saqarTvelo
saqarTvelos respublikis konstitucia iTvaliswinebs
aRmasrulebel Stos, romelic angariSvaldebulia prezidentis, erTpalatiani
palamentis da damoukidebeli sasamarTlo sistemis winaSe. qveynis mosaxleoba daaxloebiT 4.6 milions
Seadgens. prezidenti mixeil saakaSvili xelaxla iqna arCeuli 5 ianvars
Catarebuli arCevnebis dros, romlis farglebSic, saerTaSoriso damkvirveblebis
azriT, uzrunvelyofili iqna Sesabamisoba euTo-s (evropis usafrTxoebis da
TanamSromlobis organizaciis) demokratiuli arCevnebis valdebulebebis umetes
nawilTan; miuxedavad amisa, maT aseve yuradReba gaamaxviles iseT mniSvnelovan
problemebze, rogoricaa adamianebis daSinebisa da zewolis braldebebi, darRvevebi
xmebis daTvlisa da pretenziebisa da saCivrebis ganxilvis procesSi. es da sxva
problemebi ganmeorda 21 maisis saparlamento arCevnebis drosac, romelic
saerTaSoriso damkvirveblebis azriT Catarda uTanasworo pirobebSi da srulad ar
Seesabameboda saerTaSoriso standartebs.
samoqalaqo xelisufleba mTlianobaSi efeqturad akontrolebda saxelmwifo
dacvis/samarTaldamcav Zalebs.
saangariSo wlis manZilze dafiqsirebul adamianis
uflebebis darRvevis faqtebs Soris aRsaniSnavia ori adamianis sikdili, romelic
savaraudod gamowveuli iyo samarTaldamcavi oficrebis mier uflebamosilebis gadametebis
gamo, eWvmitanilebis daSineba, patimrebis wameba, cudi pirobebi cixeebsa da
winaswari dakavebis centrebSi, policiis dausjeloba, saSualo moqalaqeebisTvis
advokatebis miuwvdomloba, adamianebis dakaveba politikuri motivebiT, rig
saqmeebze saproceso naklovanebebi da gancxadebebi mTavrobis mier sasamarTloze
zewolis moxdenis Taobaze. Sesustda sityvis da presis Tavisuflebis dacva, Tumca wlis
bolosaTvis mdgomareoba Seicvala sasikeTo mimarTulebiT. dafiqsirda iseTi problemebic,
rogoricaa korufcia maRalCinosanTa Soris, adamianebiT vaWroba.
samxreT
oseTis separatistul regionSi cecxlis Sewyvetis Sesaxeb SeTanxmebis
mravaljeradma darRvevam yvela monawile mxaris mier, mkvlelobebma, dabobmvam,
ormxrivma saartilerio cecxlma gamoiwvia daZabulobis eskalacia. 7 agvistos saqarTvelos xelisuflebis warmomadgenlebma
gaakeTes gancxadeba, romlis Tanaxmadac Tbilisi apirebda Tavdasxmis
ganxorcielebas, ruseTis SemoWrisagan Tavis dasacavad. saqarTvelom daiwyo samxedro operacia
cxinvalSi, saqarTvelos samxreT oseTis regionis dedaqalaqSi da separatistuli
regionis sxva terotoriebze. situacia
kidev ufro gauaresda, rodesac ruseTma disproporciuli Zalis meSveobiT daiwyo
samxedro SeWra qveynis saerTaSorisod aRiarebul sazRvrebs SigniT, rogorc ruseTis
oficialurma pirebma ganacxades saqarTvelos mxridan cxinvalSi mZime teqnikis
gamoyenebisa da rusi samSvidoboebis mkvlelobebis sapasuxod. samxedro operaciebis dros saqarTvelos da
ruseTis samxedro Zalebis mier regularulad xdeboda ukontrolo Zalis gamoyeneba,
ris Sedegadac daiRupa bevri samoqalaqo piri, maT Soris Jurnalistebi. gaJRerda
braldebebi, rom samxreT oseTis policiuri SenaerTebi sikvdiliT sjidnen da
awamebdnen adamianebs, axorcielebdnen eTnikur wmendas, wvadnen Senobebs;
aRniSnulis Sedegad saqarTvelos 150,000 moqalaqe iZulebiT iqna
gadaadgilebuli. ruseTisa da samxreT oseTis
Zalebma daikaves soflebi samxreT oseTisa da afxazeTis - saqarTvelos meore
separatistuli regionis administraciul sazRvrebs gareT. miuxedavad imisa, rom 10 oqtombers rusuli
Zalebi metwilad gavidnen afxazeTisa da samxreT oseTis regionebidan, maT gadaketes
Sesasvlelebi orive regionSi rogorc qarTvelebisTvis, aseve saerTaSoriso
organizaciebisTvis, ramac iq yofna saSiSi gaxada adgilobrivi mosaxleobisaTvis
da gaarTula regionSi adamianis uflebebis da humanitaruli kanonis dacvis
monitoringi. cecxlis Sewyvetis pirobebSi
saerTaSoriso damkvirveblebs unda ganexorcielebinaT monitoringi afxazeTsa,
samxreT oseTsa da saqarTvelos danarCen teritoriaze. evrokavSiris damkvirveblebma daiwyes
patrulireba 1 oqtombers, magram wlis bolosaTvis maT samxreT oseTSi Sesvlis
ufleba ar miecaT. euTo-s damkvirveblebs
aseve ar misces samxreT oseTSi Sesvlis saSualeba. saqarTveloSi gaeros damkvirvebelTa misiis (UNOMIG)
monitorebs kvlav eZlevaT afxazeTSi Sesvlis
saSualeba, Tumca, afzazurma da rusulma Zalebma SezRudes maTi daSveba kodoris eTnikur
qarTul teritoriebze.
daRupulebis,
daWrilebis da dakarguli adamianebis ricxvi dauzustebeli rCeba. wlis bolos,
Tavdacvisa da Sinagan saqmeTa saministroebis veb gverdebze agvistos konfliqtis
Sedegad daRupulad gamoacxades minimum 385, xolo daWrilad - 2 134 jariskaci,
policieli da samoqalaqo piri. cxraze meti samxedro da eqvsi
Sinagan saqmeTa saministos TanamSromeli dakargul pirTa siaSi rCeba. cecxlis Sewyvetis
Semdgom wlis bolomde afeTqebebisa da srolis Sedegad konfliqturi zonis mimdebare
teritoriebze patrulirebis dros daiRupa minimum 10 Sinagan saqmeTa saministros
TanamSromeli.
adaminis uflebebis dacvis konteqstSi did miRwevad
SeiZleba CaiTvalos gausaZlisi pirobebis mqone Tbilisis # 5 sapyrobilis daxurva
da kanonmdeblobaSi cvlilebebis Setana, ris Sedegadac SesaZlebeli gaxda
saxelmwifos mier im opoziciuri partiebis dafinanseba, romlebic gadalaxaven xuTprocentian
bariers. wlis bolosaTvis satelevizio sadgurebma ganaaxles mTavari politikur-
analitikuri Toq-Souebis translacia, opoziciis da mTavrobis figurebis erToblivi
monawileobiT erTsa da imave SouebSi yvela arxze.
agvistos
konfliqtamde afxazeTisa da samxreT oseTis separatistuli regionebis de-faqto
xelisufleba centraluri mTavrobis kontrols miRma iyo. cecxlis Sewyvetis Sesaxeb SeTanxmeba
afxazeTsa da samxreT oseTSi ZalaSi iyo, magram orive teritoriaze adgili hqonda Zaladobas
da mkvlelobis faqtebs. sicocxlis warTmeva, TviTneburi dapatimreba da
Tavisuflebis SezRudva seriozul problemad rCeboda. 26 agvistos ruseTma aRiara orive teritoriis
damoukidebloba, ris Sedegadac saqarTvelos ruseTTan diplomatiuri urTierToba
gawyvita; 31 dekembris mdgomareobiT nikaraguas garda am teritoriebis
damoukidebloba arc erTma qveyanam ar aRiara.
winamdebare angariSSi mocemul cifrebSi da sxva statistikaSi ar Sedis samxreT oseTisa da afxazeTis separatistuli
regionebis monacemebi, Tu konkretul monacemTan dakavSirebiT sawinaaRmdego
miTiTeba ar aris mocemuli.
afxazeTis de-faqto xelisufleba kvlavac ganagrZobs moqalaqeebis
iseTi uflebebis SezRudvas, rogoricaa xmis micemis da politikur procesebSi monawileobis
ufleba "moqalaqeobis" Sesaxeb kanonis meSveobiT, romelic aiZulebs
eTnikur qarTvelebs adgilobriv arCevnebSi monawileobis misaRebad uari Tqvan
saqarTvelos moqalaqeobaze. 2006 wlis
kanoniT “sakuTrebis Sesaxeb” saqarTvelos sxva regionebSi mcxovreb iZulebiT
gadaadgilebul pirebs waerTvaT afxazeTis teritoriaze saxlebis dabrunebis moTxovnis
ufleba. xelisuflebam SezRuda swavleba
qarTul enaze galis raionis skolebSi, sadac mosaxleobis umetesoba eTnikuri
qarTvelia.
26
agvistos Semdeg samxreT oseTis de-faqto xelisuflebam ganacxada, rom qarTvelebs dauSvebda
samxreT oseTSi mxolod im SemTxvevaSi, Tu isini daTmoben saqarTvelos moqalaqeobas
da miiReben "samxreT oseTis respublikis" "moqalaqeobas";
praqtikulad, es rusuli pasportis miRebas niSnavs.
adamianis uflebebis dacva
nawili 1. pirovnebis
xelSeuxeblobis ufleba, rac moicavs:
a. dacvas sicocxlis
ganzrax da ukanono xelyofisagan
mTavrobas
an mis warmomadgenlebs ar CaudeniaT mkvleloba politikuri motiviT, Tumca, miRebulia
cnobebi mTavrobis mier samxedro Zalis gadametebuli gamoyenebis Sesaxeb, rasac
samxreT oseTSi konfliqtis dros Seewira mSvidobiani mosaxleobis sococxle. (ix. nawili 1.z).
8
maiss, sapatrulo policiis oficrebi, vaxtang abuaSvili da levan jinikaSvili axorcielebdnen
avtomobilis devnas, romelic gadaWarbebuli siCqariT moZraobda qalaq TbilisSi. uecrad
manqanis mZRolma, giorgi gamcemliZem, manqana gaaCera, gadmovida da
gaiqca. abuaSvili gadmovida sapatrulo
manqanidan da fexiT gaekida mas.
abuaSvils egona, rom gamcemliZe iyo SeiaraRebuli da amoiRo Tavisi
iaraRi, isrola da gamcemliZe daWra kisris areSi, ris Sedegadac is gardaicvala.
mogvianebiT dadginda, rom gamcemliZes iaraRi ar hqonda. SemTxvevis adgilad
myofebma daafiqsires, rom abuaSvilma Sesabamisi sityvieri gafrTxileba gasrolamde
ar gaakeTa. wlis bolos gamoZieba kvlav grZeldeboda.
14
agvistos, xelvaCauris samxedro bazis warmomadgenelma daureka roin SavaZes,
SeiaraRebuli Zalebis wevrs, da ubrZana samsaxurSi gamocxadeba. saxalxo
damcvelis angariSSi miniSnebulia, rom
SavaZe ar gamocxadda avadmyofobis gamo.
16 agvistos, ramdenime adamiani mivida SavaZis saxlSi da gaiyvana igi,
magram mogvianebiT is dabrunda. 17
agvistos SavaZe wavida samsaxurSi. im dRes mis meuRles daurekes da uTxres, rom
SavaZe samsaxurSi ar gamocxadebula; TviTmxilvelebis TqmiT, igi ZaliT Casves
manqanaSi bazris mimdebare teritoriaze. meuRle daukavSirda adgilobriv policias.
imave saRamos meuRles daurekes da uTxres, rom misuliyo saswrafoSi, sadac mas
daxvda misi meuRlis cxedari. SavaZes sxeulze aReniSneboda mravali dazianeba da
natyviarevi. qobuleTis raionuli policiis inspeqtoris, mamuka TxiliaSvilis gancxadebiT,
SavaZis gvami ipoves qobuleTi-kakuTis gzatkecilze. aWaris prokurorma, vasil
roiniSvilma SavaZis qvrivs acnoba, rom misi meuRle gardaicvala policielis gasrolis
Sedegad, rodesac igi cdilobda mimalvas narkotikebTan dakavSirebuli danaSaulis
adgilidan. rodesac SavaZis qvrivma ganacxada, rom igi CaeZieboda misi meuRlis
gardacvalebis saqmes, dauzustebeli informaciis Tanaxmad, prokurori mas daemuqra.
wlis bolosaTvis am saqmis statusTan dakavSirebiT prokuraturidan informcia ar Semosula.
2006
wels generalurma prokuraturam daiwyo gamoZieba imis dasadgenad, Tu ramdenad
kanonieri iyo samarTaldamcavebis moqmedeba #5 sapyrobileSi momxdari areulobis
dros. incidentis dros mokluli iyo Svidi patimari da daiWra 22; daiWra ori
specrazmeli. wlis bolosaTvis prokuraturas ar dausrulebia saqmis gamoZieba da
arc dagvianebis mizezi auxsnia.
2006 wels generalurma prokuraturam gamoiZia 12
mkvleloba, romelic arasamTavrobo organizaciebis gancxadebiT iyo mtkicebuleba
imisa, rom policiis mxridan Zalauflebis gadametebas hqonda adgili. aqedan or
SemTxvevaSi, aleqsandre xubulovis da zurab vazagaSvilis saqmeze, prokuraturam
daadgina, rom oficrebi kanonis farglebSi moqmedebdnen. darCenili sami saqmis
gamoZieba Sewyda 2007 wlis TebervalSi, rodesac Sinagan saqmeTa saministrom
daadgina, rom policielebma mxolod sapasuxo cecxli gaxsnes da amitom TavianTi
uflebamosilebisaTvis ar gadauWarbebiaT. zurab vazagaSvilis ojaxis advokatebis
gancxadebiT, gamomZieblebma uyuradRebod datoves mowmeTa Cvenebebi, zewola
moaxdines mowmeebze, raTa maT Cvenebebi ar miecaT da gaanadgures
mtkicebulebebi. arasamTavrobo organizaciebma, vazagaSvilis saxeliT,
gaaprotestes gadawyvetileba gamoZiebis Sewyvetis Sesaxeb. 4 ivliss, sasamarTlom
mxari dauWira pirveladi instanciis sasamarTlos gadawyvetilebas maszed, rom momCivanebi
(arasamTavrobo organizaciebi, romlebmac sasamarTloSi Seitanes saCivari misi
saxeliT) ar arian saqmeSi monawile mxareebi da amitom gasaCivrebis ufleba ar
gaaCniaT.
2007
wlis TebervalSi xelisuflebam quTaisis saqalaqo sasamarTloSi Seitana sisxlis
samarTlis saqme 2006 wels varlam fxalaZis gardacvalebasTan dakavSirebiT,
romelic savaraudod iyo nacemi da mokluli policiis gasrolis Sedegad, yaCaRobis
faqtis gamoZiebis dros. sasamarTlom mkvlelobaSi da samsaxureobriv daudevrobaSi damnaSaved
scno policiis oficeri ivane kupataZe da xuTi wliT Tavisuflebis aRkveTa
miusaja. sasamarTlom ganaCeni gamoutana
agreTve sam sxva oficers, romlebic SemTxvevis dgilze imyofebodnen. sasamarTlom daviT
minaSvili damnaSaved scno samsaxuroebriv daudevrobaSi da miusaja sami wliT
Tavisuflebis aRkveTa da jarima 2,000 laris odenobiT (daaxloebiT 1, 210 aSS. dolari).
danarCen oficrebs, avalo gabriCiZes da kaxa bunias miusajes Tavisuflebis
aRkveTa ori wliT da imave odenobis jarima. mas Semdeg, rac quTaisis saapelacio
sasamarTlom ZalaSi datova sasamarTlo gadawyvetileba, minaSvilis advokatma da dazaralebulma
gaasaCivres gadawyvetileba uzenaes sasamarTloSi, sadac wlis bolosaTvis saboloo gadawyvetileba
jer kidev gamotanili ar iyo.
2006
wels prokuraturam mimarTa Tbilisis qalaqis sasamarTlos roland minaZis mimarT
braldebiT - policiis oficeri scnes damnaSaved xviCa kvirikaSvilis cemis faqtTan
dakavSirebiT mtkicebulebebis gayalbebaSi da miusajes oTxi wliT Tavisuflebis
aRkveTa. Tbilisis saapelacio sasamarTlom ZalaSi datova aRniSnuli gadawyvetileba.
minaZe miimala, magram ianvarSi dapatimrebul iqna. man gamoiyena misi ufleba sisxlis samarTlis
procesualuri kodeqsis mixedviT da moiTxova dauswreblad miRebuli sasamarTlos
gaawyvetilebis baTilad cnoba. wlis bolos saqmis ganxilva jer kidev ar iyo dasrulebuli Tbilisis saqalaqo sasamarTloSi.
sisxlis samarTlis
saqme akaki barTaias, kaxaber azariaSvilis da giorgi qurdaZis winaaRmdeg,
romlebsac bralad edebaT 2004 wels momxdari amiran robaqiZis mkvlelobis saqmeSi
mtkicebulebebis gayalbeba, wlis bolos kvlavac mimdinareobda.
wlis ganmavlobaSi
naRmis afeTqebis Sedegad gardaicvala oTxi da daiWra ori pirovneba. aqedan,
gardacvalebis erT da sxeulis dazianebis or SemTxvevas adgili hqonda afxazeTis
teritoriaze. zog SemTxvevaSi media saSualebebi gardacvalebis faqtebs
ukavSirebdnen naRmis afeTqebas, xolo
mowmeebi amtkiceben, rom es ufro aufeTqebeli saartilerio Wurvebis gamo moxda.
samxreT oseTSi Sesvlis SeuZlebloba arTulebs naRmebis afeTqebebis da maT Sedagad
gamowveuli sikvdilianobis da tramvebis Sesaxeb presaSi gaSuqebuli faqtebis
gadamowmebas da dadasturebas.
b. gauCinareba
wlis
manZilze xelisuflebis braleulobiT da politikuri motiviT adamianebis gauCinarebas
adgili ar hqonia. Tumca, wlis ganmavlobaSi konfliqtTan dakavSirebuli
gauCinarebebi da gatacebebi xSiri iyo afxazeTis da samxreT oseTis separatistul
teritoriaze, rac kidev ufro gaxSirda agvistos dasawyisidan, kerZod im
teritoriebze, sadac ruseTi, rogorc mTavari Zala, pasuxismgebeli iyo sazogadoebrivi
wesrigis aRdgenasa da SenarCunebaze.
g. wameba da sxva sastiki, damamcirebebli da
araadamianuri mopyroba an dasja
konstitucia
da kanoni krZalavs aseT moqmedebas: Tumca, iyo Setyobinebebi, rom oficialuri
pirebi agrZeleben aseTi praqtikis gamoyenebas da damnaSaveebi daisajnen. wlis
ganmavlobaSi Sinagan saqmeTa saministros xuTi TanamSromeli damnaSaved cnes
adamianebis wamebaSi da araadamianur mopyrobaSi. iyo moxsenebebi imis Sesaxeb,
rom mTavrobam gadametebuli samxedro Zala gamoiyena samxreT oseTSi konfliqtis
dros, ris Sedegadac fizikuri dazianebebi miiRes samoqalaqo pirebma (ix. nawili
1.z.).
30 ianvars zugdidis policiis oficrebma daTa
Rvinjiliam da daviT nadaraiam galis raionis sofel nabakevSi daakaves goCa
exvaia. policielebma ganacxades, rom maT
aRniSnuli piri daakaves xulignobisaTvis, rkinigzis sadguris maxloblad, xolo
exvaia amtkicebs, rom policiam ZaliT waiyvana igi saxlidan dakarguli piris
adgilsamyofelis Sesaxeb dakiTxvis Semdeg, scemes, manqaniT atares da mxolod
amis Semdeg Cautarda testi norkotikul nivTierebaze. sasamarTlos administraciuli dakavebis
brZanebis safuZvelze exvaia Svidi dRiT moaTavses izolatorSi. 3 Tebervals man goneba dakarga da igi
saavadmyofoSi gadaiyvanes. zugdidis
regionalurma prokuraturam daiwyo 18 Tebervals momxdari exvaias wamebis faqtis
gamoZieba. 7 maiss exvaiam ganucxada zugdidis sasamarTlos, rom ver SesZlebda
mwameblebis amocnobas da prokuraturamac ver daadgina danaSaulis Camdeni
oficrebi. wlis bolos gamoZieba kvlav mimdinareobda.
20
ivliss rusTavis policiam daakava Teimuraz gorgiSeli, romelic acxadebda, rom igi
scemes dakavebis dros. gorgiSeli, romelmac Cvenebis CamorTmevis dros aRiara
Zarcvis faqti, man ganacxada, rom policielebma fexebze eleqtomavTuli Semoaxvies
da eleqtroSokiT emuqrebodnen. igi amtkicebda,
rom am SemTxvevas Seeswro 10 oficeri da rom igi Semdgom gadaiyvanes droebiTi
dakavebis izolatorSi. rodesac igi 24
ivliss moinaxula eqimma da saxalxo damcvelma, maT daafiqsires Wrilobebi,
romelic policiaSi miyvanisas gorgiSels ar aReniSneboda. 8 agvistos, qvemo qarTlis prokuraturam daiwyo
am saqmis winaswari gamoZieba. Sinagan
saqmeTa saministroSi daikiTxnen mowmeebi da Catarda im adgilis Cxreka, sadac
dakiTxuli iyo gorgiSeli. eleqtromavTulebi
napovni ar iyo. gorgiSelis samedicino
daTvalierebam daadgina msubuqi dazianebebi Tvalebis, gulmkerdis, muclis da
xelebis midamoebSi. gorgiSeli giraoTi iqna gaTavisuflebuli; samarTaldamcavma
organoebma mogvianebiTYver SeZles masTan dakavSireba gamoZiebis
gasagrZeleblad.
saxalxo
damcvelis ofisisa da adamianis uflebebis monitorebis mier mowodebuli
informaciis Tanaxmad, aragegmiuri da perioduli Semowmebebis Sedegad policiaSi cudad mopyrobis
faqtebi kvlavac Zalze iSviaTad
fiqsirdeba. saxalxo damcvelis informaciiT,
2007 wlis bolos droebiTi dakavebis adgilebSi cudi mopyrobis faqtebi TiTqmis
aRar fiqsirdeboda, Tumca policiis ganyofilebebSi Sevida ramodenime saCivari
fizikuri Zaladobis Sesaxeb. 26 ivniss saxalxo damcvelma ganacxada, rom
adamianis wamebis SemTxvevebi qveyanaSi iSviaTi gaxda da rom saxezea kanonebis
gaumjobesebis, saCivrebis sajarod ganxilvisa da sazogadoebrivi cnobierebis
gazrdisaken mimarTuli mcdlobebi. adamianis wameba isjeba 15 wliT Tavisuflebis
aRkveTiT, xuTwliani patimrobis nacvlad.
am cvlilebebis miuxedavad, eWvmitanilebis daSineba kvlav problemad
rCeba.
saxalxo
damcvelis ofisma aRniSna, rom wlis ganmavlobaSi winaswari patimrobis
dawesebulebebSi miyvanisas 112 dakavebuls aReniSneboda dazianebebi, maTgan rvam
aRniSna, rom dazianebebi policiis mxridan zewolis Sedegad iyo miRebuli. samma dakavebulma ganacxada, rom maTze zewola
ganaxorcieles policiis oficrebma.
wlis
ganmavlobaSi iusticiis saminstros adamianis uflebebis dacvis ganyofilebam
araadamianuri mopyrobisa da wamebis aRmosafxvrelad SemoiRo aragegmiuri
monitoringi droebiTi dakavebis saknebSi. iusticiis saministros gancxadebiT, wlis
ganmavlobaSi Semovida 132 saCivari policiis mxridan dakavebulebis araswori
mopyrobis Sesaxeb. araswori mopyroba gulisxmobda rogorc sityvier, aseve fizikur
Seuracxyofas.
wlis
ganmavlobaSi aRiZra 39 gamoZieba Sinagan saqmeTa saminstros TanamSromelTa mier ganxorcielebuli
wamebis an araadamianuri mopyrobis faqtebze Semotanili saCivrebis safuZvelze.
rva saqmeze gamoZieba dawyebuli iyo 2007 wels. aqedan, 23 gamoZieba Sewyda dausabuTeblobis
mizeziT, ori saqme gadavida sisxlis samarTlis sasamarTlo warmoebaSi, xuTi
adamiani damnaSaved iqna cnobili. xuTi damnaSaved cnobilidan erTs miesaja
pirobiTi Tavisuflebis aRkveTa xuTi wliT da 10,000-lariani jarima (daaxloebiT 6,
060 dolari), erTs miasaja 18 wliT Tavisuflebis aRkveTa cixeSi, xolo sams ki
Tavisuflebis aRkveTa 22 wliT.
arasamTavrobo
organizaciebis gancxadebiT, xSirad dazaralebulebi Tavs ikaveben fizikuri
Seuracxyofis da wamebis faqtebis dafiqsirebisagan, radgan eSiniaT, rom policia
maT da maT ojaxebs samagieros gadauxdis.
arasamTavro organizaciebi agrZeleben imis mtkicebas, rom kavSirebi
generalur prokuraturasa da policias Soris xels uSliT policiis darRvevebze
reagirebaSi da acxadebdnen, rom sasamarTlo sistemaSi profesionalizmisa da
damoukideblobis naklebobis gamo ar xdba Sesabamisi reagireba wamebis
braldebebze. Sedegad, arasamTavrobo organizaciebi acxadeben, rom ganxorcielebuli
reformebis miuxedavad samarTaldamcavi organoebi kvlavac mimarTaven wamebas da
abuCad agdebas, xolo maTi gamoaSkaravebisa da dasjis riksi Zalze dabalia. arasamTavrobo organizaciebs aseve miaCniaT,
rom samarTaldamcavi oficrebisaTvis Sesabamisi treningebis nakleboba, iseve, rogorc damcavi
meqanizmebis Sesaxeb dabali sazogadoebrivi cnobiereba, aferxebs mdgomareobis
gamosworebas.
saxalxo
damcvelis ofisma aRniSna, rom
monitoringis jfufs ar aRmouCenia SemTxveva, rodesac policiis oficrebs
arasworad hqonodeT Catarebuli dakavebulis registracia policiis ganyofilebaSi
miyvanisas, rac adre wamebis damalvis saSualeba iyo maTive TanamSromlebis
mxridan. yvela samarTaldamcav oficers da
prokuraturis warmomadgenels, policiis spec. qvedanayofis garda, evaleba
patimrebTan da dakavebulebTan Sexvedrisas saidentifikacio baraTis tareba. specialuri qvedanayofis TanamSromlebze daSvebuli
iyo gamonaklisi, anonimurobis dacvis mizniT. arasamTavrobo organizaciebi
Tvlian, rom amgvarad SeuZlebeli xdeba am danayofebis mier Cadenili darRvevebis
gamovlena da maTze reagireba.
generaluri
prokuratura agrZelebs kontrolis palatis yofili ufrosis, sulxan molaSvilis mier wayenebuli
braldebis gamoZieba, romlis Tanaxmadac igi awames winaswari patimrobis dros
2004 wels. molaSvili Seiwyales da 6 ianvars gaaTavisufles.
2007
wels, prezidentis brZanebiT Seiqmna uwyebaTaSorisi sabWo wamebis winaaRmdeg, romlis
daniSnulebac gaxldaT cixeebSi da daxuruli tipis struqturebSi myofTa wamebisa da
cudi mopyrobis winaaRmdeg brZola. sabWo Sedgeba respublikis saxalxo damcvelis
ofisis, generaluri prokuraturis, iusticiis saministros, Sinagan saqmeTa
saministros, ganaTlebis saministros, sagareo saqmeTa saministros, janmrTelobis
da Tavdacvis saministroebis, sasjelaRsrulebis departamentis, adgilobrivi
arasamTavroboebis warmomadgenlebisagan da xmis uflebis ar mqone sami
saerTaSoriso damkvirvelisagan. 12
ivniss, prezidentis brZanebiT damtkicda sabWos mier SemoTavazebuli
mravaldargovani samoqmedo gegma; gegmaSi gaTvaliswinebuli iyo wamebasa da cudi
mopyrobis aRmofxvrasTan da samedicino daxmarebaTan dakavSirebuli
sakiTxebi. miuxedavad imisa, rom gegmaSi
miTiTebuli iyo ramodenime saministro, romlebic pasuxs ageben samarTlis
aRsrulebaze, dakavebaze, cixeebze da daxurul struqturebze, gegmaSi ar iyo
Sesuli konkretuli miznebi da wlebis mixedviT gawerili debulebebi. samsaxuri,
romlis movaleobac iqneboda damoukidebeli monitoringis ganxorcieleba yvela
aRniSnul uwyebaSi, warmoadgenda am gegmis mniSvnelovan nawils. damoukidebel
monitoringad aRniSnul meqanizmSi moiazreboda saxalxo damcvelis samsaxuri,
magram wlis bolomde kanonSi ar iyo Setanili cvlileba am faqtis dakonkretebis mizniT.
pirobebi cixeebsa da dakavebis centrebSi
bevr
cixesa da winaswari patimrobis struqturebSi iyo cudi pirobebi da ar Seesabameboda
saerTaSoriso standartebs. saxalxo
damcvelis samsaxuri, euTo, wamebis prevenciis komiteti da bevri arasamTavrobo
organizacia, maT Soris Human Rights Watch (HRW), kvlav akeTebdnen gancxadebebs arahumanuri da sicocxlisaTvis saSiSi
pirobebis, cudi Senoba-nagebobebis, gadatvirTulobisa da araadekvaturi
samedicino momsaxurebis Sesaxeb. cixeebi da winaswari dakavebis adgilebi
Sesamabis sanitaruli pirobebis normebs ar akmayofilebda.
iusticiis
saministros mier mowodebuli informaciis Tanaxmad, wlis ganmavlobaSi cixeebSi
daiRupa 94 msjavrdebuli; igive monacemi 2007 wels Seadgenda 98-s, xolo 2006 wels
- 91-s. saxalxo damcvelis samsaxurma ganacxada, rom isini xSirad mimarTavdnen cixis
xelmZRvanelobas patimrebisaTvis savaldebulo samedicino daxmarebis
uzrunvelyofasTan dakavSirebiT.
TviTmkvlelobisa da sxeulis TviTdazianebis mcdelobebi cixeebSi cudi
pirobebisa da adamianis uflebebis darRvevis winaaRmdeg protestis gamoxatvis
mizniT xdeboda. adamianis uflebebis
monitorebma, saxalxo damcvelis CaTvliT daadastures, rom calkeuli patimrebi SimSilobas
acxadebdnen cudi pirobebis, mnaxvelebis SezRudvisa da saxelmwifos mier pirobiTi
vadamdeli gaTavisuflebis meqanizmis TviTneburi gamoyenebis winaaRmdeg protestis
niSnad.
2006 wels, Salva
ramiSvilma, damoukidebeli televiziis - TV-202-is damfuZnebelma, Seitana saCivari evropis adamianis uflebebis
sasamarTloSi (ECHR), sadac gaasaCivra
misi dapatimrebis kanoniereba da patimrobis pirobebSi misdami mopyroba. patimrobaSi
yofnis dros igi gadaiyvanes Cveulebrivi kameridan patara, sadamsjelo
izolatorSi, sadac arc ventilacia da arc sanitaruli pirobebi ar iyo. 2007 wlis ivlisSi, evropis adamianis
uflebebis sasamarTlom saCivari nawilobriv dasaSvebad cno; wlis bolomde saqmeze
gadawyvetileba jer ar iyo miRebuli.
iusticiis saministrom aRniSna, rom
evropis adamianis uflebebis sasamarTlom dakavebis faqti TavisTavad
darRvevad ar miiCnia. wlis bolos saqmes jer kidev evropis adamianis uflebebis
sasamarTlo ganixilavda da iusticiis saministros mxridan raime Semdgomi qmedeba
ar ganxorcielebula.
bevri cixe ar
iyo aRWurvili samedicino daxmarebis punqtiT, aparaturiT da medikamentebiT. 2007 wlis bolos cixeebis samedicino
momsaxureba kerZo sadazRveo kompanias gadaeca. iusticiis saministros samedicino
monitoringis erTeuli axorcielebda samedicino momsaxurebis zedamxedvelobas.
samedicino monitoringis erTeulSi Sedioda 21 adamiani, maT Soris
sasjelaRsrulebis departamentis ufrosis moadgile, cixeebis direqtorebi,
patimrebisaTvis samedicino daxmarebis gawevis struqturis mTavari eqimi da sasjelaRsrulebis
departamentis samedicino eqspertTa jgufi. arsebobda imis molodini, rom samedicino
momsaxurebis sadazRvevo kompaniebisaTvis gadacema gaaumjobesebda cixeebSi mdgomareobas
am kuTxiT, Tumca imis damadasturebeli monacemebi, rom amgvar gaumjobesebas
adgili hqonda wlis ganmavlobaSi, ar gagvaCnia.
arasamTavroboebis gancxadebiT, sadazRvevo kompaniis mxridan patimrebisaTvis
samedicino daxmarebis uzrunvelyofis valdebulebis Seusrulebloba seriozul
Cavardnas warmoadgens. saxalxo damcvelis wliuri angariSis mixedviT eqimTa da
patimarTa Sefardeba sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi Zalian dabali iyo da am
gegmis mixedviT gaTvaliswinebuli medikosebis
raodenoba Semcirda 45-dan 21-mde. angariSSi agreTve saubaria zogierTi
eqimis arakvalificiurobaze. iusticiis saministro irwmuneba, rom samedicino
momsaxurebis kontraqtiT sadarRvevo kompaniisaTvis gadacemas dadebiTi Sedegic
mohyva, Tumca aRiarebs, rom naklovanebebic aRiniSneboda.
iusticiis
saministros statistikis mixedviT, patimrebis raodenobam wlis bolos 18, 528
adamiani Seadgina. kanoniT gansazRvrulia sasjelaRsrulebis dawesebulebis sami
kategoria: zogadi reJimi, mkacri reJimi da cixe. patimrebi struqturebSi
danaSaulidan gamomdinare nawildebian, msubuqi danaSaulis da danaSaulis pirvelad
Camdenebi zogadi reJimis dawesebulebebSi igzavnebian. recidivistebi da mZime danaSaulis Camdenebi –
mkacri reJimis dawesebulebebSi an cixeebSi. kanoniT TiToeul patimarze
gansazRvrulia 6.7 m2 farTi zogadi da mkacri reJimis dawesebulebebSi;
8.2 m2 - cixeebSi; 9.7 m2 - qalTa koloniaSi; 8.2 m2
- arasrulwlovanTaTvis; 9.7 m2 -samedicino dawesebulebebSi. am
cifrebze dayrdnobiT, iusticiis saministros statistikis mixedviT 12 zogadi da
mkacri reJimis dawesebulebidan sami (arasrulwlovanTa saswavlo dawesebulebis da
patimrebis samedicino dawesebulebis CaTvliT) da agreTve xuTidan sami cixe
gadatvirTulia. cixeebis monitoringis saerTaSoriso organizaciebi acxadeben, rom
qveyanaSi arsebuli moTxovnebi cixeebSi farTis gadanawilebasTan dakavSirebiT ar
akmayofilebs saerTaSoriso standartebs.
prezidentis
administracia cdilobs patimrebis vadamdeli gaTavisuflebiT cixeebSi adamianTa
raodenebis Semcirebas. iusticiis
saministros monacemebis mixedviT wels 2,804 patimari iqna Sewyalebuli.
23 aprils,
xelisuflebam daxura Tbilisis #5-e sapyrobile, romelic mogvianebiT daangries. mexuTe
sapyrobile cnobili iyo Tavisi cudi pirobebiT da uaRresi gadatvirTulobiT.
iusticiis
ministris # 390 brZanebiT, 2007 wlis dekembers damtkicda sasjelaRsrulebis
TanamSromelTa eTikis kodeqsi, romelic
daiwera evropuli praqtikis mixedviT. 2007 wels aseve Seiqmna StabTan arsebuli cixeebis departamentis
samuSaos makontrolebeli qvedanayofi. aRniSnuli
qvedanayofis mixedviT, wlis ganmavvlobaSi sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi
oficrebis mier Cadenili iyo 179 disciplinaruli darRveva, ris Sedegadac 10
oficeri gaTavisuflebuli iyo samsaxuridan, xolo 169-m miiRo ufro msubuqi sasjeli.
disciplinaruli sasjelis etapebia: SeniSvna, sayveduri pirad saqmeSi SetaniT,
mkacri sayveduri da gafrTxileba.
wlis ganmavlobaSi
iusticiis saministrom da donorma organizaciebma Caatares 12 seminari, romelSic
monawileoba miiRo 504-ma prokurorma da 234 sasjelaRsrulebis sistemis
warmomadgenelma da probaciis oficerma. aRniSnuli treningebi da seminarebi
fokusirebuli iyo adamianis uflebebis dacvis saerTaSoriso standartebsa da
mcirewlovanTa samarTalze.
31 oqtombramde
adgilobrivi monitoringis sabWoebs daevalaT rva sasjelaRsrulebis dawesebulebasTan
muSaoba, sadac meTvalyureoba unda gaewiaT dawesebulebaSi saerTo
mdgomareobisaTvis, SeemuSavebinaT rekomendaciebi da warmoedginaT kvartaluri
angariSebi. sabWos wevrebis SerCeva xdeboda muSaobis survilis, kvalifikaciisa
da reputaciis safuZvelze, xolo maT kandidaturebs iusticiis saministro
amtkicebda. kritikosebma kiTxvis niSnis qveS daayenes sabWoebis obieqturoba. arasamTavroboebis
gancxadebiT ki, sabWoebis naxevarze meti
mxolod qaRaldze arsebobda da aRar fuqcionirebda imis gamo, rom wevrTa vadebi
amoiwura da maTi Canacvleba ar momxdara. sabWos wevrebs agreTve sirTuleebi
hqondaT cixeebSi Sesvlis nebarTvasTan dakavSirebiT. mas Semdeg, rac 1 noembers maTi mandati
amoiwura, sabWoebma ver SeZles muSaobis gagrZeleba. imis gamo, rom ar
saxeldeboda kandidatura probaciis, sasjelaRsrulebisa da iuridiuli samsaxuris
ministris Tanamdebobabze, wlis darCenil periodSi sabWoebis funqcionireba
Sewyda.
wiTeli jvris
saerTaSoriso komiteti (wjsk) sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi arsebuli pirobebisa
da iq myofi msjarvdebulebis mopyrobis monitoringis mizniT Tavisuflad Sedioda
Tavisuflebis aRkveTis dawesebulebebSi qveynis masStabiT, afxazeTisa da samxreT
oseTis de-faqto xelisuflebis kontrolis qveS myofi regionebis CaTvliT. agvistos
omis Sedegad dazaralebuli samoqalaqo mosaxleobisaTvis daxmarebis gawevis
mizniT, wiTeli jvris saerTaSoriso komitetma 20 agvistos kvlav gaxsna Tavisi
ofisi cxinvalSi. garda amisa, wiTeli
jvris saerTaSoriso komiteti kvlav agrZelebs saqarTvelos sasjelaRsrulebis uwyebasTan
erTad Tavisuflebis aRkveTis dawesebulebebSi jandacvis saWiroebes dadgenas da monawileobs
cixeebSi tuberkuliozis erToblivi kontrolis programaSi.
pirobebi or
separatistul regionSi arsebul cixeebSi qronikulad ar Seesabameba standartebs,
Tumca, mowodebuli informaciis Tanaxmad gadatvirTuloba problemas ar warmoadgens.
d.
TviTneburi dapatimreba an dakaveba
konstitucia da
kanoni krZalavs TviTnebur dapatimrebasa da dakavebas; Tumca, mTavroba zogjer am
akrZalvas ar asrulebs.
policiisa da usafrTxoebis aparatis roli
marTlmsajulebis
da sazogadoebrivi wesrigis dacva warmoadgens Sinagan saqmeTa saministros umTavres
pasuxisgmeblobas. Sida areulobebis pirobebSi mTavrobas SeuZlia mimarTos Sinagan
saqmeTa saministros an samxedro struqturas. saministro akontrolebs policias,
romelic iyofa funqcionalur departamentebad da calkeul, damoukideblad dafinansebuli dacvis policiis
departamentebad, romelic uzrunvelyofs rogorc infrastruqturis obieqtebis, aseve,
kerZo biznesis usafrTxoebasa da dacvas.
policiaSi,
sapatrulo policiis sferoSi korufciis done dabalia. uaxlesi reformebis Sedegad,
policiis oficrebs aqvT SedarebiT maRali xelfasebi, rac wamaxalisebeli mizezia
imisaTvis, rom Tavi Seikavon Tanamdebobis borotad gamoyenebisagan
mosaxleobisagan fulis gamoZalvis mizniT, an dakavebulebis cudad mopyrobisagan.
2007 wlis
oqtomberSi gaero-s adamianis uflebebis komitetma gamoxata wuxili imasTan
dakavSirebiT, rom kvlav fiqsirdeba policiis mxridan cudad mopyrobis faqtebi,
gansakuTrebiT eWvmitanilebis dakavebis dros da sikvdilianobis faqtebic, rac
savaraudod policiis mxridan Zalis gadaWarbebuli gamoyenebis Sedegad xdeba.
2007 wels
saxalxo damcvelis aparatidan Semosuli braldebebi imis Sesaxeb, rom policia aqrobs
mtkicebulebebs, iyenebs gadaWarbebul Zalas, araadamianurad da damamcireblad
epyroba dakavebulebs, borotad iyenebs da aWarbebs samsaxureobriv Zalauflebas, wlis bolomde ar
iyo gamoZiebuli. wlis bolosTvis 31
policiis oficeri dakavebuli iyo iseTi sisxlis samarTlebrivi braldebiT,
rogoricaa qrTamis aReba, narkotikuli nivTierebis gamoyeneba,
falsifikacia/gayalbeba an Zalauflebis borotad gamoyeneba. 401 oficeri daisaja cudi qcevisTvis, maTgan
300 gaTavisuflebuli iqna samsaxuridan, xolo xuTi daqveiTda.
2007 wlis
TebervalSi Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebma daapatimres laSa xorguiani,
goCa mildiani da xviCa mildiani, maT Caudes narkotikebi da ukanonod daakaves,
xorguiani ki awames. gancxadebaSi
naTqvamia, rom es moxda Sss-s specialuri operaciebis departamentis ufrosis - irakli
koduas brZanebiT, romelic gabrazebuli iyo maTze mobilur telefonTan dakavSirebul
raRac SemTxvevis gamo. goCa da xviCa
erTi Tvis Semdeg gamouSves. xorguiani gamouSves ori Tvis da 5,000 laris (3,200
daaxloebiT dolari) odenobis jarimis gadaxdis Semdeg. Sinagan saqmTa saministros
winaaRmdeg saCivari ar iyo Semotanili da wels am saqmis irgvliv aranairi
moqmedeba ar ganxorcielebula.
xelisuflebam
daapatimra da administraciuli wesiT dasaja policiis oficrebi, romlebic monawileobdnen
patimrebis fizikur SeuracxyofasTan an sikvdilTan dakavSirebul gaxmaurebul
saqmeebSi. generaluri prokuraturis
adamianis uflebebis dacvis ganyofileba regularulad aqveynebs informacias
adamianis uflebebis darRvevasTan dakavSirebuli saqmeebis, sasamarTlo procesebis
da gamoZiebis statusis Sesaxeb. Tumca, arasamTavrobo organizaciebi kvlav
amtkiceben, rom momxdari danaSaulis raodenoba kvlav aRemateba gamoZiebul
saqmeTa raodenobas da is faqti, rom gamoZiebas ar aqvs sistematiuri xasiaTi da
rom yvela damnaSave saTanadod ar isjeba, es yvelaferi xels uwyobs dausjelobis
kulturis gaRvivebas. adamianis uflebebis damcveli arasamTavrobo organizaciebi
aseve amtkiceben, rom xSir SemTxvevaSi cudi mopyrobis faqtebs ar afiqsireben dazaralebulebi, radgan eSiniaT sapasuxo
SurisZiebis anda aqvT undobloba sasamarTlo sistemis mimarT.
generaluri
prokuratura pasuxismgebeli iyo wamebasTan an cud mopyrobasTan dakavSirebul
yvela gancxadebis sisxlis samarTlebriv gamoZiebaze. prokurorebs evalebodaT policiis mier Zalis
gadametebuli gamoyenebis gamoZieba im SemTxvevebSi, rodesac eWvmitanilebs
dapatimrebis dro sxeulis dazianebebi ufiqsirdebodaT. kanonis mixedviT, prokuratura valdebulia
daiwyos gamoZieba, rodesac is miiRebda Setyobinebas SesaZlo darRvevis Sesaxeb,
Tundac anonimuri wyarodan. Tu gamoZiebis
Sedegad, prokurori daaskvnis, rom braldeba ar aris dasabuTebuli, am
gadawyvetilebis gasaCivreba SeiZleba prokuraturis ufro maRal instanciaSi.
nebismier pirs, romelic cudad mopyrobis msxerpli gaxda, SeeZlo damnaSavis
winaaRmdeg samoqalaqo wesiT saqmis aRZvra.
konstantine WrelaSvili acxadebs, rom 2004 wels
Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebma awames igi, raTa iZulebuli gaexadaT daewera
aRiarebiTi Cveneba. 2006-Si aRiZra sisxlis samarTlis saqme TanamSromlebis: b.
xvistanis, k. sofromaZis da j. janxoTelis winaaRmdeg, ris Sedegadac isini cnes
damnaSaveebad da miusajes Tavisuflebis aRkveTa. wlis ganmavlobaSi, Sinagan
saqmeTa saministros winaaRmdeg Semotanili iyo samoqalaqo saCivari, sadac ganmcxadebeli
iTxovda kompensacias damnaSavis mxridan dazaralebulis sasargeblod. wlis bolosaTvis saqme jer kidev Tbilisis
saqalaqo sasamarTloSi iyo.
gereralurma
prokuraturam daiwyo poliiciis mxridan
wamebisa an cudad mopyrobis Sesaxeb gancxadebebis gamoZieba, magram
ramdenime SemTxvevaSi gamoZieba uzomod gaiwela yovelgvari daskvnis gacemis
gareSe an Tu dasrulda, umetes SemTxvevaSi dasrulda iseTi daskvniT, rom policiis
mxridan Zalis gamoyeneba zomierad iqna miCneuli da gamarTlda.
2006
wels policiis qcevis kodeqsi policiis oficrebs akisrebs valdebulebas pativiscemiT
miudgnen nebismieri adamianis uflebebs da gamoiyenon Zala mxolod maSin, rodesac
es aucilebelia samsaxureobrivi movaleobis Sesasruleblad; Sinangan saqmeTa
saministrosa da generalur prokuraturas daevalaT kontroli am kodeqsis
aRsrulebaze. Sinagan saqmeTa saministros generaluri inspeqciis samsaxuri iZiebs
policiis oficrebis mier savaraudod Cadenil darRvevebs, iRebs moqalaqeTa
saCivrebs saministros cxeli xaziT, saxalxo damcvelisagan an saministros
adamianis uflebebis mTavari qvedanayofidan da saministros monitoringis
departamentidan. darRvevebi SeiZleba
gadamisamarTdes policiis oficris zedamxedvelTan, romelmac aseve SeiZleba
gamoikvlios saqme. disciplinaruli zomebi
SieZleba iyos Svidi tipis: gafrTxileba, sayveduri, mkacri sayveduri,
saministros niSnis CamorTmeva, daqveiTeba, daqveiTeba erTi safexuriT an
samsaxuridan gaTavisufleba. Tu aris eWvi, rom policiis oficerma Caidina sisxlis
samarTlebrivi danaSauli, policieli droebiT Tavisufldeba movaleobis Sesrulebisgan.
xolo, Tu braldeba damtkicda, gamoZiebis masalebi gadaecema generalur
prokuraturas, sadac saqmeze ukve aRiZreba sisxlis samarTlebrivi gamoZieba.
wlis ganmavlobaSi, policiis akademiam sapatrulo
policiis ZiriTad saswavlo kursSi Seitana adamianis uflebebis dacvis programa da
Caatara damatebiTi specializirebuli swavleba adamianis uflebebis dacvis
sakiTxze iseT saerTaSoriso partniorebTan erTad, rogoricaa evropis sabWo.
policiis akademiis programaSi, romlis mixedviT momzadebas gadis 1,287 sapatrulo
policieli, raionis inspeqtori da policiis umcrosi oficeri, Setanilia saswavlo
kursi Zalis gamoyenebis samarTlebriv aspeqtebze, taqtikuri treningi kritikul
situaciebSi molaparakebis unar-Cvevebis gamosamuSaveblad, raTa Zala
gamoyenebuli iyos mxolod rogorc ukiduresi resursi; aRniSnulTan erTad tardeba
praqtikuli varjiSebi Teoriuli masalis sailustraciod.
dapatimreba da dakaveba
policias,
gamomZieblebs da prokurorebs ufleba aqvT daakavon eWvmitanili piri orderis
gareSe, magram kanonSi miTiTebulia, rom dakavebuli unda warsdges magistrati
mosamarTlis winaSe dakavebidan 72 saaTis ganmavlobaSi. Tu piris mimarT am vadaSi braldeba ar iqneba
wayenebuli, piri unda gaTavisufldes. generaluri prokuratura aris erTaderTi
organo, romelic uflebamosilia iqonios pirdapiri urTierToba sasamarTloebTan.
wlis bolos monacemebiT, 72 saaTze meti droiT bralis wayenebis gareSe piris
dakavebis Sesaxeb informacia ar Semosula.
wlis ganmavlobaSi, saxalxo damcvelma da adamianis
uflebebis dacvaze momuSave arasamTavrobo organizaciebma ganacxades ramdenime
SemTxvevis Sesaxeb, rodesac samarTaldamcavma oficrebma sisxlis samarTlis saqmeze
dapatimrebis mizniT pirs Caudes narkotikuli nivTiereba an iaraRi.
2007
wlis maisSi cvlileba Sevida kanonSi da 14 wlis nacvlad dadginda minimaluri
asaki 12 weli, rodesac mcirewlovani pasuxs agebs iseTi mZime danaSaulebebis
gamo, rogoricaa gaupatiureba da pirveli xarisxis mkvleloba. “Human Rights
Watch” da sxva organizaciebi kritikiT
Sexvdnen aRniSnul cvlilebas. sisxlis samarTlis kodeqsis mixedviT, 1 ivlisidan mcirewlovans,
romelic Caidens mZime danaSauls, Seufardebenn jarimas im dromde, sanam
saxelmwifo gaxsnis mcirewlovanTa gamosasworebel dawesebulebas, romelic SesabamisobaSi
iqneba saerTaSoriso standartebTan. wlis
bolos aseTi dawesebulebis mSeneblobis gegma ar arsebobda.
dakavebuls ufleba aqvs dauyovnebliv moiTxovos
advokati da mis gareSe ar upasuxos SekiTxvebs.
xelmokle braldebulebs ufleba aqvT isargeblon saxazino advokatis
momsaxurebiT. procesze pasuxismgebeli saminstro, braldebulis TxovniT, niSnavs
advokats. Tu braldebulma moiTxova advokati dakavebis Semdeg, advokatTan
dakavSireba da mowveva evaleba saqmeze pasuxismgebel gamomZiebels an prokurors.
wlis ganmavlobaSi moqmedebda kanoni, romlis mixedviT sisxlis samarTlis
braldebiT wardgenil pirebs advokati emsaxureba ufasod.
2007
wlis seqtemberSi, Tavdacvis yofilma ministrma - irakli oqruaSvilma satelevizio
pres-konferenciaze ganacxada, rom igi gadavida opoziciaSi da daadanaSaula
prezidenti saakaSvili ramodenime seriozul danaSaulSi, misTvis cnobili
biznesmenis - badri patarkaciSvilis mkvlelobis dakveTis CaTliT. imave Tvis
bolos policiam daapatimra oqruaSvili da daadanaSaula korufciaSi. opoziciis liderebi gamoTqvamdnen wuxils, rom
oqruaSvilis dakaveba moxda politikuri motiviT da miznad isaxavda politikuri
opoziciis daSinebasa da wamoadgens mTavrobis mxridan adamianis uflebebis morig
darRvevas. oqruaSvili gaaTavisufles giraoTi 2007 wlis oqtomberSi, aRiarebiTi video-Cvenebis
micemis Semdeg, sadac man aRiara ramdenime braldeba da uaryo mis mier saakaSvilis
winaaRmdeg wamoyenebuli braldebebi. 2007
wlis noemberSi oqruaSvilma datova qveyana da sazRvargareT micemul interviuebSi
ganacxada, rom misi aRiarebiTi Cveneba, braldebis uaryofa da qveynidan wasvla
iZulebis qveS moxda. 2007 wlis
noemberSi TbilisSi Sedga oqruaSvilis sasamarTlo procesi braldebulis dauswreblad,
romrlzec mas miesaja 11 wliT Tavisuflebis aRkveTa msxvili gamoZalvis braldebiT.
23 aprils mas safrangeTSi politikuri TavSesafari misces. 12 seqtembers safrangeTis saapelacio
sasamarTlom oqruaSvilis saqarTveloSi eqstradirebis moTxovna ar daakmayofila. wlis
ganmavlobaSi oqruaSvilis politikuri partiis wevrebi acxadebdnen, rom partiasTan
daaxlovebul pirebsa da ojaxis wevrebs apatimrebdnen partiasTan kavSiris gamo.
adaminis uflebebis damcveli arasamTavrobo
organizaciebi acxadeben, rom mTavrobam daakava 60-dan 100 samxedromde agvistos SeiaraRebuli
konfliqtis Semdeg. zogi am faqts xsnida im mizeziT, rom dakavebulebi ar
gamocxaddnen omis dros TavianT qvedanayofebSi. sxvebi amtkiceben, rom dakaveba
moxda narkotikebis gamoyenebis gamo an sxva braldebiT. presa acxadebda, rom samxedroebs iWerdnen
imis gamo, rom isini mTavrobis qmedebas akritikebdnen. wlis bolos bevri maTgani
iyo Sewyalebuli an giraoTi gamoSvebuli. patimrobaSi darCenilTa ricxvi ucnobia.
dacvis
advokats ufleba aqvs yovelgvari dabrkolebis, meTvalyuris an raime akrZalvis
gareSe Sexvdes braldebuls; Tumca zogi advokati gamoTqvams eWvs, rom policiis
ganyofilebaSi arsebuli audio da video aparatura, romelic unda gamoiyenebodes
gamomZieblis an policielis mier eWvmitanilTa dakiTxvis Casawerad, zogjer
gamoiyeneba ara daniSnulebisamebr, anu xdeboda advokatis da klientis saubrebis
mosmena da Cawera.
policiis
oficrebma dakavebulTa ojaxis wevrebs unda acnobon maTi adgilsamyofeli
dakavebidan 5 saaTSi da saqmis masalebSi unda daafiqsiron Setyobinebis
detalebi. monitoringis samsaxurebi regularulad amowmebdnen am Canawerebs
policiis ganyofilebebSi vizitebis dros.
policia valdebulia dakavebuls zepirad gaacnos maTi
uflebebi da gadasces oficris da dakavebulis mier xelmowerili dakavebis da Cxrekis
oqmis aslebi, rac adasturebs dakavebulis mier misi uflebebis gacnobis faqts.
saxalxo damcvelis aparatis da arasamTavrobo organizaciebis gancxadebiT, xSir
SemTxvevaSi policia srulad ar acnobs
dakavebulebs maT uflebebs, xolo Tu acnobs, dakavebulTaTvis maTi Sinaarsis
gageba Znelia.
sisxlis
samarTlis saproceso kodesis mixedviT, winaswar aRmkveT RonisZiebebSi Sedis: dakaveba,
girao da piradi Tavdeboba. Setanili
cvlilebebiT gauqmda iseTi alternativebi, rogoricaa Sida patimroba da policiis
zedamxedveloba. 2007 wlis ianvridan sasamarTlo cdilobs mimarTos giraos da ara winaswar
patimrobas. arasamTavroboebi aRniSnaven, rom ekonomikuri siduxWiris gamo
zogierTi mopasuxe ver ixdis giraos im SemTxvevaSic ki, rodesac es ufleba
sasamarTlos mieraa miniWebuli da amis gamo saboloo jamSi xvdeba winaswar
patimrobaSi. statistikis mixedviT, wlis pirveli 11 Tvis ganmavlobaSi girao
Seefarda 53.7 procents, 2007 wlis igive periodis 54.9 procentTan SedarebiT.
giraos minimaluri odenoba iyo 2,000 lari (daaxloebiT 1,210 dolari). wlis igive
periodSi winaswari patimroma gamoyenebuli iyo SemTxvevebis 45.1 procentSi, roca
2007 wlis monacemebis mixedviT am
maCvenebelma 43.9 procenti Seadgina.
daSvebulia giraod sakuTrebis miReba.
kanonis Tanaxmad da praqtikulad, sasamarTlos da
gasaCivrebis periodi iwureba 12 Tvis vadaSi. dakavebul pirs 72 saaTis
ganmavlobaSi unda waredginos braldeba an unda gaTavisufldes. pirveli instanciis
sasamarTlos mier ganaCenis gamotanamde maTi dakaveba SesaZlebelia maqsimum cxra
Tvis ganmavlobaSi. ganaCenis gamotanis Semdeg, sasjelis vadis moxda iwyeba
momentalurad, ganusazRvrelad imisa, mimdinareobs Tu ara gasaCivrebis procesi.
saapelacio sasamarTloSi gasaCivrebis vada aris sami Tve, xolo uzenaesi
sasamarTlos sakasacio palataSi – eqvsi Tve. Tu gasaCivrebis yvela etapi amowurulia,
patimris dakaveba SeiZleba maqsimum 18 Tvis manZilze. pirveli instanciis sasamarTloSi procesis
dawyebidan ganaCenis gamotanamde vadobrivi SezRudvebi ar aris dawesebuli.
e. samarTliani da sajaro sasamarTlo
procesis uaryofa
kanoni
iTvaliswinebs damoukidebel sasamarTlo sistemas, Tumca, arsebobs uamravi
gancxadeba imis Sesaxeb, rom aRmasrulebeli xelisufleba agrZelebs zewolas
sasamarTloebze. bevri arasamTavrobo
acxadebs, rom sasamarTloebi mxolod beWeds usvamen prokuroris mier miRebul gadawyvetilebas
da aRmasrulebel xelisuflebas zedmeti zegavlena aqvs sasamarTloebze. arasamTavroboebma
aseve gamoxates SeSfoTeba, rom axlad daniSnul mosamarTleebs akliaT gamocdileba
da ar arian saTanadod momzadebulni damoukideblad muSaobisTvis. pirveli instaciis
sasamarTloebSi Seuvsebeli vakansiebis gamo gegmiuri sasamarTlo procesebi
dagvianebiT tardeboda.
2006
wels konstituciaSi Setanili Sesworebis Tanaxmad, iusticiis umaRlesi sabWo,
mosamarTleebis makontrolebeli organo, wlis manZilze moqmedebda rogorc damoukidebeli
dawesebuleba da mis wevrTa umetesoba warmoadgenda sasamarTlo sistemas. 2007
wlis ivnisSi parlamentma cvlilebebi Seitana sasamarTloebis Sesaxeb kanonSi, romlis
safuZvelze moxda iusticiis umaRlesi sabWos reorganizacia da iusticiis
ministris, aRmasrulebeli Stos bolo warmomadgenlis, sabWos wevrobidan moxsna. sasamarTlo
sistemis 8 warmomadgeneli, romlebic SearCia mosamarTleTa konferenciam da
uzenaesi sasamarTlos Tavmjdomarem, warmoadgenen iusticiis umaRlesi sabWos Semadgenlobis
umravlesobas. ori wevrs niSnavs prezidenti, sams – parlamenti. parlamentis
iuridiuli komitetis Tavmjdomare – amJamad mmarTveli partiis wevri –
Tanamdebobrivad aris iusticiis umaRlesi sabWos wevri. ivlisis cvlilebis
mixedviT parlamentis mier arCeuli sami wevridan erTi opoziciuri partiis
warmomadgeneli unda iyos.
konstituciuri
cvlilebebis Sedegad, mosamarTleebis daniSvnis an gaTavisuflebis ufleba
prezidentisagan gadaeca iusticiis umaRles sabWos, xolo uzenaesi sasamarTlos
Tavmjdomare gaxda sabWos Tavmjdomare, raTa mosamarTleebis daniSvnis procesi
ufro gamWvirvale gamxdariyo. miuxedavad
imisa, rom obieqturi, werilobiTi gamocdebis meSveobiT Seiqnma kvalificiuri,
potenciuri kandidatebis baza da maTi saxelebi sajarod iqna gamoqveynebuli,
sazogadoebrivi gamoZaxilis misaRebad, mosamarTleTa daniSnvis procesi mainc ver
gaxda sakmarisad gamWvirvale. zepiri gasaubrebebi imarTeboda daxurul kars miRma
da sazogadoebisaTvis ucnobi xdeboda SerCevis kriteriumebi.
2007 wlis ivlisSi parlametma gamosca kanoni,
mxareTa Soris komunikaciis Sesaxeb, romelic prokurorebs, braldebulebs,
gamomZieblebs da yvela dainteresebul mesame mxares ukrZalavs sasamarTlo darbazs
miRma mosamarTlesTan kontaqts, procesze zegavlenisagan dacvis mizniT. kanonma,
romelic ZalaSi Sevida 2007 wlis agvistoSi, gaabaTila sabWoTa droebis kanoni,
romelic iTvaliswinebda mosamarTleebis dasjas sisxlis samarTlis da
administraciuli wesiT, “araswori gadawyvetilebebis” miRebis gamo; mravalT es
debulebebi miaCniaT mTavrobis xelSi arsebul, sasamarTlos damokidebulebis
SemzRudav berketad. mosamarTleebi valdebulni araian sasamarTlos Tavmjdomares
dauyovnebliv, werilobiT acnobon sasamarTlo darbazs miRma mxareebTan nebismieri
komunikaciis Sesaxeb; Tavmjdomare 14 dRis vadaSi ganixilavs informacias da
ufleba aqvs, daakisros 2,000 laris odenobis jarima (daaxloebiT 1,210 dolari) an
saqme gansaxilvelad gadasces iusticiis sabWos mdivans. amis Semdeg sabWos
mdivans aqvs erTi Tve am angariSis gansaxilvelad dadisciplinaruli zomis
Sefardebis mizniT Sesabamisi maregulirebeli organosaTvis gadasacemad, rogoricaa
magaliTad, prokurorebis SemTxvevaSi generaluri prokuratura, advokatis
SemTxvevaSi - saqarTvelos advokatTa asociacia an gamomZieblebis SemTxvevaSi -
Sesabamisi uwyebebis ufrosi. iusticiis umaRles sabWos ufleba aqvs gaasaCivros
maregulirebeli organoebis gadawyvetileba, an daakisros disciplinaruli sanqcia
administraciuli normebis mixedviT.
“sasamarTlo
darbazs miRma” komunikaciis Sesaxeb axali kanonis miRebidan, iusticiis umaRles
sabWos ecnoba oTxi darRvevis Sesaxeb; maTgan samSi sajaro moxeleebi ar
monawileobdnen.
3 seqtembers,
zestafonis raionulma mosamarTlem miiRo satelefono zari pirovnebisagan, romelmac
Tavisi Tavi iusticiis ministrad waradgina da sTxova, rom erT-erT samoqalaqo
saqmeze gadawyvetileba erT-erTi mxaris, misi megobris sasargeblod gamoetana. mosamarTlem amis Sesaxeb acnoba sasamarTlos
Tavmjdomares, romelmac es angariSi samarTaldamcav organoebs gadasca. wlis bolos
damrekavis vinaobis amosacnobad mimdinreobda winaswari gamoZieba.
generalur
prokuraturas evaleba prokurorebis mier 2006 wels miRebuli eTikis kodeqsis
darRvevaze reagireba. generaluri prokuratura awarmoebs aseTi faqtebis
gamoZiebas da generalur prokurors warudgens am informacias disciplinaruli
sanqciis rekomendaciasTan erTad. kodeqsis sisruleSi moyvana gaaqtiurda SarSan,
rodesac 21 prokuroris winaaRmdeg gamoyenebuli iqna disciplinaruli sanqcia, SeniSvniT
dawyebuli da sayveduriT an mkacri sayveduriT damTavrebuli. aRniSnuli 21
SemTxvevidan sami iyo eTikis darRveva.
wlis ganmavlobaSi prokurorebis winaaRmdeg mimdinareobda sisxlis
samarTlis ocdaoTxi saqme, maTgan 11 iyo wina wlebidan gadmosuli. wlis ganmavlobaSi ori prokurori damnaSeved
iyo cnobili sisxlis samarTlis saqmeSi, magram isargebles saproceso garigebis
uflebiT da cixeSi ar moixades sasjeli.
braldebulma sasamarTlo darbazSi unda daadasturos winaswari patimrobis dros mis mier micemuli Cveneba da mxolod amis Semdeg xdeba CvenebisaTvis mtkicebulebis statusis miniWeba. arasamTavrobo organizaciebis gancxadebiT, es moTxovna naklebad sruldeba, risi mizezic savaraudod, erTis mxriv, iyo dakavebulebs Soris angariSsworebis SiSi sasamarTlos mier maTi Cvenebis miuReblobis SemTxvevaSi da meores mxriv, kanonis ucodinroba.
kanoni iTvaliswinebs Tavisuflebis aRkveTas 5
wlamde vadiT im mowmeTa da dazaralebulTa mimarT, romlebic Seecdebian
sasamarTlos SecdomaSi Seyvanas urTierTgamomricxavi Cvenebebis micemiT.
arasamTvroboebi Tvlian, rom am kanonis gamo mowmeebi ufro daucvelni arian
prokuraturis zewolisagan, radgan isini naklebad arian dainteresebulni, rom
uaryon prokurorisaTvis winaswari patimrobis dros micemuli mamxilebeli Cveneba.
prokurorebma mxari dauWires am kanons, radgan maTi azriT mowmeebs naklebad
eqnebaT pirveladi Cvenebis Secvlis survili, miuxrdavad zewolisa braldebulis an
misi Tanamzraxevelebis mxridan. kanoni ar sjis braldebuls ficis qveS yalbi
Cvenebis micemisaTvis. mowmeebi kanonis Tanaxmad valdebuli arian miscen Cveneba.
am moTxovnis darRvevis SemTxvevaSi sisxlis samarTlebrivi pasuxismgeblobidan Tavisufldebian
mxolod im pirobiT, Tu arsebobs imis saSiSroeba, rom moxdeba mowmis naTesavebis
mxridan TviTmamxilebeli Cvenebis micema.
sisxlis samarTlis kodeqsis Tanaxmad,
wamebac da mtkicebulebis gamoZalvac warmoadgens sisxlis samarTlis danaSauls.
sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 30 muxli auqmebs zogad wess, romlis
Tanaxmad pirebs, romlebsac miadga fizikuri an moraluri ziani an romlebmac
ganicades sakuTrebis dazianeba, uflebaa aqvT Seitanon samoqalaqo sarCeli da
moiTxovon kompensacia. fizikuri dazianebis kompensacia faravs dakrZalvis,
mkurnalobis, protezis, medikamentebis, dazRvevis, finansuri daxmarebis da pensiis
xarjebs. moraluri zianis kompensacia SeiZleba moxdes fuladi saSualebebiT.
kompensaciis moTxovnis zogadi wesi da danaSaulis Sedegad zianis gamosworeba
samoqalaqo devnis meSveobiT Tanabrad vrceldeba yvela danaSaulze, maT Soris
wamebaze, mtkicebulebis gamoZalvaze da ukanono dakavebaze.
iustiiciis
umaRlesi sabWo xelmZRvanelobs samiarusian sasamarTlo sistemas, romelSic Sedis
raionuli (qalaqis) sasamarTloebi, saapelacio sasamarTloebi da uzenaesi
sasamarTlo. raionuli (qalaqis) sasamarTloebi ganixilaven rutinul sisxlis
samarTlis, samoqalaqo da administraciul saqmeebs. uzenaesi sasamarTlo
warmoadgens saboloo apelirebis instancias
uzenaesi
sasamarTlos monacemTa mixedviT, wlis pirveli 11 Tvis ganmavlobaSi uzenaesi
sasamarTlos administraciulma da sxva saqmeTa palatam gamoitana gadawyvetileba
mTavrobis sasargeblod SemTxvevebis 44.5 procentSi da kerZo pirebis da
kompaniebis sasargeblod ki-55.2 procentSi. danarCeni saqmeebi gadawyda
urTierTSeTanxmebis gziT. mTavroba
agrZelebs magistratorTa sistemis mowyobas konkretuli tipis saqmeebis gansaxilvelad,
rogoricaa magaliTad gadacdomis SemTxvevebi. procesis dasasruls sistemaSi iqneba
21 gaerTianebuli raionuli (saqalaqo) sasamarTlo 46 magistratori mosamarTliT,
romlebic specializirebulebi iqnebian samoqalaqo, sisxlissamarTlebrivi da
administraciuli kategoriis saqmeebSi. wlis pirveli naxevris dasasruls arsebobda
xuTi erTiani raionuli sasamarTlo da dainiSna rva magistratori mosamarTle
ninowmindaSi, kaspSi, axalgorSi, duSeTSi, TianeTSi, yazbegSi, WiaTuraSi da
qarelSi.
2007 wlis ivnisSi,
evropis sabWosTan erToblivad iusticiis umaRlesma skolam Camoayaliba mosamzadebeli
programa mosamarTleebisaTvis. 2007 wels
skolam daiwyo mosamarTleebis momzadeba. maT umravlesobas unda Seesrulebina
magistratoris funqcia. aRniSnuli treningebi 2008 welsac gagrZelda. wlis
ganmavlobaSi yvela doneze mosamarTleebis xelfasi gaizarda, ramac korufciis
survili Seamcira. mosamaTleebis xelfasi
uzenaes sasamarTloSi iyo 4, 299 lari (daaxloebiT 2, 610 dolari), 2, 300 lari
(daaxloebiT 1,3 90 dolari) saapelacio donis mosamarTleebisaTvis da 2, 100 lari
(daaxloebiT 1, 270 dolari) qveda donis mosamarTleebisaTvis.
2007
wlis oqtomberSi, mosamarTleTa konferenciam miiRo mosamarTleebis eTikis kodeqsi,
sadac mocemulia sasamarTlo eTikis wesebi, romlis mizania sasamarTlo sistemis
damoukideblobis, miukerZoeblobisa da patiosnebis gaZliereba. wlis ganmavlobaSi saerTo sasamarTloebis
mosamarTleTa disciplinarulma kolegiam ganixila 22 disciplinaruli saqme 17
mosamarTlis winaaRmdeg. kolegiam aRiara
darRveva da disciplinaruli sanqcia ganaxorciela 10 mosamarTlis mimarT. aqedan
erTi SemTxveva warmoadgenda eTikis normis darRvevas.
konstituciuri sasamarTlo ganixilavs
samTavrobo ganStoebebs Soris davebs da adamianis uflebaTa darRvevis saCivrebs;
igi ZiriTadad demonstrirebas ukeTebda sasamarTlo sistemis damoukideblobas. konstituciuri ganxilvis
uflebamosileba ekuTvnis mxolod konstituciur sasamarTlos. sasamarTlo sakmaod
viwrod ganixilavda sakuTar funqcias adamianis uflebebis darRvevis SemTxvevebis ganxilvis
farglebSi da Tanxmdeboda mxolod im saqmeebis warmoebaze, romlebic exeboda
adamianis uflebebis darRvevas kanonis konkretuli muxlebis Sedegad.
sasamarTlo procesi
mopasuxes
ufleba aqvs moiTxovos sajaro sasamarTlo, garda im SemTxvevebisa, rodesac saqme
Sexeeba erovnuli usafrTxoebis, kerZo cxovrebis an mcirewlovanis interesebis
dacvas. sisxlis samarTlis saproceso kodeqsi ar iTvaliswinebs nafic msajulTa
sasamarTlos, Tumca Setanili iyo sxva
Sesworebebi, romelTa Sedegad gaZlierda braldebulis uflebebi.
braldebuls
ufleba aqvs daeswros mis saqmesTan dakavSirebul sasamarTlo process da miiRos
advokatis konsultaciebi; Tumca, upovari braldebulebisaTvis advokatis
momsaxurebiT sargebloba praqtikaSi SezRuduli gaxldaT. sisxlis samarTlis
damnaSaveTa umetesoba procesze gadioda advokatis gareSe. 2007 wlis ivnisSi
parlamentma daawesa sistema, romlis mixedviT braldebulebs miecaT saxazino
advokatis momsaxurebiT sargeblobis SesaZlebloba pirveli 48 saaTis ganmavlobaSi,
maTi finansuri statusis miuxedavad. biujeti gaizarda 1.280.000 laramde
(daaxloebiT 776,000 dolari) axali kanonis ganxorcielebis orwliani procesis
dawyebis mizniT.
bradebuls ufleba aqvs SekiTxvebi
dausvas da daupirispirdes maT winaaRmdeg gamosul mowmeebs da aseve sakuTari saxeliT
sasamarTloze warmoadginos nivTmtkicebulebebi da mowmeebi. kanonis Tanaxmad braldebulebs
da maT advokatebs ufleba aqvs gaecnon braldebis mxaris mier maT saqmeze
mopovebul mtkicebulebebs gamoZiebis nebismier ertapze da sakuTari xarjiT
gadaiRon maTi aslebi. kanonis Tanaxmad, braldebulebi iTvlebian udanaSaulod
(udanaSaulobis prezumfcia) da aqvT gasaCivrebis ufleba.
kanonis Tanaxmad, sasamarTlo mosmenis an
procesis dasrulebidan 5 dRis vadaSi sxdomis mdivanma unda moamzados sxdomis
oqmi, romelsac xels awers sxdomis mdivani da mosamarTle. mxareebs oqmi
gadaecemad mxolod aRniSnuli pirebis mier misi xelis moweris Semdeg. mxareebs
ufleba aqvT sasamarTloSi Seitanon komentarebi oqmis teqtsTan dakavSirebiT.
sasamarTlos gadawyvetileba gadaecema mxareebs igive xuTi dRis ganmavlobaSi
martivi saqmeebis SemTxvevaSi, xolo 14 dRis ganmavlobaSi, Tu es saqme
kompleqsuria.
2007
wlidan, SesaZlebeli gaxda sisxlis samarTlis darRvevaSi eWvmitanili pirebis
gasamarTleba dauswreblad, TuUamis mizezia sasamarTlosaTvis Tavis arideba. imave kanonis
mixedviT, dauswreblad gasamarTlebul pirebs ufleba aqvT gaasaCivron ganaCeni
dapatimrebidan an Cabarebidan erTi Tvis ganmavlobaSi, rac iZleva axali procesis
gamarTvis garantias.
advokats da braldebuls ufleba aqvT
monawileoba miiRon winasasamarTlo mosmenaSi; Tumca, maTi daswreba ar aris
savaldebulo. advokatis winasasamarTlo mosmenaze dauswrebloba ar warmoadgens
mosmenis gadadebis safuZvels. mosmenis gareSe mosamarTles ufleba aqvs miiRos
gadawyvetileba winaswari aRmkveTi RonisZiebis Taobaze.
kanonis Tanaxmad, sasamarTlom unda
daadasturos, rom saproceso garigeba gaformda Zaladobis, muqaris, sicruis an
ukanono dapirebebis gamoyenebis gareSe da rom msjavrdebuls hqonda iuridiuli
daxmarebis miRebis saSualeba. generaluri prokuratura acxadebs, rom saproceso
garigebis umetesobam xeli Seuwyo narkotikebiT vaWrobis saqmeebze mimdinare
gamoZiebebs, Tumca arasamTavrobo organizaciebi kvlavac akritikeben saproceso
garigebas. gavrcelebulia azri, rom amgvari garigebis misaRwevad (zogi
narkotikebiT vaWrobaze ufro mniSvnelovan saqmeebze) pirs uwevs Tanxis gadaxda,
Tumca garigeba ar gamoiyeneba sxva danaSaulze informaciis mosapoveblad.
mravalTa azriT, zogi saproceso garigeba gulisxmobs, rom braldebuli ar uCivlebs
samarTaldamcav organoebs cudad mopyrobisa da wamebisaTvis da mxars dauWers
movlenebis maTeul versias, negatiuri gamoxmaurebis Tavidan acilebis mizniT.
saproceso
garigebis raodenoba izrdeba. pirveli 11
Tvis ganmavlobaSi saproceso SeTanxmeba SesTavazes 10, 085 braldebuls, 2007 wlis imave periodis 9, 048 maCvenebelTan
SedarebiT, rac 11.5 procentian zrdas warmoadgens. saangariSo periodSi saproceso SeTanxmeba
gaformda saqmeebis 53.4 procentze.
2007
wlis ianvarSi, ZalaSi Sevida sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis axali muxli,
ris Sedegadac pirs mieca dakavebis - rogorc ukanono moqmedebis gasaCivrebis
ufleba, maSinac ki, rodesac dakavebis Semdeg umokles vadaSi moxda misi gaTavisufleba
bralis wayenebis gareSe.
12
seqtembers, parlamentma miiRo sakonstitucio cvlileba, romlis Sedegad generaluri
prokuratura SeuerTda iusticiis saministros.
gaerTianebul erTeuls saTaveSi Caudga iusticiis ministri. am Serwymis gamo mTavrobam gadawyvita, rom sasjelaRsrulebis
departamenti da probaciis samsaxuri aRar unda yofiliyo iusticiis saministros
nawili da unda gamoyofiliyo calke saministrod.
aseve, ganisazRvra, rom iuridiuli daxmarebis samsaxuri ar unda yofiliyo
iusticiis saministros nawili, am samsaxursa da prokuraturas Soris
memkvidreobiTi konfliqtis gamo. 30
dekembers, parlamentma cvlileba Seitana kanonSi da moaTavsa es samsaxuri
penitencialuri, probaciisa da iuridiuli daxmarebis samsaxuris qveS. cvlilebam aseve 2009 wlis 1 ianvridan SezRuda ufaso iuridiuli konsultaciebis
xelmisawvdomoba maTTvis, vinc kanoniT xelmokled iqna miCneuli.
adamianis
uflebebis dacvis aqtivistebma gamoxates SeSfoTeba imis gamo, rom Serwyma ar
aZlevs prokutaruras sakmaris damoukideblobas iusticiis saministrosagan da ar
iZleva generaluri prokuroris daniSvnaze pirdapiri saparlamento kenWis yris
saSualebas. kanonSi miTiTebulia, rom prezidents da premier-ministrs ar aqvT
ufleba, gaauqmon iusticiis ministrisa da prokurorebis gadawyvetileba, romelic
miRebulia maTi samsaxuroebrivi funqciebis Sesrulebisas.
am
Serwymis nawilia sisxlis samarTalis instruqciebi, romelic gaxda konfedencialuri
da potenciurad sirTules warmoadgens iuristebisaTvis, rodesac isini cdiloben
sisxlis samarTlebriv saqmeebSi proceduruli aspeqtebis wamowevas, radgan es
informacia, zogadi principebic ki, ar aris gaziarebuli, rogorc sajaro
informacia. iuridiuli daxmarebis
samsaxuris damoukideblobis, gamWvirvalobis da efeqturobis uzrunvelsayofad,
xelisuflebam daafuZna sazedamxedvelo organo, romelic Sedgeba uzenaesi
sasamarTlos mosamarTlisagan, saqarTvelos advokatTa asociaciis
warmomadgenlisagan, arasamTavrobo organizaciebisagan, parlamentis wevrebisagan
da sasjelaRsrulebis da probaciis TanamSromlebisagan. iuridiuli daxmarebis samsaxuris biujetis
Semcireba sazedamxedvelo organos nebarTvis gareSe dauSvebelia. miuxedavad
imisa, rom es zomebi gatarda, iuridiulma arasamTavroebma aRniSnes, rom
iuridiuli daxmarebis samsaxuris Seyvana penitenciuri da probaciis saministros
daqvemdebarebaSi ar uwyobs xels am samsaxuris damoukideblobas. wliur saxelmwifo biujetTan erTad, iuridiuli
daxmarebis samsaxuri finansdeba gare samsaxurebisagan miRebuli SemowirulobebiT
da grantebiT. iuridiuli daxmarebis samsaxuris mier gamoqveynebuli statistikis
mixedviT, misi biujetis 97 procenti, anu 2,871,000 lari iyo dafinansebuli
saxelmwifo biujetidan.
politikuri patimrebi da dakavebulebi
saxalxo
damcvelis samsaxurma daasaxela xuTi politikuri patimari: merab ratiSvili, ioseb
jandieri, ilia wurwumia, joni jiqia da dimitri godabreliZe. maT brali daedoT
2007 wels mTavrobis winaaRmdeg gamosvlebSi monawileobaSi. adgilobrivi arasamTavroboebi acxadeben, rom
politikuri patimrebi arseboben, magram xSirad ver Tanxmdebian imaze, Tu rogori
unda moxdes politikuri patimris gansazRvra an im adamianTa ricxvis dadgena,
romelic am kvalifikacias akmayofilebs. parlamentis adamianis uflebebis
komitetma ganacxada, rom qveyanaSi politikuri patimrebi ar arian.
prokuraturis
gancxadebis misxedviT, ratiSvili da jiqia daapatimres narkotikuli nivTierebis Senaxvis
gamo. sasamarTlom isini damnaSaveebad
scno da miusaja cxra da Svidi wliT Tavisuflebis aRkveTa cixeSi. wurwumia daapatimres policiis oficrisaTvis
winaaRmdegobis gawevis muxliT, radgan is xels uSlida sazogadoebrivi wesrigis
damyarebis mcdelobas. igi damnaSaved
scnes da miusajes sami wliT Tavisuflebis aRkveTa. prokuraturam ganacxada, rom sisxlis samarTlis
saqme aRiZreboda mxolod im SemTxvevaSi Tu is akmayofilebda mtkicebulebasTan
dakavSirebul standartebs.
2007 wlis ganmavlobaSi figurirebda samSoblos Ralatis
ori gaxmaurebuli saqme: irakli baTiaSvilis saqme da yofili saxelmwifo
usafrTxoebis ministris, igor giorgaZis 14 mokavSiris saqme, maia Tofurias
CaTvliT. wlis ganmavlobaSi baTiaSvili gamouSves prezidentis Sewyalebis
safuZvelze, xolo giorgaZis mokavSireebis gamamtyunebeli ganaCeni saapelacio
sasamarTlom ZalaSi datova. orive saqme
evropis adamianis uflebebis dacvis sasamarTloSi gaigzavna: baTiaSvilis - 2007
wlis ianvarSi, xolo maia Tofuriasi - 2007 wlis martSi.
2007 wlis oqtomberSi, opoziciam gamoaqveyna
manifesti, sadac Camoyalibebuli iyo ramdenime moTxovna, politikuri patimrebis
gaTavisuflebis CaTvliT. manifestSi
moxseniebuli iyvnen irakli oqruaSvili da irakli baTiaSvili. 2007 wlis noemberSi opoziciam Seadgina 42
kaciani sia im pirebisa, romlebic maT politikur patimrebad miaCndaT da
warudgina igi mTavrobas. am siidan ocdaToTxmeti adamiani gaTavisuflebul iyo
wlis bolos; ori maTgani, baTiaSvili da jandieri Sewyalebulebi iyvnen. wlis bolos am siidan 14 adamiani kvlavac
patimrobaSi imyofeboda.
mTavrobam
adamianis uflebebis dacvis saerTaSoriso da adgilobriv organizaciebs ufleba
misca moenaxulebinaT egreTwodebuli politikuri patimrebi da ramdenime
organizaciam isargebla am uflebiT wlis ganmavlobaSi.
samoqalaqo iuridiuli procedurebi da
samarTlebrivi dacva
konstitucia iTvaliswinebs samoqalaqo
sakiTxebis damoukidebel da miukerZoebel sasamarTlo ganxilvas, Tumca gamoTqmuli
iyo garkveuli eWvebi mosamarTleTa profesionalizmTan da ganaCenis
gamWvirvalobasTan dakavSirebiT. kanoniT da konstituciiT, piri, romelsac
miadgeba zarali TviTneburi dakavebis an sxva ukanono an TviTneburi qmedebis
Sedegad, uflebamosilia Seitanos samoqalaqo sarCeli.
2006 wlis
maiss afxazeTis de-faqto parlamentma miiRo gadawyvetileba, romelic de-faqto
sasamarTloebs ukrZalavs afxazeTidan 1992-93 wlebamde, aRniSnul periodSi an mas
Semdgom wasuli eTnikuri qarTvelebis mier sakuTrebis Taobaze Semotanili
sarCelebis ganxilvas, rac xels uwyobs qveynis SigniT iZulebiT gadaadgilebuli
pirebisaTvis afxazeTSi arsebuli sakuTrebis CamorTmevas. gadawyvetilebis
Tanaxmad, eTnikuri qarTvelebis sakuTrebasTan dakavSirebiT warsulSi miRebuli
sasamarTlo gadawyvetilebebi an ganxilvis procesSi myofi saqmeebi baTilad iqna
cnobili. arsebuli informaciis Tanaxmad, afxazeTis de-faqto sasamarTloebi ar
cdilobdnen faqtebis dadgenas an samarTlianobis damyarebas da moqmedebdnen
prokurorebis da samarTaldamcavi uwyebebis miTiTebebis Sesabamisad. damnaSaveebi
qrTams aZlevdnen policielebs, prokurorebs da mosamarTleebs da amgvarad
aridebdnen Tavs sasjels.
z. ganzrax Careva pirad cxovrebaSi, saojaxo sakiTxebSi,
mimoweris
saidumloebis darRveva
kanoni krZalavs amgvar qmedebebs sasamarTlo
nebarTvis an kanonieri saWiroebis gareSe da policias ukrZalavs orderis gareSe
binis Cxrekis, faruli operaciis an TvalTvalis Catarebas. video/audio TvalTvalis
da mosmenebis Sedegad opoziciis winaaRmdeg wayenebuli braldebebi iwvevs
arasamTavrobo organizacebsa da saerTaSoriso damkvirveblebis eWvs. krizisis
saerTaSoriso jgufis (ICG) 2007 wlis dekembris angariSis mixedviT, samoqalaqo
seqtoris aqtivistebi Civian, rom satelefono mosmenebi gaxSirda da gamoiyeneba
opoziciis an sazogadoebrivi moRvaweebis da biznesmenebis maqinaciebSi
gasaxvevad.
arasamTavrobo
organizaciebi kvlavac acxadeben, rom policia agrZelebs kerZo satelefono saubrebis
mosmenas sasamarTlo nebarTvis gareSe; policia xSir SemTxvevaSi orders iRebs
mxolod Cxrekis an mosmenis faqtis Semdgom. arasamTavrobo organizaciebis TqmiT,
moqalaqeTa umetesobisaTvis ucnobia, rom maT ufleba aqvT moiTxovon maTi saxlebis
Cxrekis gadavadeba erTi saaTiT, raTa moiwvion ori obieqturi mowme, romlebic
daeswrebian Cxrekas. xelisuflebis gancxadebiT, dacvis policia da sagadasaxado
uwyebebi Sediodnen saxlebSi da ofisebSi kanonieri sanqciis gareSe.
arsebobda mosazreba
imis Taobaze, rom sakuTrebis uflebis sferoSi kanonis uzenaesoba da saproceso
moTxovnebi saTanadod ar iyo gaTvaliswinebuli. 2007 wlis ivnisSi miRebuli
kanonis Tanaxmad saWiro gaxda saxelmwifosTan gaformebuli saijaro
xelSekrulebebis xelaxali registrireba. aRniSnulma kanonma saxelmwifos misca
ukanono moijareebis gasaxlebis ufleba, xuTi dRiT adre gagzavnili Setyobinebis
safuZvelze. 2007 wlis manZilze am kanonma mravalTa eWvi da protesti gamoiwvia. 2007 wlis noembris movlenebis Semdeg da wlis
ganmavlobaSi arCevnebis dros, mTavrobam Seasusta Tavisi pozicia ukanono
mSeneblobebTan dakavSirebiT da gasca ukanonod agebuli Senobebis an SeZenili
sakuTrebis legalizaciis nebarTva, ramac sazogadoebrivi protesti Caacxro.
2007
wlis noemberSi parlamentma miiRo rezolucia, romliTac saxelmwifo uwyebebs, samarTaldamcavi
organoebis CaTvliT, aZlevs miTiTebas sadao SenobebSi SeWris Sewyvetis Taobaze im
SemTxvevaSi, Tu moqalaqisaTvis miyenebuli ziani gacilebiT aRemateba am
dadgenilebis aRsrulebiT miRweul sargebels.
2007 wels, sxvadasxva saministroebma da qalaqebma gaakeTes
winaswari Setyobineba vadis amowurvamde, romelic Seexeboda 1,950 sxvadasxva
sakuTrebas. mTavrobam dasZina, rom saqmeebi
xelaxla gadaisinjeboda da yvela mesakuTres ar CamoerTmeoda sakuTreba.
2007
wlis aprilSi, HRW-is mixedviT,
TbilisSi da mezobel qalaqSi restornebis mflobelebisagan Semodioda saCivrebi
maszed, rom mTavroba aiZulebda maT qonebis gadacemas sisxlis samarTlebrivi
devnis muqariT, imis gamo, rom es qoneba SeZenili iyo korufciuli garigebebis
Sedegad SevardnaZis periodSi. mTavroba amtkicebda, rom am qonebaze ijara an
amowuruli an gaurkveveli iyo, anda gayalbebuli garigebebis an korufciasTan
dakavSirebuli qrTamis Sedegad iyo gaformebuli. adgilobrivi da saerTaSoriso
damkvirveblebi gamoTqvamdnen SeSfoTebas imasTan dakavSirebiT, rom mTavroba arasakmarisad
icavda procesualur normebs da kanonis uzenaesobas. saxalxo damcvelma gamoiZia 10 aseTi saqme
wlis ganmavlobaSi, Tumca saqmeebis raodenoba savaraudod bevrad meti iyo.
saxalxo damcvelma Tavisi SeSfoTeba 30 dekembris parlamentSi gamosvlis dros
gamoTqva.
z. gadametebuli
Zalis gamoyeneba da sxva saxis darRvevebi Sida konfliqtis zonebSi.
afxazeTisa
da samxreT oseTis regionebSi separatistuli konfliqti kvlavac mougvarebelia da
kidev ufro gaRrmavda saqarTvelosa da ruseTs Soris 7-12 agvistos SeiaraRebuli
konfliqtis dros.
Zaladobis
SemTxvevebi xSiri iyo afxazeTSi, gansakuTrebiT eTnikurad qarTul galis regionSi
da samxreT oseTSi. SeiaraRebuli
konfliqtis Semdeg, romelic 7 agvistos daiwyo, mTavrobam dakarga kontroli
afxazeTsa da samxreT oseTze.
afxazeTsa
da samxreT oseTSi adaminis uflebebTan da humanitarul mdgomareobasTan
dakavSirebiT informacia mwiria am regionebSi SesvlasTan dakavSirebuli
sirTuleebis gamo. 2007 wlis martSi
afxazeTis de-faqto xelisufleba daTanxmda gaeros adamianis uflebebis dacvis oficris
teritoriaze SeSvebas da gaeros sami samoqalaqo policiis dafuZnebas galis
seqtoris StabSi.
22
agvistos, afxazeTis de-faqto Tavdacvis ministrma gaakeTa rekomendacia UNOMIG-is damkvirveblebis kodoris xeobidan gayvanasTan
dakavSirebiT. wlis bolos UNOMIG-is
samxedro damkvirveblebs teritoriaze Sesvlis saSualeba hqondaT mxolod rusuli
samxedro eskortis TanxlebiT. gaeros mandati gagrZelda 2009 wlis 15 Tebervlamde.
26
agvistos rusulma mTavrobam aRiara afxazeTi da samxreT oseTi rogorc damoukidebeli
saxelmwifoebi; 17 seqtembers ruseTis mTavrobam
de-faqto xelisuflebasTan xeli moawera xelSekrulebebs, romelTa debulebebi
iTvaliswinebda teritoriaze ruseTis samxedro Zalebis arsebobas. 27 agvistos
saqarTvelos premier-ministrma xeli moawera gankargulebas, romelic formalurad
auqmebda ruseTis samSvidobo operaciebs saqarTveloSi. damoukidebeli saxelmwifoebis Tanamegrobis
farglebSi xelmowerili SeTanxmebebis mixedviT ruseTis samSvidoboebi imyofeboda
rogorc afxazeTis, aseve samxreT oseTis teritoriaze. 28 agvistos, qveynis parlamentma miiRo
rezolucia, romliTac afxazeTi da samxreT oseTi ruseTis mier okupirebul
teritoriebad gamoacxada.
afxazeTis
galis regionSi, sadac bevri eTnikuri qarTveli cxovrobs, kvlavac daZabuli mdgomareobaa, gadaadgilebis
Tavisuflebis SezRudvis, gatacebebis, TviTneburi dakavebebisa da patimrobaSi
gardacvalebis gamo. problemebi de-faqto
xelisuflebis sisxlis samarTlis dacvis sistemaSi, kerZod ki mikerZoebuli
gamoZieba da sasamarTlo, qmnis dausjelobis sindroms. de-faqto samarTaldamcavebis mier Cadenili
cudad mopyrobis faqtebi moicavs TviTnebur dapatimrebas da dakavebas da aseve,
dakavebulebis cudad mopyrobas. de-faqto
samarTaldamcavebi iSviaTad atareben formas an saindetifikacio niSnebs, rac
dausjelad moqmedebis saSualebas aZlevT. rusuli samxedro Zalebma da de-faqto SenaerTebma
SeuzRudes saerTaSoriso damkvirveblebs afxazeTSi Casvlisa da adamianis uflebebis
darRvevis saCivrebis gamoZiebis SesaZlebloba.
7
agvistos konfliqtis dawyebis Semdeg, samxreT oseTis separatistebi klavdnen adamianebs,
yaCaRobdnen, sistematurad Tavs esxmodnen qarTul soflebs da ar uSvebdnen
saerTaSoriso damkvirveblebs samxreT oseTis okupirebul teritoraze, raTa maT moexdinaT
darRvevebis gamoZieba.
mkvlelobebi
7 agvistos
konfliqtis dawyebamde saqarTvelos mTavrobis oficialuri pirebi da de-faqto
xelisufleba erTmaneTs abralebdnen samxreT oseTisa da afxazeTis separatistul
teritoriaze TviTnebur dakavebebsa da ukanoni mkvlelobebs, samxreT oseTSi
eTnikurad qarTuli soflebis artileriuli cecxlis daSenis CaTvliT. HRW-s
angariSis mixedviT, agvistos konfliqtis dros saqarTvelos, ruseTisa da samxreT
oseTis Zalebma omis kanoni bevrjer daarRvies, ris Sedegadac adgili hqonda mSvidobian
mosaxleobas Soris msxverpls da sikvdils da moqalaqeTa qonebis dakargvas. HRW-ma
gamoacxada, rom saqarTvelosa da ruseTis Zalebi gadametebul da gaumarTlebel
Zalas iyenebdnen. maTi daskvniT, saqarTvelos
Zalebma ganaxorcieles ukontrolo ieriSi samoqalaqo teritoriebze mravalraketiani
Tavdasxmis sistemebidan, romelic ar iZleoda zusti damiznebis saSualebas da
samoqalaqo da samxedro obieqtebs Soris gamijvnas. amboben, rom rusuli mxare aseve iyenebda e.w.
“gradis” tipis raketebs. HRW-ma aseve
ganacxada, rom samxreT oseTis Zalebma ganaxorcieles samxreT oseTSi eTnikurad
qarTuli soflebis mizanmimarTuli da sistematuri ganadgureba. HRW-ma
daaskvna, rom samxreT oseTis Zalebi miznad isaxavdnen soflebis eTnikur wmendas
da aSkarad arRvevdnen humanitaruli kanonis moTxovnebs, risTvisac unda moxdes
individualuri sisxlis samarTlebrivi devna saomari periodis dros Cadenili
danaSaulisaTvis. “Amnesty International”-ma
daafiqsira yaCaRobis, Zarcvis, mkvlelobebis, saxlebis dawvisa da qarTvelebis
eTnikuri devnis mravali SemTxveva da daadgina, rom ruseTis Zalebi ar icavdnen
mSvidobian mosaxleobas da ar ereodnen, rodesac samxreTi oseTis separatistebi
Tavs esxmodnen qarTul soflebs. HRW-ma aRniSna, rom ruseTis Zalebi ver uzrunvelyofdnen
sazogadoebriv wesrigs da usafrTxoebas maT mier kontrolirebad teritoriebze.
HRW-is angariSis
mixedviT, kaseturi WurvebiT, romlebsac ruseTi da saqarTvelo iyenebdnen, daiRupa
17 samoqalaqo piri da bevrad meti daasaxiCrda; am SemTxvevebis umetesoba
rusebis iaraRiT moxda. konfliqtis Semdeg aufeTqebeli Wurvebi, gansakuTrebiT tanksawinaaRmdego
naRmebi, mofenili iyo samxreT oseTis gzebsa da mimdebare teritoriebze.
konfliqtis Semdgom,
afxazeTisa da samxreT oseTis administraciuli sazRvris gaswvriv grZeldeboda
Tavdasxmebi. saerTaSoriso monitorebma ver SesZles damrRvevebis dadgena, magram
daadgines, rom umetes SemTxvevaSi es Tavdasxmebi afxazeTisa da samxreT oseTis
mxridan xdeboda. mTavrobam gamoacxada, rom aseTi incidentebis dros, miuxedavad
cecxlis Sewyvetis Sesaxeb SeTanxmebisa, daiRupa Sinagan saqmeTa saministros
10 TanamSromeli, xolo sami daiWra. 10
noembers mokluli iqna ori oficeri, xolo sami oficeri daiWra afeTqebis Sedegad -
asafeTqebeli obieqti mimagrebuli iyo samxreT oseTis droSaze, romelic oseTis
administraciuli sazRvris miRma iyo damontaJebuli. zogierTi Tavdasxma teritoriis
garedan xorcieldeboda. 17 noembers samxreT oseTis presam gamoaqveyna informacia
soflis macxovreblis Sesaxeb, romelic mokluli iqna snaiperis gasroliT, avtomobiliT
gadaadgilebisas samxreT oseTis teritoriaze.
wlis bolos,
agvistos konfliqtis dros mokluli samoqalaqo pirebis raodenoba ucnobi iyo; HRW-is varaudiT mokluli iyo asobiT mSvidobiani
moqalaqe.
gataceba
2007 wlis
TebervalSi eTnikuri qarTvelis, afxazebis mier kontrolirebadi galis raionis
de-faqto arCevnebis komisiis Tavmjdomaris daviT siguas gatacebis saqme, dResac
gauxsnelia. saqarTvelos mTavroba uaryofs
afxazeTis braldebas imis Sesaxeb, rom is dakavSirebulia am gauCinarebasTan da
orive mxare SeTanxmda erTobliv gamoZiebaze, romelsac wlis bolos gaero axorcielebda.
siguas adgilsamyofeli dRemde ucnobi rCeba.
mTavroba da
dakarguli adamianebis sakiTxebze momuSave afxazeTis komisia acxadebs, rom
1992-93 wlis afxazeTis omis Sedegad dakargulia daaxloebiT 2,000 qarTveli da
afxazi. samxreT oseTis de-faqto
xelisufleba acxadebs, rom 1991 da 2004 wlis konfliqtebis Semdeg dResdReobiT
dakargulia 116 adamiani. wiTeli jvris saerTaSoriso komiteti agrZelebs
xelisuflebis daxmarebas dakarguli adaminebis ojaxebisaTvis informaciis
miwodebis saqmeSi. 1992-93 wlebSi dakarguli
adamianebis umetesoba ukavSirdeba afxazeTis regions. wlis ganmavlobaSi, wiTeli
jvris saerTaSoriso komitetis informaciiT, 1992-93 wlebSi gardacvlilebis eqsgumacia
ar momxdara. agvistos konfliqtis
dawyebidan wiTeli jvris saerTaSoriso komitetma miiRo 1,100 meti Txovna, sadac
ojaxis wevrebi da xelisufleba iTxovdnen daxmarebas adamianebis povnaSi. dReis
mdgomareobiT, 1,000 gancxadeba daixura, 108 Riad rCeba. agvistos konfliqtis Semdeg
adamianebis motaceba gamosasyidis misaRebad kidev ufro gaxSirda, gansakuTrebiT
galis raionSi eTnikuri qarTvelebis mimarT.
miuxedavad imisa, rom gatacebulebs umetesad swrafad da operatiulad
abrunebdnen, zogierTi iyo nacemi, adgili hqonda adamianebis gardacvalebasac.
dekembris dasawyisSi dakarguli moxucebuli qalbatonis sxeuli ipoves tyeSi misi
soflis maxloblad; sxeulze aRiniSneboda cemis kvali. adgilobrivma mkvidrebma
ganacxades, rom igi afxazma mamakacebma gaitaces da gamosasyids iTxovdnen.
arasrulwlovani jariskacebi:
afxazeTSi
de-faqto xelisuflebas xSirad ZaliT mihyavda mcirewlovani biWebi saxlebidan da
maT aiZulebda afxazeTis miliciaSi emsaxuraT.
zogierTi mSoblis gancxadebiT, maTi vaJebi 18 wlis asaks miRweulebi ar
iyvnen, rac jarSi samsaxuris minimalur asaks Seadgens. maSin, rodesac afxazeTis
miliciaSi wayvanili eTnikuri qarTvelebis ricxvi mcirea, samxedro samsaxurSi
gawveva aris politikuri manipulirebis xerxi, romelsac de-faqto xelisufleba
iyenebs eTnikuri qarTvelebis sakontrolod da axalgazrda qarTvelebis galis
raionSi dabrunebisa da darCenis Tavidan asacileblad.
konfliqtTan dakavSirebuli sxva darRvevebi
HRW-is
gancxadebiT, ruseTTan agvistos konfliqtis dros da mas Semdeg periodSi osma jariskacebma
ganzrax mokles cxra eTnikurad qarTveli qali da gaaupatiures ori. mTavroba acxadebs, rom samxreT oseTis
jariskacebma gaaupatiures bevri moqalaqe. imis gamo, rom gaupatiureba
socialurad tabudadebul Temad iTvleba, amis Sesaxeb mxolod ramdenime ganacxadeba
gakeTda. gaupatiurebis faqtebis gamoZieba rTuldeboda qaoturi mdgomareobis gamo
da im mizeziTac, rom aRniSnuli SemTxvevebis adgilze policia naklebad imyofeboda;
es metwilad Seexeboda gamSvebi punqtis
meore mxares, sadac saqarTvelos xelisufleba ver Sedioda.
Civil.ge-s
mixedviT, “jun studio”-s monitorma gaakeTa dokumenturi gamoZieba, sadac asaxuli
21 maiss afxazeTis administraciuli sazRvarze sofel xurCaze Tavdasxma da sadac naCvenebia,
rom arCevnebis dRes, miuxedavad mTavrobis mtkicebulebisa, Tavdasxma qarTvelebis
mier iyo ganxorcielebuli. gaeros mier Catarebulma gamoZiebam daadastura, rom
yumbarebi gasrolili iyo saqarTvelos kotrolis qveS myofi cecxlis Sewyvetis
zolidan. winaswari angariSis mixedviT, damnaSaveebis identificireba ver
moxerxda, magram dafiqsirda garkveuli Seusabamobebi, kerZod – aRniSnuli movlena
isea gadaRebuli, rom STabeWdileba iqmneba, TiTqos movlenebi organizebulia da
ara Cawerili ganviTarebis procesSi. daSavda oTxi mSvidobiani moqalaqe.
agvistos konfliqtis dros samxreT oseTSi da mis gareT,
HRW-is mklevarebma da sxva TviTmxilvelebma
daafiqsires samxreT oseTis miliciis mier Cadenili Zarcva da eTnikurad qarTuli
soflebis gadabugva. HRW-is mixedviT,
arsebobs satelituri Canawerebi, sadac naTlad Cans, rom ngreva cxinvalis irgvliv
xuT sofelSi: TamaraSeni, kexvi, qvemo aCabeTi, zemo aCabeTi da qurTa -
gamowveulia gangeb gaCenili xanZriT. naCvenebi dazianebebi iyo masiuri da
koncentrirebuli. 12 agvistos HRW-s
mkvlevarebi gaesaubrnen oseTis miliciis ramdenime warmomadgenels, romlebmac
Riad ganacxades, rom maTi kolegebi gangeb ukidebdnen cecxls saxlebs, rasac imiT
xsnidnen, rom iZulebiT gadaadgilebul eTnikur qarTvelebs dasabrunebeli adgili
aRar eqnebodaT.
22
agvistos, rusuli on-lain axali ambebis saagento regnum-ma moaxdina eduard
kokoiTis, samxreT oseTis de-faqto lideris, citireba, romelmac Tqva, rom kexvisa
da TamaraSenis qarTuli anklavebi "likvidirebulia" samxedro
operaciebis Sedegad.
HRW-is gancxadebiT, agvistos SeiaraRebuli konfliqtis
dros qarTvelma samxedroebma scemes da abuCad aigdes 32 osi tyvedan sul cota 5.
agvistos
konfliqtTan dakavSirebuli sxva darRvevebi, HRW-is mixedviT, moicavs samxreT oseTis Zalebis mier 159 eTnikuri
qarTvelis TviTnebur dakavebas (zogjer ruseTis ZalebTan erTad), erT-erTi
dakavebulis mkvlelobas, oTxi qarTveli samxedro patimris sikvdiliT dasjas, samis
wamebas, xolo yvela maTganisadmi mopyroba iyo araadamianuri, damamcirebeli da
es yvelaferi xdeboda Zalian cud pirobebSi.
mTavrobis
oficialuri informaciiT, pirebi, romelic daakava saqarTvelos mxarem konfliqtis
dros, imyofebodnen Tavdacvis saministros daqvemdebarebaSi myof SenobebSi
(vazianis samxedro baza), iusticiis saministro (cixe # 8 da cixis saavadmyofo)
da Sinagan saqmeTa saministro (droebiTi dakavebis kamerebi). wjsk-s mieniWa iq Sesvlis SeuzRudavi ufleba,
maT moinaxules xuTidan ori omis tyve da usafrTxoebis 12 TanamSromeli, romelic
daakava saqarTvelos mxarem agvistos konfliqtis dros. wjsk-m Seafasa maTi dakavebis pirobebi da
saSualeba misca daemyarebina kontaqti ojaxebTan ruseTis federaciasa an samxreT
oseTSi.
2006
wels afxazeTis kanoni moqalaqeobis Sesaxeb, romelic gamoricxavs afxazur-qarTul
ormag moqalaqeobas, ar krZalavs ormag afxazur-rusul moqalaqeobas, zRudavs
eTnikurad qarTuli mosaxleobis uflebas, miiRos monawileoba arCevnebSi da
warmodgenili iyos de-faqto parlamentSi, iseve, rogorc adgilobriv de-faqto
organoebSi. agvistos mtruli moqmedebebis
dros, de-faqto xelisuflebam gamoacxada, rom samxreT oseTSi dabrunebis
msurvelebs SeuZliaT dabruneba, magram im pirobiT, rom oseTis moqalaqeobas
miiReben, rac niSnavs rusuli pasportebis aRebas. qarTvel inJinrebs, romlebic enguris hidroeleqtrosadguris
kaSxalze muSaobdnen, romelic afxazeTis administraciul sazRvarze mdebareobs,
uTxres, rom Tu maT surT samuSaos gagrZeleba, maT "afxazeTis
moqalaqeoba" unda miiRon.
nawili 2. samoqalaqo uflebebis dacva, sadac Sedis:
a. sityvisa da presis Tavisufleba
konstitucia
da kanoni uzrunvelyofs sityvisa da presis Tavisuflebas; Tumca, arsebobs sando
informacia imis Taobaze, rom mTavroba zRudavs sityvisa da presis Tavisuflebas
gansakuTrebiT maisis saparlamento arCevnebis Semdeg. am SezRudvebis nawili wlis
bolosken Semsubuqda.
zogadad, adamianebi akritikeben mTavrobas Riad da
pirad saubrebSi, angariSworebis SiSis gareSe. Tumca, ramodenime adamianma
ucxoel monitorebs ganucxada, rom isini eridebian mgZnobiare Temebze saubars telefoniT
imis gamo, rom mTavroba ismens saubrebs. Semodgomidan da 2007 wlis Sua
periodidan pirvelad, opozicionerebi da xelisuflebis warmomadgenlebi gamoCndnen erTsa
da imave SouebSi, rac azris pluralizms uwyobda xels.
qveyanaSi arsebobs daaxloebiT 200 damoukidebeli
gazeTi, Tumca umravlesoba adgilobrivia, Zalian mcire tiraJiT gamodis da ar
sargeblobs didi gavleniT. wlis ganmavlobaSi gazeTebSi xSirad ibeWdeboda
xelisuflebis maRalCinosnebis kritika. unda aRiniSnos, rom damoukidebeli
gazeTebidanNcotaa komerciulad mdgradi. politikisa da biznesis mfarvelebi rogorc
wesi, afinanseben im gazeTebs, romlebic maTi gavlenis qveSaa.
wlis ganmavlobaSi arasamTavroboebi, damoukidebeli
analitikosebi da Jurnalistebi abralebdnen mTavrobis oficialur pirebs da
opoziciis politikosebs, rom isini saredaqcio da programul gadawyvetilebebze
gavlenas axdendnen axal direqtorebTan da mediis aRmasruleblebTan TavianTi
piradi kavSirebis meSveobiT. gaisma braldeba, rom ori erovnuli satelevizio
sadguri, rusTavi 2 (2004-Si) da imedi (wlis ganmavlobaSi) iZulebiT iyo
gadacemuli sxvis sakuTrebaSi. opoziciam dakarga kontroli telesadgur “imedze”,
romelic iyo erTaderTi erovnuli damoukidebeli satelevizio sadguri. aseve iyo
ramdenime gacxadebac imis Sesaxeb, rom adgilobrivi mTavrobis warmomadgenlebma da
opoziciis politikosebma faqtiurad moaxdines an waaxalises Jurnalistebis
fizikuri Seuracxyofa.
ianvris
saprezidento arCevnebis Sesaxeb euTo-s saboloo angariSis mixedviT, kampaniis
gaSuqeba axal ambebSi satelevizio arxebiT ar iyo dabalansebuli, es Seexeba sazogadoebriv
televiziasac. prezidentis arCevnebis
Semdeg da saparlamento arCenebis mosamzadebeli periodis dawyebamde, media
sivrce iyo SedarebiT Tavisufali, sazogadoebriv televizias axali xelmZRvaneloba
Caudga saTaveSi da yvela politikuri partiis saqmianoba SedarebiT Tanabrad
Suqdeboda. saparlamento arCevnebis dros
euTo-m aRniSna sajaro televiziis mxridan gaSuqebis balansis gaumjobeseba
prezidentis arCevnebis periodTan SedarebiT, magram amasTan daaskvnes, rom im
satelevizio sadgurebis mauwyebloba, sadac Catarda monitoringi, ar iyo saTanadod
dabalansebuli.
21 maisis saparlamento arCevnebis Semdeg mediis
Tavisufleba sagrZnoblad Sesustda. maSin rodesac mediis aRmasruleblebi
acxadeben, rom es moxda Semosavlebis Semcirebis gamo da susti sareklamo bazris
fonze, saboloo jamSi ki Semcirda alternatiuli azris gaJRereba, gansakuTrebiT
televiziiT; gasarTobi gadacemebi Seicvala axali ambebiT an Toq-SouebiT.
Semodgomis meore naxevramde damoukidebeli mediis mravalferovneba mkveTrad
ecemoda; TbilisSi dafuZnebuli satelevizio sadguri “kavkasia” gamonakliss
warmodgenda. alternatiuli xmebis
umravlesoba sagrZnoblad Semcirda, da darCenili media ki koncentrirebuli iyo
mTavrobis saqmianobisa da poziciis gaSuqebaze. “Freedom House”-is (Tavisuflebis saxli) informaciiT, Jurnalisturi
gamoZiebis tendencia mkveTrad Sesustda 2003 wlis vardebis revoluciis Semdeg.
imedis televiziam Sewyvita mauwyebloba 2007 wlis
dekemberSi ramdenime ZiriTadi Jurnalistis wasvlis Semdeg, mas mere, rac
mTavrobam ori dRiT adre gamoaqveyna mtkicebulebebi, sadac Canda rogor amzadebda
televiziis mflobeli, prezidentobis kandidati badri patarkaciSvili saxelmwifo
gadatrialebas. imedi - bolo
damoukidebeli erovnuli televizia ianvris saprezidento arCevnebis dros ar
mauwyeblobda.
TebervalSi,
patarkaciSvilis ucabedi gardacvalebis Semdeg, imedi ar mauwyeblobda aprilamde,
xolo axal ambebs agvistomde ar aSuqebda.
sadguris mflobeloba gaurkvevelia, xolo patarkaciSvilis qvrivma 10
dekembers mTavrobis winaaRmdeg saarbitraJo sasamarTloSi Seitana sarCeli. gogi
jaoSvilma, imedis televiziis erT-erTma registrirebulma yofilma mepatronem, 10
dekembers gamarTul pres-konferenciaze gamoacxada, rom gadasca imedis holdingis
aqciebi jozef keis da gadadga ai-medias sameTvalyureo sabWos Tavmjdomaris
postidan fsiqologiuri zewolis gamo, romelsac masze saqarTvelos samarTaldamcavi
organoebi axorcielebdnen. am sajaro gancxadebis gakeTebidan ramdenime saaTSi jaoSvilma
datova qveyana.
rusTavi-2-is damfuZnebeli da yofili mflobeli,
erosi kiwmariSvili 26 noembers gamovida braldebiT, rom xelisuflebam satelevizio
sadguri mas 2004 wels CamoarTva da gamoacxada, rom surs Tavisi wilis dabruneba
prezidenti saakaSvilis winaaRmdeg sasamarTlo warmoebis dawyebis gziT. wlis bolos saqme ar iyo aRZruli. 1 dekembers, rusTavi 2-is momdevno mflobeli,
qibar xalvaSi prokuraturas mimarTavs
saCivriT, romelSic wers, rom is mTavrobis oficialurma pirebma aiZules uari
eTqva sadguris mflobelobaze. man msgavsi
werili gaagzavna parlamentSic, magram wlis bolos arc erT werilze gamoxmaureba
ar miuRia.
saqarTvelos sazogadoebrivi mauwyebeli (ssm)
wamoadgenda ianvris saprezidento arCevnebis Semdeg opoziciis protestis
arenas. opoziciis momxreebma,
gaerTianebuli opoziciis saprezidento kandidatebma, levan gaCeCilaZis CaTvliT,
sityvieri Seuracxyofa miayenes ssm-s 20 Jurnalists da moiTxoves ssm-s
direqtorisa da sameTvalyureo sabWos Secvla. es cvlilebebi ganxorcielda
TebervalSi, mTavrobasa da opoziciis Soris SeTanxmebis Sedegad. opoziciam airCia sabWos cxra wevridan oTxi,
irakli tripolskis, sabWos Tavmjdomaris, CaTvliT. axali, ufro neitraluri
direqtori SerCeul iqna opoziciasTan SeTanxmebiT. ssm-s axali Toq-Sou, Svidi
dRe, dakompleqtebulia imedis yofili JurnalistebiT, romlebic maSin
kritikulad iyvnen ganwyobilebi mTavrobis politikis mimarT.
26 maiss, opoziciam gamarTa samsaaTiani protesti
saparlamento arCevnebis Catarebis da Sedegebis winaaRmdeg da moiTxova am
saprotesto aqciis gadacema pirdapir eTerSi.
ssm-ma da sxva sadgurebma farTod gaaSuqes saprotesto aqcia, Tumca, arc
erTma ar gaaSuqa is mTlianad pirdapir eTerSi.
opoziciis mier dasaxelebuli ssm-s Tavmjdomare gadadga da gamoacxada, rom ssm-i aris mikerZovebuli
satelevizio sadguri, mas Semdeg, rac misi moTxovna saprotesto aqciis sruli
gaSuqebis Sesaxeb uaryofili iqna.
dekembris werilSi, saxalxo damcvelma aRniSna, rom
saqarTvelos televizias ar uCvenebia damoukidebeli gamoZiebis Sesaxeb gadaRebuli
filmebi ramdenime wlis ganmavlobaSi.
ivnisis
bolos, axali ambebis moculoba Seikveca da yvela Toq-Sou da analitikuri programa
amoRebuli iyo mauwyeblobidan. arasamTavrobo organizaciebi irwmunebian, rom
axali ambebis programebi Seikveca mediaze mTavrobis mxridan zewolis Sedegad.
amoWril programebs Soris iyo “Svidi dRec” (Seven Days). “mzem”, mTavrobis momxre erovnulma arxma,
romelsac bazris 2 procenti ekava, finansuri mizezebis gamo ivnisSi SeaCera
Tavisi saqmianoba axali ambebis sferoSi. miuxedavad imisa, rom “mze” aRiqmeba,
rogorc pro-samTavrobo sadguri, opoziciis bevrma warmomadgenelma dagmo maTi
gadawyvetileba axali ambebis mauwyeblobis SewyvetasTan dakavSirebiT da miuTiTa,
rom “mzem”, “rusTavi-2”-isagan gansxvavebiT,
2007 wlis 7 noembris movlenebi pirdapir eTerSi gaaSuqa. garda amisa,
ivnisSi radio “imedis” direqtori Seicvala mTavrobis yofili warmomadgenliT.
jgufma, romelic daaxloebiT 100 Jurnalistisagan Sedgeboda, 3 ivniss gamoaqveyna
mimarTva, sadac am qmedebas Tavisufal mediaze zewola daarqva. wlis dasawyisSi “imedis”
televiziis, rogorc damoukidebeli xmis daxurvis Semdeg, radio “imedi” darCa
erTaderT erovnul mediad, romelic opoziciuri xedvis gamoxatvis saSualebas
iZleoda. maSin, rodesac is jer kidev Ria iyo opoziciis warmomadgenlebisaTvis,
radio “imedma” zogadad Seamcira axali ambebis gaSuqeba. seqtemberSi “rusTavi 2”-ma
gamoacxada, rom is aRar ganaaxlebs popularul ToqSous "praim-taimi",
romelic SeCerda ivnisSi. miuxedavad dapirebebisa, rom programa dabrundeboda
eTerSi, rusTavi 2-ma wlis bolomde “praim-taimis” mauwyebloba ar ganaaxla. wlis
bolos Toq-Souebi gamoCnda qveynis yvela satelevizio arxze: sazogadoebrivi
mauwyeblis pirvel arxze, imedze, kavkasiasa da maestroze.
ivnisSi,
mamuka Rlontma, sakabelo televiziis "maestro medias" ufrosma
Camoayaliba JurnalistTa dacvis komiteti. jgufSi Sevida ramdenime cnobili
Jurnalisti, magram isini TiTqmis ar aqtiurobdnen.
2007
wlis noemberSi “maestro”m licenziis Secvlis TxovniT mimarTa Sesabamis organos,
raTa SesaZlebeli yofiliyo am arxiT politikuri Toq-Souebis mauwyebloba, magram “maestrom”
licenziis Secvlaze uari miiRo. sadgurma
gaagrZela politikuri Souebis mauwyebloba - musikalur klipebTan Tanmxlebi
xmovani sinqronis formiT. martSi saqarTvelos komunikaciebis erovnulma komisiam
formalurad gaafrTxila sadguri imasTan dakavSirebiT, rom maT ar hqondaT
politikuri programebis eTerSi gaSvebis licenzia. sadgurma gaiTvaliswina
miTiTeba da SeaCera politikuri programebi, moiTxova licenzia, magram uari miiRo
im ganmartebiT, rom adre kanondarRveviT mauwyeblobda. sadgurma sasamarTloSi
saCivari Seitana da seqtembris bolos Tbilisis saqalaqo sasamarTlom mxari
dauWira erovnuli maregulirebeli komisiis gadawyvetilebas. 10 oqtombers,
mTavrobis warmomadgenelma ganacxada, rom “maestros” sakabelo televizias miecema
politikuri Toq-Souebis mauwyeblobze licenzia. “maestrom” miiRo licenzia da
dekemberSi gamovida eTerSi ori politikuri Toq-SouTi: ukomentarod (No
Comment) da profesia reportiori (Profession
Reporter).
televizia
kavkasiam orjer Sewyvita mauwyebloba seqtemberSi, rogorc amboben, teqnikuri
mizezebis gamo. kavkasia-s direqtors eWvi hqonda, rom Sewyveta daemTxva pirvel
seqtembers sadguris mier mTavrobis agvistos movlenebis dros qmedebebis
kritikas. am dRes saqarTvelos yvela satelevizio arxiT pirdapir eTerSi mimdinareobda
konfliqtis dros ruseTis moqmedebis winaaRmdeg mimarTuli erovnuli cocxali jaWvis
samSvidobo protestis gaSuqeba. kavkasiis direqtorma aseve aRniSna, rom ivnisSi
finansuri policia kompaniebze zewolas axdenda da ukrZalavda maT am sadgurze
reklamis gaSvebas. amis Sedegad, ramdenime kompaniam gawyvita arxTan arsebuli
xelSekrulebebi, xolo danarCenebma ivlisSi kontraqtebis amowurvis Semdeg
gadawyvites, ar gaegrZelebinaT isini.
kavkasiis direqtorma gvarebi ar daasaxela.
agvistoSi,
mediis yuradRebis centrSi moeqca saqarTvelosa da ruseTs Soris konfliqti. rusuli Zalebi ar aZlevdnen Juranlistebs
separatistul regionSi an gamSvebi saguSagoebis iqiT saqarTvelos teritoriaze
Sesvlis saSualebas. cecxli Sewyvetis Semdeg mxolod ruseTis mier akreditirebul
Jurnalistebs eZleodaT separatistuli regionis teritoriebze Sesvlis ufleba. 12
agvistos, rva mSvidobiani moqalaqe da germaneli Jurnalisti daiRupa goris
centrSi kaseturi bombis afeTqebis Sedegad. konfliqtis dros mokluli iyo kidev
sami Jurnalisti, xolo 14 daiWra. sxva Jurnalistebi daayaCaRes, gaitaces, an
mZevlebad aiyvanes. Jurnalistebis TqmiT, aRniSnuli Tavdasxmebi Cadenili iyo rusi
jariskacebis an ruseTis mier daqiravebuli meomrebis mier.
am
periodSi xelisuflebam SezRuda informaciis xelmisawvdomoba da ar aqveynebda
mniSvnelovan masalas, rogoricaa magaliTad, daRupulebis raodenoba da vinaoba
omis dasrulebamde. mTavrobam gorSi sainformacio centri daaarsa, saidanac
Jurnalistebi informacias iRebdnen ruseTis TavdasxmasTan dakavSirebiT.
adamianebis
umravlesoba axal ambebs samauwyoblo mediidan igebda. TbilisSi iyo rva kerZo satelevizio sadguri da
erTi sazogadoebrivi mauwyebeli-pirveli arxi. TbilisSi dafuZnebuli oTxi sadguri-
pirveli arxi, rusTavi 2, imedi da mze, qveynis masStabiT mauwyeblobdnen. imedsa
da rusTavi-2-ze didi moTxovna iyo, Tumca imedi ar mauwyeblobda aprilidan da ar
dauwyia axali ambebis gadmocema agvistomde.
meTxuTmete arxi, baTumSi dafuZnebuli aWaris televizia, aseve qveynis
masStabiT mauwyeblobda. saerTaSoriso arasamTavrobo organizaciebis gancxadebiT,
Tbilisis gareT 45 regionaluri satelevizio sadguri iyo, saidanac 17 adgilobriv
yoveldRiur ambebs mauwyeblobda, TumcaRa maTi umravlesoba Zalian dabali
profesionalizmiT gamoirCeoda da metwilad, adgilobrivi xelisuflebis azrs aSuqebda.
on-lain
vidio Jurnalis “Presa.ge”-s orma damoukidebelma Jurnalistma, maka
wiklaurma da irakli goguaZem, daafiqsires mTavrobis mxridan zewolis oTxi
calkeuli incidenti. 21 maiss goguaZe eswreboda saparlamento arCevnebs iormuRaloSi
(kaxeTi), rodesac adgilobrivma aqtivistebma orjer fizikuri Seuracxyofa miayenes
maT, waarTves kaseta da video kamera. 13 agvistos goguaZe firze iRebda TbilisSi
rusTavelis prospeqtze devnilTa protests, rodesac ramdenime gaurkvevelma
pirovnebam amoiRo akumulatori misi kameridan da gaiqca. 24 agvistos, tyviavSi (Sida qarTli) wiklauri
da goguaZe iRebdnen videos, rodesac maT Tavs daesxnen da goguaZes kamera da
videokasetebi waarTves. 22 dekembers,
TbilisSi, ramdenime gaurkvevelma pirovnebam scada goguaZis manqanaSi ZaliT Cagdeba
mas Semdeg, rac maT saidentifikacio baraTis Cveneba sTxoves. 2007 wlis dekemberSi orive Jurnalistma
ganacxada, rom mTavrobis mxridan zewolas ganicdida imis gamo, rom gadaiRes
dokumenturi filmi qveyanaSi mimdinare movlenebis Sesaxeb.
saxalxo
damcvelma gaugzavna werili iusticiis saministros ufrosi prokuroris iuridiuli
departementis xelmZRvanels, sadac aRwera es incidentebi da moiTxova maTi
gamoZieba. wlis bolos prokurturidan am saqmis statusTan dakavSirebiT
gamoxmaureba ar yofila.
15 aprils madona baTiaSvilma, damoukidebeli
regionaluri radio sadguris, radio hereTis siRnaRis biuros ufrosma, gaagzavna
saxalxo damcvelis aparatSi mimarTva, sadac acnoba levan beJaSvilis - kaxeTis
regionSi prezidentis warmomadgenlis mxridan zewolis Sesaxeb da ganacxada, rom
beJaSvili iTxovda mxolod dadebiTi ambebis gaSuqebas da misi da misi megobrebis
Sesaxeb negatiuri informaciis eTeridan amoRebas. wlis bolos am saqmis irgvliv
prokuraturidan informacia ar moipoveboda.
ivlisis Sua ricxvebSi, gazeTma
"baTumelebi" miiRo Setyobineba eleqtronuli fostiT, romlis avtori imuqreboda,
rom moklavda mTavar redaqtors, eTer turaZes da imave gazeTis TanamSromels. baTumelebi-s TanamSromlebma es istoria
gamoaqveynes sajarod da muqaris Sesaxeb Seatyobines prokurorsa da saxalxo
damcvelis samsaxurs. maleve, baTumelebma miiRes meore eleqtronuli Setyobineba, romelSic
aseve muqaris teqsti iyo. aWaris prokuraturam am incidentis Semdeg maleve
daiwyo gamoZieba. gamomZiebelma dakiTxa baTumelebi-s TanamSromlebi, magram wlis
bolos am saqmis progresTan dakavSirebiT informacia ar moipoveboda.
9
dekembers Tamar oqruaSvili, “xalxis gazeTis” korespondenti, gaCerda goris
municipalitetTan, raTa suraTebi gadaeRo da dalaparakeboda samxreT oseTidan
devnilebs. zogierTi maTgani sacxovrebeli
pirobebis gamo pretenziebs gamoTqvamda. es rom dainaxa daviT xmiadaSvilma,
qalaq goris sabWos Tavmjdomarem, man uTxra oqruaSvils, rom is wasuliyo. amas
mohyva cxare kamaTi da Sedegad, xmiadaSvilma gaartya oqruaSvilis, kamera
xelidan gaagdebina da daumtvria. oqruaSvilma policiaSi saCivari Seitana. meore
dRes, Tavmjdomarem bodiSi mouxada mas piradad da formalurad - gazeT rezonansis
meSveobiT. xmiadaSvilma aseve axali kamera gaugzavna oqruaSvils. man saCivari
gamoitana.
2007
wlis martSi eliso janaSia, “Tavisufali sityvis” redaqtori, gamovida braldebiT,
rom gubernatoris warmomadgenelma samegrelo-zemo svaneTis regionSi sityvieri
Seuracxyofa miayena mas da daemuqra mas mere, rac gazeTSi gamoqveynda statia
sxva gazeTis Jurnalistis Seuracxyofis Sesaxeb. imave Tves, saxalxo damcvelma
zugdidis Sinagan saqmeTa saministros mosTxova am braldebis gamoZieba.
gamoZiebam aRniSna, rom samegrelo-zemo svaneTis gubernatoris qmedeba ar
warmoadgenda Jurnalistikur saqmianobaSi Carevas, radgan sadao saubari janaSias
statiis gamoqveynebis Semdeg Sedga. 25 oqtombers gamoZieba Sewyda.
wlis ganmavlobaSi saxalxo damcvelma da sxvebma
moiTxoves mauwyeblobis Sesaxeb kanonSi cvlilebebis Setana, mediis qselze sakuTrebis
gamWvirvalobis asamaRleblad. 19 dekembers, parlamentma miiRo cvlilebebi
mauwyeblobis Sesaxeb kanonSi, romelic aZlevs saparlamento umciresobas
saqarTvelos erovnuli komunikaciebis komisiaSi erTi wevris nominirebis
uflebas. saparlamento uravlesobis jgufs
agreTve aqvs erTi wevris nominirebis ufleba.
wlis bolos komisia Sedgeboda xuTi wevrisagan, TiToeuli eqvsi Tvis vadiT
iyo arCeuli. cvlileba iTvalisiwnebs uflebamosilebis vadamdel SeCerebas.
wlis bolos bevri mediis mesakuTreobasTan
dakavSirebuli sakiTxi kvlavac gaurkveveli rCeboda. marSalis kunZulebze
registrirebuli geomediis jgufis mflobelobis Sesaxeb informacia ar moipoveboda,
xolo misi wili rusTavi 2-Si 7 noembrisaTvis Semcirda 55-dan 40 procentamde.
rusTavi 2-is damfuZnebeli da yofili mflobeli, kiwmariSvili noemberSi gamovida
braldebiT, rom geomediis jgufis ukan dgas prezidenti saakaSvili.
xSirad Jurnalitebi muSaoben kontraqtebis gareSe,
rac TavisTavad maT TviT-cenzurisaken ubiZgebT. Jurnlistebi cdiloben, ar
gaaSuqon iseTi ram, rac ar Seesabameba mflobelis xedvas, radgan samsaxuris
dakargvis eSiniaT.
media samxreTi oseTisa da afxazeTis
separatistul regionebSi Zalian izRudeba de-faqto xelisuflebis mier.
internetis Tavisufleba
mTavroba
internetis xelmisawvdomobas ar zRudavs, amasTan arc imis Sesaxeb ar yofila
Setyobineba, rom mTavroma eleqtronul fostas an internet Catebs
akontrolebdes. pirovnebebsa da jgufebs
survilisamebr internetiT, eleqtronuli fostiT azris gamoTqma SeeZloT. el-fostis
xelmisawvdomoba wlis ganmavlobaSi cota gaizarda, magram es jer ufro Tbilissa da
did qalaqebSia xelmisawvdomi. gaTvlebis mixedviT, internetiT sargeblobs
mosaxleobis daaxloebiT 11 procenti.
agvistos movlenebis dros ruseTis kiber-ieriSebis Sedegad mwyobridan
gamovida an off-lain reJimSi gadavida oficialuri qarTuli veb-gverdebi da xeli
SueSala mobiluri telefonebis qselis gamarTul muSaobas. agvistos movlenebis dros
mTavrobam dabloka ruseTis axali ambebis sakabelo televiziis da ruseTis internet
saitebi. 21 oqtombers xelisuflebam
aRadgina daSveba axali ambebis rusul internet-gverdebze, magram kvlav blokavda
ruseTis sakabelo axal ambebs, romelic satelituri kavSiriT mainc xelmisawvdomi
iyo.
akademiuri Tavisufleba da kulturuli movlenebi
mTavrobis
mxridan akademiuri Tavisuflebasa da kulturul RonisZiebebze SezRudvebi ar
yofila.
b.
mSvidobiani Sekrebisa da asociaciis Tavisufleba
Sekrebis Tavisufleba
konstitucia da kanoni uzrunvelyofs Sekrebis
Tavisuflebas da praqtikulad mTavroba am uflebas wlis ganmavlobaSi icavda. kanonis mixedviT, politikurma partiam anda
sxva organizaciam winaswar unda acnobos da moipovos adgilobrivi xelisuflebis nebarTva
sazogadoebriv adgilas Tavyrilobis gamarTvisaTvis. wlis ganmavlobaSi Sekrebaze
nebarTvebi daubrkoleblad gaicemoda xolme.
2007 wlis seqtemberSi irakli oqruaSvilis, yofili
Tavdacvis ministris dapatimrebis Semdeg, ramdenime politikuri partia gaerTianda
gaerTianebuli opoziciis sabWoSi, romelmac 2007 oqtomberSi daiwyo saprotesto
aqciebi zugdidSi, quTaissa da sxva regionebSi, rac dagvirgvinda TbilisSi
farTomasStabiani saprotesto aqciebiT.
wlis ganmavlobaSi xelisufleba demontraciebis nebarTvas
iZleoda.
6 ivniss,
ramdenime aseuli gamomsvleli Seikriba parlamentTan. saproteso aqcia moiwvia rva-partiulma
opoziciurma koaliciam oficialuri gancxadebis Semdeg, rom axlad arCeuli
parlamentis inauguracia gaimarTeboda 7 ivniss.
7 noembers 10,000-dan 15,000-mde
opoziciis mxardamWerma gamarTa saprotesto aqcia 2007 noembris policiis mier
saprotesto aqciis darbevis pirveli wlisTavis aRsaniSnavad. gamomsvlelebi gamovidnen lozungebiTa da
mowodebebiT, rogoricaa "Stop
Russia", "Stop Misha", marSiT gaiares prezidentis rezidenciasTan da mogvianebiT
mSvidobianad daiSalnen.
23
noembers, opoziciuri partiebis jgufma da politikosebma gamarTes saprotesto
aqcia imedis televiziis win da iTxovdnen imedis kanonieri mflobelisaTvis dabrunebas.
saprotesto aqcias SeuerTda sozar subari, saxalxo damcveli.
30
dekembers subarma Tavisi naxevari wlis angariSis gamoqveynebisas ganacxada, rom
mas gaaCnia imis mtkicebulebebi, rom maRali rangis oficialurma pirebma, vano
merabiSvilis, Sinagan saqmeTa saministros ministris CaTvliT, ganzrax dagegmes gadametebuli
Zalis gamoyeneba 2007 wlis 7 noembers. subarma moiTxova saparlamento sagangebo
komisiis Seqmna pretenziebis gansaxilvelad.
2007 wlis noemberSi, Zveli Tbilisis raionulma
prokuraturam daiwyo winaswri gamoZieba demonstrantebisaTvis miyenebuli sxeulis
dazianebis safuZvelze. gamoZiebis Sesaxeb damatebiTi informacia wlis bolomde ar
yofila. subaris angariSSi, romelic moicavda ianvar-ivlisis periods, miTiTebuli
iyo, rom prokuraturam Tavdamsxmelebis winaaRmdeg braldeba ar gamoitana. Sinagan
saqmeTa saministrom aRniSna, rom demonstraciis dros Seusabamo qcevis gamo
samsaxuridan gaTavisufla 11 policieli.
asociaciis Tavisufleba
konstitucia da kanoni uzrunvelyofs asociaciebis
Tavisuflebas da mTavroba zogadad am uflebas pativs scems.
xelisufleba asociaciebis daregistrirebis nebarTvas
TviTneburi dabrkolebebis an diskriminaciis gareSe gascemda xolme. ucnobi
damnaSaveebi Tavs daesxnen politikuri opoziciis wevrebs 5 ianvris saprezidento
da 18 maisis saparlamento arCevnebamde da mas Semdegac; opoziciis wevrebi
acxadeben, rom mTavroba ar cdilobs am pirebis identificirebas, dakavebasa da
gasamarTlebas. Tavdamsxmelebis utesebobas niRbebi ekeTaT.
euTo-s saboloo angariSSi 21 maisis saparlamento
arCevnebis Sesaxeb, aRiniSna, rom saarCevno kampania Catarda Zalze polarizebul
garemoSi, rasac emateboda informacia opoziciuri kandidatebis, partiis
aqtivistebis da saxelmwifo moxeleebis
daSinebis Sesaxeb. mravali konkretuli
braldebidan, romelic ganixila euTo-s saarCevno damkvirvebelTa misiam, ramdenime
dasabuTebuli aRmoCnda. euTo-m Seiswavla
arCevnebis Semdgom dRes momxdari adamianebis cemis faqtebi da sxva darRvevebi,
rodesac niRbiani adamianebi Tavs daesxnen
opoziciis 13 aqtivists, romelTa didi nawili samarTlebriv dacvas iTxovda
arCevnebTan dakavSirebuli darRvevebis gamo. euTo ewvia am cameti pirovnebidan
Svids da adsturebs, rom maTze Tavdasxma moxda.
euTo-m aRniSna, rom zogierTi opoziciis lideri arCevnebis Semdeg momxdar
Tavdasxmebs xelisuflebas da mmarTvel partias abralebs. saxalxo damcvelma aseve gamoaqveyna daskvna,
sadac igi akritikebs Tavdasmebs da aRniSnavs, rom bevri adamiani ar afiqsirebs
maTze Tavdssxmas, radgan aqvT SurisZiebis SiSi.
weliwadis
manZilze, sxvadasxva dros dafiqsirda ucnobi Tavdamsxmelebis mxridan opoziciis
warmomadgenlebze fizikuri Tavdasxmis faqtebi.
magaliTad, ivnisSi generali gia ServaSiZe, qristian-demokratiuli
aliansis erT-erTi lideri, hospitalizirebuli iqna oTxi niRbiani piris Tavdasxmis
Sedegad. saxalxo damcvelma Tavis
ianvar-ivlisis angarisSi moixsenia is opoziciis mxardamWerebi, vizec Tavdasxma
moxda, magram miuTiTa, rom prokuraturam ar gamoiZia Semdegi incidentebi: mamuka
kvaracxelia, ramin abulaZe, daviT sazaniSvili, amiran iobaSvili, nugzar
xucurauli, giorgi TavdigiriZe, giorgia ServaSiZe, boris ZanaSvili, levan
jRarkava, levan gvarjalaZe, daviT metreveli, ioseb borcvaZe, zurab giguaSvili
da nona cagareiSvili. yvela am
incidentis safuZvelze aRZrulia sisxlis samarTlis saqme, romelic wlis bolos
ZiebaSi iyo. erT SemTxvevaSi, dazaralebulma saqmesTan dakavSirebiT
samarTaldamcavi organoebis oficrisaTvis Cvenebis micemaze uari ganacxada.
g. religiis Tavisufleba
konstitucia uzrunvelyofs religiis Tavisuflebas da
mTavroba zogadad am uflebas praqtikaSi pativiscemiT epyroba.
konstitucia
aRiarebs saqarTvelos marTlmadidebluri eklesiis (sme) gansakuTrebul rols qveynis
istoriaSi patriarqis winamZRolobiT, magram hyofs eklesiasa da saxelmwifos. prezidentisa da marTlmadidebel patriarqs
Soris xelmowerili konkordati (sakonstitucio SeTanxmeba) eklesias oficialur
statuss aniWebs. konkordatSi Sesulia
ramdenime winaaRmdegobrivi debuleba, rac patriarqs samarTlebriv imunitets
aniWebs, eklesias samxedro kapelanebiT dakompleqtebis eqskluziur uflebas
aZlevs, eklesiis msaxurebs samxedro samsaxurisagan aTavisuflebs da eklesias
mTavrobaSi unikalur konsultaciur rols aniWebs, gansakuTrebiT, ganaTlebis sferoSi.
Tumca, es debulebebi ZalaSi ar iyo imis gamo, rom ar arsebobda
ganmaxorcielebeli kanonmdebloba. sagadasaxado kodeqsi aTavisuflebs saqarTvelos
marTlmadideblur eklesias damatebiTi Rirebulebis gadasaxadisagan (dRg) religiuri
atributikis importze (jvrebi, sanTlebi, xatebi, wignebi da kalendrebi, romlebic
religiuri daniSnulebiT gamoiyenebs), Tumca sxva religiuri jgufebisgan moiTxovs
dRg-s gadaxdas da anazraurebis gaformebas.
nebismier
religiur jgufs ufleba aqvs daregistrirdes, rogorc arakomerciuli iuridiuli piri.
registraciis gancxadebaSi unda iyos miTiTebuli organizaciis saxeli,
adgilmdebareoba, saqmianobis mizani, informacia damfuZneblis Sesaxeb,
organizaciis mmarTveli erTeulis Sesaxeb da mmarTveli organos gadawyvetilebis
miRebis procesi. registraciis funqcia
evaleba finansTa saministros sagadasaxado departaments, romelic valdebulia
ganacxadis Semotanidan sami samuSao dRis ganmavlobaSi daaregistriros
ganmcxadebeli an uari uTxras registraciaze; uaris gasaCivreba SesaZlebelia sasamarTloSi.
zogierTi religiuri erToba gamoTqvamda
ukmayofilebas registraciiT miniWebul statusTan dakavSirebiT. romauli kaTolikuri
eklesias (rke) da somxuri apostoluri eklesias (sae) ar surs samoqalaqo
organizaciad registracia da urCevniaT religiur organizaciad daregistrireba. rke da sae, orive amtkicebs, rom warmoadgens
saqarTveloSi tradiciul eklesias da asociaciad an fondad daregistrireba maT
statuss daamdablebs. Tumca, bevri sxva
religiuri jgufi am kanonis mixeviT daregistrirda da amis Sedegad maTi religiuri
saqmianoba aranairad ar iyo diskriminirebuli.
ieRovas mowmeebma, romlebic daregistrirdnen rogorc samoqalaqo
sazogadoeba, es uaryves, radgan, rogorc Tavad amboben, yvela gadasaxadi
gadaixades da dabrunebis procesi ar ganxorcielbula. ebrauli Temis warmomadgenelTa mixedviT, maT
religiuri nivTebi humanitaruli kategoriis qveS Semoitanes. Cveulebriv,
nebismieri kompania, romelic saqonlis imports axorcielebs, dRg-s sazRvarze
ixdis, magram Tu es saqoneli importiorisaTvis Semdgomi gayidvis sagans ar
warmoadgens, finansTa saministro valdebulia, daabrunos dRg.
saxelmwifo skolebisa da religiuri swavlebis
erTmaneTisagan dacalkevebam kidev ufro Seaviwrova saxelmwifosa da
marTlamdidebluri eklesias Soris dadebuli konkordatis interpretaciis saSualeba,
skolis programaSi marTlmadideblobis, rogorc arCeviTi sagnis swavlebasTan
dakavSirebiT. kanonSi miTiTebulia, rom marTlmadidebluri swavlebis gakveTilebis
Catareba SeiZleba mxolod saskolo saaTebis Semdeg da ar unda gakontroldes
direqtoris, an maswavleblebis mier. gareSe pirebs, samRvdeloebis CaTvliT, ar
aqvT regularuli daswrebis, moswavleTa klasgareSe saqmianobisaTvis, studentTa
klubebis an maTi SekrebebisTvis
mimarTulebis micemis ufleba. aseT saqmianobas uZRvebian saerTo
saeriskaco Teologebi da ara mRvdlebi.
religiuri umciresobebi miesalmebian skolebSi religiur ganaTlebasTan
dakavSirebiT Setanil cvlilebebs, miuxedavad imisa, rom isini arasamTavrobo
rganizaciebTan erTad aRniSnaven, rom xSirad praqtika ar Seesabameba kanons.
magaliTad, kanoni irRveva, rodesac saqme Seexeba locvebs da jvrebisa da sxva religiuri
atributebis gamofenas.
sajaro skolebi moswavleebs aZleven saSualebas, daeswron
SerCeviT kurss "religia sazogadoebaSi", sadac mocemulia ZiriTadi
religiebis istoria. mSoblebi Ciodnen, rom masawavleblebi, iseve rogorc
saxelmZRvanelo, yuradRebas ZiriTadad marTlmadideblur eklesiaze amaxvileben.
wlis SuaSi ganaTlebis saministrom SeaCera im axal saswavlo programaze muSaoba,
romelSic gaTvaliswinebuli unda yofiliyo aRniSnuli saCivrebi. programa SeCerda,
ZiriTadad imitom, rom jgufi programaze ver SeTanxmda da maswavleblebs, visac es
sagani unda waikiTxaT, sakmarisi daintereseba ar hqoniaT. maRal klasebSi
istoriis da geografiis kursi moicavda msoflio religiebis Sesaxeb informacias.
ritualis
darbazis aSenebis licenziis miRebis dagvianebis gamo ieRovas mowmeebi agrZeleben
kerZo saxlebSi Sekrebebs, rogorc minimum sam adgilas. 2007 wlis maisSi evropis
adamianis uflebebis sasamarTlom gamoitana mTavrobis gamamtyunebeli
gadawyvetileba, radgan man ver daicva jgufi 1999 wels Seviwrovebisagan da uxeSi
mopyrobisagan.
wlis
bolos evropis adamianis uflebebis sasamarTloSi iyo xuTi daumTavrebeli saqme, romlebic
Sexeboda ieRovas mowmeebis uflebebis darRvevis faqtebs; zogierTi Setanili iyo
jer kidev wina mTavrobis pirobebSi. erTi aseTi saqme asaCivrebda 2001 wlis
uzenesi sasamarTlos gadawyvetilebas, romlis mixedviT moxda jgufis registraciis
gauqmeba. Tumca, 2007 wlis maisSi, organizacia axali kanonmdeblobis
mixedviT daregistrirda. am statusma
masalebis Semotanis, farTis qiraobis da
sxva tranzaqciebis ganxorcielebis saSualeba misca jgufs, rogorc iuridiul
pirs.
romaulma kaTolikurma eklesiam da somxurma
apostolarulma eklesiam ver daibrunes eklesiebi, romelic daixura an gadaeca saqarTvelos
marTlmadideblur eklesias sabWoTa kavSiris dros. 2007 wels iusticiis saministrom
miiRo gegma, romlis mixedviT qonebrivi dava unda gadawyvetiliyo miukerZoebeli eqspertis
azrze dayrdnobiT da ara amJamad arsebuli inertuli komisiis meSveobiT, romlis
erTerTi wevri saqarTvelos marTlmadidebluri eklesiis warmomadgenelia. kamaTi grZeldeba noraSenis eklesiis irgvliv,
romelsac iTxovs sme-c da sae-c. 16
noembers mama tariel sikinWilaSvilma, saqarTvelos marTlmadidebluri eklesiis
mRvdelma, moiyvana buldozeri qarTuli eklesiis da noraSenis eklesiis saziaro
ezoSi miwis riyis qvisagan
gasasufTaveblad. mama tarieli ambobs, rom gasasvleli viwro iyo da
buldozerisaTvis da amitom man droebiT aiRo, xolo Semdeg Tavis adgilas moaTavsa
ramdenime somxuri saflavis qva. amis danaxvisas, somexi eklesiis msaxurebi
aRSfoTdnen da am qcevas uwodes upativiscemloba iq damarxuli somxebis mimarT.
wlis bolos ramdenime somxuri saflavi kvlav riyis qviT iyo mofenili, xolo teritoriis
galamazebis mcdeloba grZeldeboda. dekemberSi noraSenis eklesias ewvia somxeTis
prezidenti; muxedavad imisa, rom saubari iyo eklesis mSeneblobasTan
dakavSirebiT komisiis Seqmnaze, romelic prioritetul sakiTxebs gadawyvetda, wlis
bolosaTvis es komisia jer kidev ar iyo Seqmnili.
romauli kaTolikuri eklesisaTvis xuTi eklesiis
dabrunebasTan dakavSirebiT zomebi ar ganxorcielebula. rke-m vatikanis
instruqciiT Sewyvita yvela sasamarTlo saqme. rke-s quTaissa da axalcixeSi axali
eklesiebis mSeneblobaSi xeli SeeSala. miuxedavad imisa, rom sme gamovida sadao
eklesiebis warmomavlobis Semswavleli komisiis Seqmnis winadadebiT, arc sae-s da
arc rke-s ar gaaCniaT informacia am sakiTxebze momuSave eqspertTa jgufis
Sesaxeb. sae-s ar mouTxovia axali eklesiebis mSenebloba. is ZiriTadad
dainteresebulia, rom daibrunos TbilisSi xuTi da axalcixeSi erTi eklesia.
sazogadoebrivi Zaladoba da
diskriminacia
qveyanaSi ramdenime TemSi iudaizms misdeven,
gansakuTrebiT ki did qalaqebSi, rogoricaa Tbilisi da quTaisi. qyveyanaSi iyo daaxloebiT 8,000-dan
10,000-mde ebraelia. wlis ganmavlobaSi antisemituri vandalizmis Sesaxeb ebrauli
Temebidan mxolod erTi Setyobineba Semovida. 1 aprils politikurma moZraobam
"axali sityva" Tbilisis metroebSi gaavrcela bukletebi; ebraulma
liderebma ganixiles es bukleti, rogorc erovnuli grZnobebiT manipulirebis
mcdeloba maisis saparlamento arCevnebis win.
ebrauli Temis gancxadebiT, ekonomikis saministrom
TbilisSi ebraelebs 25-wliani ijariT meore sinagogac gadasca.
miuxedavad
zogadi tolerantobisa qveyanaSi arsebuli "tradiciuli" religiuri
umciresobebis: kaTolikebis, somexi apostoluri qristianebis, ebraelebisa da
musulmanebis mimarT, moqalaqeebi SiSiT Sepyrobilebi arian "aratradiciuli"
religiebis mimarT, radgan fiqroben, rom isini mosaxleobis ekonomikuri
siduxWiriT sargebloben da wevrebs izidaven ekonomikuri daxmarebis gziT.
marTlmadidebluri eklesiis zogierTi wevri da sazogadoeba aRiqvams
aramarTlmadideblur religiur jgufebs da gansakuTrebiT ki, aratradiciul jgufebs
an seqtebs, rogorc saSiSroebas erovnuli eklesiisaTvis da qveynis kulturuli
RirebulebebisaTvis da Tvlian, rom ucxelma qristinma misionerebma maTi saqmianoba
unda ganaxorcielon mxolod araqristianuli teritoriebze.
wlis
ganmavlobaSi religiur umciresobebze xuTi Tavdasxma moxda. policiam swrafad moaxdina reagireba Zaladobis
SemTxvevebze, magram ufro Senelebulia im saqmeebis gamoZieba, romlebic CaiTvala
mcire "xulignobad" – sazogadoebrivi wesrigis darRvevad an sazogadoebis
Riad ugulebelyofa Zaladobis an Zaladobis muqaris gziT.
wlis
ganmavlobaSi mTavrobam gamoiZia ramdenime Carevis, daSinebis, muqaris an
Zaladobis saqme. generalurma prokuraturam isargebla prokuroris diskreciuli
uflebiT da sagamomZieblo da prokuroruli resursebis simwiris gamo yuradReba
gaamaxvila saqmeebze, romelic 2003 wlis Semdeg moxda. 2003 wlamde dawyebuli
gamoZieba gagrZeldeboda SeZlebisdagvarad, magram prioriteti mieniWeboda axal
saqmeebs. religiuri umciresobebis
jgufebma aRniSnes, rom amas SeiZleba mohyves saboloo jamSi iseTi saqmeebis
daxurva, romelic 2003 wlamde arsebuli kanonmdeblobiT unda gamoZiebuliyo.
2007
wlis ivnisSi ieRovas mowmeebis winaaRmdeg ganxorcielebuli Zaladobis ori saqmis
gamoZiebaSi winsvla ar aRiniSneboda. wlis ganmavlobaSi maTze moxda 15 calkeuli
Tavdasxma. TbilisSi amoucnobma pirebma qvebi dauSines ieRovas mowmeebis Senobas
da imave dRes marina qinqlaZes boTlic esroles, rodesac igi Senobis Semosasvlels
asufTavebda. sisxlis samarTlis saqme aRiZra ieRovas mowmeebis qonebis dazianebis
muxliT.
2007 wels moxda incidenti, romelSic monawileobda
ori amoucnobi adamiani, romlebmac fizikuri da sityvieri Seuracxyofa miayenes
ieRovas mowmeebs daviT Sermadinsa da daviT karamians, waarTves maTi kuTvnili
ieRovas mowmeebis literatura da iqve gaanadgures. wlis bolosTvis gamoZieba kvlav
mimdinareobda.
de-faqto xelisufleba separatistul afxazeTsa da
samxreT oseTSi, centraluri mTavrobis gareTa aris da Sesabamisad, sando
informacia am regionebSi arsebuli mdgomareobis Sesaxeb ar arsebobs. miuxedavad imisa, rom ruseTis
marTlmadidebluri eklesia aRiarebs separatistul regionebSi eklesiebze sme-s
uflebamosilebas, sme acxadebs, rom rme iq agzavnis moskovis saeklesio
partiarqatis erTgul mRvdlebs, afxazur eklesiebs gaxsnis sababiT.
ruseTis wminda sinodma gamosca rezolucia, sadac is
oficialurad cnobs sme-s iurisdiqcias afxazeTsa da samxreT oseTSi wlis
ganmavlobaSi. 4 noembers sme-s delegacia
Cavida ruseTSi ruseTis marTlmadidebluri eklesiis mowveviT. molaparakeba ZiriTadad Seexo iurisdiqcis
sakiTxebs.
afxazeTis
de-faqto xelisuflebis 1995 wlis gankarguleba, romelic regionSi ieRovas
mowmeebis arsebobas krZalavs, ZalaSi rCeba, Tumca misi danergva ar dawyebulia.
wlis ganmavlobaSi ieRovas mowmeebs afxazeTSi, sadac 1, 500 ieRovas mowmea, problemebis Sesaxeb ar ganucxadebiaT, magram
amasTan maT afxazeTSi TavianTi msaxureba Riad ar CautarebiaT. Tumca,
baptistebi, luTeranebi da romauli koTolikebi acxadeben, rom regionSi Tavisuflad
muSaobdnen, xolo sme-m gamoacxada, rom Tavisufali moqmedebis saSualeba ar
hqonia.
samxreT oseTSi, marTlmadidebeli morwmuneebi ver
atareben msaxurebas qarTul marTlmadideblur eklesiebSi, romelic ganlagebulia
nulis, eredvis, monasteris da geras soflebis midamoebSi im mizeziT, rom es
teritoriebi oseTis de-faqto xelisuflebis kontrolis qveSaa.
ufro detaluri informaciisaTvis ixileT 2008 wlis saerTaSoriso angariSi religiis Tavisuflebis Sesxeb www.state.gov/g/drl/irf/rpt.
d. gadaadglebis Tavisufleba, iZulebiT
gadaadgilebuli pirebi, devnilTa dacva, moqalaqeobis gareSe pirebi
kanoni
uzrunvelyofs qveynis SigniT gadaadgilebis Tavisuflebas, sazRvargareT gasvlas,
emigraciasa da repatriacias, mTvaroba zogadad am uflebebs praqtikaSi icavs.
mTavroba TanamSromlobda gaero-s devnilTa umaRles komisarTan (UNHCR) da sxva humanitarul organizaciebTan iZulebiT
gadaadgilebul pirTaTvis, devnilebisaTvis, dabrunebuli devnilebisaTvis,
TavSesafris maZiebelTaTvis, ustatuso pirTaTvis daxmarebis gawevisa da dacvis
procesSi.
de-faqto xelisufleba afxazeTisa da samxreT oseTis
separatistul regionebSi da rusuli samxedro Zalebi - agvistos konfliqtis dros
saqarTvelos dakavebul teritoriebze - gadaadgilebis uflebas zRudavdnen. de-faqto
miliciis da rusuli jarebis dawesebuli
gamSvebi punqtebi xSirad adamianebis gadaadgilebas krZalavdnen dakavebul da
saqarTvelos mTavrobis qveS myof regionebs Soris. ivnisSi, afxazeTis de-faqto xelisuflebam
gadaketa cecxlis Sewyvetis zoli samoqalaqo transportis moZraobisaTvis.
agvistos
saomari moqmedebebis Semdeg, ruseTis da samxreT oseTis Zalebma daikaves
teritoriebi samxreT oseTsa da afxazeTis administraciuli sazRvris gareT. 10
oqtombers ruseTis da araregularuli SeiaraRebuli Zalebi metwilad dabrundnen
konfliqtamde dakavebul poziciebze. gamonaklisi iyo ruseTis saguSago sofel
ferevTan da axalgoris velze darCenili ruseTisa da oseTis samxedro nawilebi.
veli, romelic saqarTvelos xelisuflebis kontrolis qveS aris 1991 wlidan, metwilad
eTnikuri qarTvelebiT aris dasaxlebuli. rusuli Zalebi mkveTrad zRudaven velidan
gasvlas da Sesvlas; saerTaSoriso damkvirveblebi ver Sediodnen aRniSnul
teritoriaze. oseTis xelisufleba zewolas
axdens adgilobriv mosaxleobaze, gansakuTrebiT axalgazrdobaze da oseTis
xelisuflebis aRiarebas da rusuli pasportebis aRebas an wasvlas aiZulebs.
7
oqtombers, parlamentma miiRo kanoni okupirebuli teritoriebis Sesaxeb, romelic
zRudavs ucxoelebis moZraobas afxazeTsa da samxreT oseTSi. man aseve daawesa
ramdenime konkretuli moTxovna, romelic am teritoriebze ekonomikuri saqmianobis
ganmaxorcieleblebma unda daakmayofilon. wlis bolos saerTaSoriso
organizaciebidan am kanoniT raime zedmeti SezRudvis Sesaxeb Setyobineba ar Semosula.
afxazuri
"moqalaqeobis" Sesaxeb kanoni iZleva rusul-afxazuri da ara
qarTul-afxazuri moqalaqeobis uflebas, Tumca am kanonis mkacri aRsruleba ar
momxdara. afxazuri mxare aiZulebs mosaxleobas sxva (rogorc wesi rusuli)
pasportis aRebas. es aramarto galis regionze vrceldeboda. dabrunebuli igp-ebis
umravlesobam SeinarCuna Tavisi qarTuli moqalaqeoba. Tumca, afxazeTSi macxovrebel
eTnikur qarTvelebs aiZuleben afxazuri moqalaqeobis miRebas biznesis, sabanko
angariSis, xmis micemis da sakuTrebis flobisaTvis.
afxazeTis defaqto milicia atarebs adgilobrivi
mosaxleobis Cxrekas da daawesa TviTneburi gamSvebi punqtebi. im qarTvelebs,
romlebsac saidentifikacio dokumentaciasTan dakavSirebul darRvevebs daabraleben,
arTmeven fuls da ZviradRirebul nivTebs.
kanoniT akrZalulia iZulebiTi gadasaxleba da
mTavrobas msgavsi qmedeba ar ganuxorcielebia.
iZulebiT gadaadgilebuli pirebi
ltolvilTa da gansaxlebis saministros mixedviT,
agvistos SeiaraRebuli konfliqtamde 1992 da 1993 wlebis konfliqtebidan qveyanaSi
daaxloebiT 235,000 igp iyo. UNHCR-is mixedviT, daaxloebiT 134,597 piri iZulebiT iyo
gadaadgilebuli an dazaralda agvistos konfliqtis Sedegad.
samxreT
oseTSi, de-faqto xelisuflebam agvistos konfliqtis Semdeg ar misca dabrunebis
saSualeba daaxloebiT 37,500 eTnikur qarTvels.
samxreT oseTis de-faqto xelisufleba acxadebs, rom igp-ebi dabrunebas
SeZleben mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos moqalaqeobaze uars ityvian,
samxreT oseTis moqalaqeobas miiReben da agvistos konfliqtSi monawileoba ar aqvT
miRebuli.
wlis
bolos, 102,800 igp dabrunda Tavis saxlebSi konfliqtur teritoriebTan mimdebare
zonaSi, xolo 30,552 adamiani koleqtiur centrSi, an maspinZel ojaxebSi darCa,
radgan agvistos movlenebis Sedegad veRar brundeboda sakuTar saxlSi. wlis bolos
mTavrobam aaSena an gaaremonta 5, 400 saxli da bina mcxeTis, Sida qarTlisa da
qvemo qarTlis regionebSi; 18,000 igp-saTvis gamoiyo grZelvadiani sacxovrebeli
da 14,000 000 ukve dasaxlda. wlis bolos 1,000 igp-m moiTxova naRdi fuli
alternatiuli sacxovreblis mosawyobad. sul mTavrobis mxridan daxmarebam Seadgina
242,75 milioni lari (daaxloebiT 145.7 milioni dolari).
16
dekembris angariSis mixedviT, evrosabWos adamianis uflebebis dacvis komisarma,
Tomas hamarbergma gamoTqva seriozuli SeSfoTeba, rom miuxedavad didi daxmarebisa
saerTaSoriso Tanamegobrobis mxridan, mTavrobam ar uzrunvelyo Sesabamisi
sacxovrebeli pirobebi da daxmareba agvistos konfliqtis dros gadaadgilebuli
bevri adamianisaTvis.
afxazeTis de-faqto xelisufleba kvlavac abrkolebs
1992-93 wlis omis dros gadaadgilebuli 235,000 igp-s repatriacias, 1994 wels
saqarTvelos, ruseTis da UNHCR-is
Soris dadebuli SeTanxmebis miuxedavad, sadac saubaria omis dros gadaadgilebuli
igp-ebis usafrTxo da nebayoflobiT dabrunebaze. daaxloebiT 40,000 igp, romelTagan
umetesoba muSaobs sezonur muSad, dabrunda afxazeTis galis regionSi, magram
afxazeTis de-faqto xelisufleba ar aZlevs igp-ebs afxazeTis sxva regionebSi
dabrunebis saSualebas.
devnilTa dacva
kanoni
uzrunvelyofs TavSesafrisa da ltolvilis statusis miniWebas gaeros 1951 wlis
ltolvilTa statusis konvenciisa da misi 1967 wlis protokolis Tanaxmad, xolo
mTavrobam Seqmna ltolvilTa dacvis sistema.
praqtikulad, mTavrobam uzrunvelyo dacva ltolviTa eqstradiciis an
dabrunebisagan, Tu TavianT qveyanaSi maT sicocxles da Tavisuflebas safrTxe
emuqreboda. Tumca, noembris angariSSi, gaero-s adamianis uflebebis komitetma
gamoTqva SeSfoTeba imasTan dakavSirebiT, rom moqmedi kanonmdebloba arasrulad
asaxavda iZulebiT repatriacias da rekomendacia gauwia damatebiTi kanonmdeblobis
da proceduruli damcavi meqanizmebis, aseve mesazRvreebis trenings SemuSavebas
da TavSesafris maZieblebis swrafi gadamisamarTebis meqanizmis Seqmnas. mTavroba
uzrunvelyofs politikur TavSesafars da ltolvilis statusis miniWebas.
pankisis xeobaSi, qveynis aRmosavleT nawilSi,
dasaxelbulia daaxloebiT 1,000 registrirebuli ltolvili CeCneTidan. saerTaSoriso humanitaruli organizaciebis
daxmareba CeCeni ltolvilebis mimarT perioduli iyo, xolo UNHCR-i uZRveboda darCenili ltolvilebis saqarTvelos
sazogadoebaSi integrirebis process. wlis ganmavlobaSi iZulebiTi repatriaciis SemTxvevebi
ar dafiqsirebula.
CeCeni ltolvilebis umravlesoba cxovrobda
adgilobriv, qist mosaxleobasTan erTad; mxolod 15 procenti ki – kolqtiur
centrebSi.
moqalaqeobis armqone pirebi
UNHCR-is mixedviT wlis bolos qveyanaSi 1,544 registrirebulia
moqalaqeobis armqone piri, maTi umravlesoba TbilisSi imyofeba. moqalaqeobis armqone pirebis dokumentacia
mwiria. moqalaqeobis armqone pirTa Soris arian CeCnebi, vinc repatriaciaze
nebayoflobiTad daTanxmda, magram visac uari eTqva imis gamo, rom isini ruseTSi
ar yofilan arasdros registrirebuli da ar hqondaT saqarTvelos dokumentirebuli
moqalaqeoba. am gaurkvevlobas ematebian pirebi, romlebic auRiarebel,
separatistul regionebSi cxovrobdnen.
kanoniT moqalaqeobis miReba xdeba
dabadebisTanave, es vrceldeba moqaleqeobis armqone mSoblebis Svilebzec, Tu
isini daibadebian saqarTvelos teritoriaze.
pirebs, romlebic ucxo qveynis teritoriaze ibadebian, kanoni aZlevs
moqalaqeobis miRebis saSualebas naturalizaciis procesis gavlis Sedegad, rac gulisxmobs
qveynis teritoriaze 10 wlis ganmavlobaSi uwyvet cxovrebas, qarTuli an afxazuri
enisa da saqarTvelos istoriis codnas, mudmivi dasaqmebis mtkicebulebas, an
uZravi qonebis mflobelobas.
bavSvebi, romlebsac ar aqvT dabadebis mowmoba, ver
iReben monawileobas socialur da saganmanaTleblo programebSi. xSirad bavSvebi ver registrirdebodnen, radgan
maT mSoblebs sabuTebi ar hqondaT. 1 ivlisidan, samoqalaqo reestrma daiwyo qvemo
qarTlSi mcirewlovani usabuTo bavSvebisa da maTi ojaxebis registraciis proeqti. dabadebis
registraciis mowmoba da saidentifikacio dokumentebi wlis ganmavlobaSi ufasod
gaicemoda. samoqalaqo reestrma proeqtis ganxorcieleba daiwyo qvemo qarTlis
regionSi im mizeziT, rom kvlevebis Tanaxmad, araregistrirebul adamianebis
ricxvi am regionSi yvelaze maRali iyo.
1991
wlis damoukideblobis Semdeg, bevri boSa qvynidan gavida, Tumca, savaraudod
ramdenime aTasi mainc darCa. wlis ganmavlobaSi umciresobaTa sakiTxebis evropuli
centris gaangariSebiT boSuri mosaxleoba sul 1,500 Seadgens da erT adgilas maTi
maqsimaluri raodenoba 300-a. boSebi ZiriTadad TbilisSi, quTaisSi, qobuleTSi,
kaxeTsa da soxumis regionebSi cxovroben. bevri boSa Semovida afxazeTidan, sadac
isini zugdididan da Tbilisidan moxvdnen da garda amisa, musulmani boSebi
Semovidnen somxeTidan da azerbaijanidan.
Sida sezonuri migracia SeimCneoda Savi zRvis sanapiroze zafxulSi. boSuri warmoSobis igp-ebi afxazeTidan ver
iReben igp-s daxmarebas, radgan maT statusis damadasturebeli sabuTebi ar
gaaCndaT. samoqalaqo reestris TanamSromlebi
irwmunebian, rom boSebs, romlebsac Zveli sabWoTa pasportebi aqvT, saqarTvelos
sabuTebis miRebasTan dakavSirebiT problema ar SehqmniaT, magram amasTan
aRniSnes, rom boSebs Tavad ar surT oficialuri sabuTebis miReba.
ruseTis mier afxazeTisa da samxreT
oseTis aRiareba kidev ufro arTulebs moqalaqeobasTan dakavSirebul wesebs. 26
agvistomde de-faqto afxazeTis kanoni moqalaqeobis Sesaxeb ar iZleoda ormagi
qarTul-afxazuri moqalaqeobis uflebas. amis Sedegad, eTnikuri qarTvelebi
separatistul regionSi iZulebulebi iyvnen qarTul moqalaqeobaze uari eTqvaT, raTa
politikur procesebSi da arCevnebSi monawileoba mieRoT. bevrma afxazma qarTul moqalaqeobaze uari Tqva
rusuli moqalaqeobis misaRebad politikuri an ekonomiuri mizezebis gamo, an
xSirad, iZulebiT.
nawili 3. politikuri uflebebis dacva: moqalaqis
ufleba, monawileoba miiRos mTavrobis SecvlaSi
kanonis
Tanaxmad moqalaqeebs aqvT ufleba, mSvidobiani gziT Secvalon mTavroba; Tumca,
mTavrobis moqmedebebi wlis ganmavlobaSi araerTgvarovani iyo.
2004 wlis urTierTgamomricxavi konstituciuri
cvlilebebi, romelmac prezidentis Zalaufleba gaaZliera, wlis ganmavlobaSi ZalaSi
darCa. es cvlilebebi prezidents uflebas
aniWebs, daiTxovos parlamenti or SemTxvevaSi: Tu parlamenti ar daamtkicebs
prezidentis mier nominirebul kabinets sami mcdelobiT, prezidents ufleba aqvs, daiTxovos
parlamenti da daniSnos premier-minitri da kabineti erTpirovnulad; an Tu
parlamenti droulad ar daamtkicebs biujets, prezidents ufleba aqvs biujeti
dadgenilebiT miiRos. orive SemTxvevaSi axlad arCeul parlaments arc kabinetze da
arc biujetze kenWisyris ufleba ara aqvs.
arCevnebi da politikuri monawileoba
saprezidento
da saparlamento arCevnebi gaimarTa Sesabamisad 5 ianvars da 21 maiss.
euTo-s
angariSis mixedviT, miuxedavad imisa, rom ianvris saprezidento arCevnebi
ZiriTadad Seesabameboda euTo-s da evrosabWos standartTa umravlesobas da
warmoadgenda pirvel konkuretul saprezidento arCevnebs damoukideblobis Semdeg,
man bevri problema warmoaCina. saarCevno kampanias Tan sdevda muqaris da
zewolis braldebebi. saxelmwifo saqmianobasa da mmarTveli partiis kandidatis –
mixeil saakaSvilis saarCevno kampanias Soris sazRvari TiTqmis waSlili iyo;
arCevnebze aRiniSna sxva saxis darRvevebic, maT Soris xmebis daTvlis gayalbeba
da arCevnebis Semdgom saCivrebis da pretenziebis ganxilvis procedurebis
ugulebelyofa.
21
maisis saparlamento arCevnebi, romlebic gegmis mixedviT wlis bolos unda
gamarTuliyo, Catarda vadamde, 5 ianvris saprezidento arCevnebis paralelurad
Catarebuli plebiscitis safuZvelze. euTo-s SefasebiT, xelisufleba da sxva
politikuri dainteresebuli mxareebi yvelanairad cdilobdnen, es arCevnebi euTo-sa
da evrosabWos winaSe aRebuli valdebulebebis mixedviT ganexorcielebinaT; Tumca,
euTos mixedviT, ramdenime problemam es ganxorcieleba araTanabari da
dausrulebeli gaxada. euTo-s saboloo angariSSi CamoTvlilia xmebis daTvlasTan,
daangariSebasTan da saaarCevno saCivrebis damuSavebasTan dakavSirebuli
problemebi. euTo aseve aRniSnavda, rom iyo bevri braldeba opoziciis
aqtivistebis, saxelmwifo seqtorSi momuSaveebisa da sxvebis daSinebis da maTze zewoli
Sesaxeb, rogorc saprezidento, aseve saparlamento arCevnebis dros. aseve iyo
safuZvliani braldeba imis Sesaxeb, rom biznesebze xorcieldeboda zewola da maT
aiZulebdnen mmarTveli partiis kampaniebSi wvlilis Setanas.
2007
wlis noembris opoziciis gamosvlebis Semdeg mTavroba daTanxmda centraluri
saarCevno komisiis Semadgenlobis Secvlaze da masSi Sevida opoziciuri partiis
mier nominirebuli eqvsi wevri. wina
procuduris mixedviT erTi wevri iniSneboda mmarTveli, gaerTianebuli nacionaluri
moZraobis mier (0) da danarCeni eqvsi - prezidentis da parlamentis mier.
opoziciam aseve daniSna wevrebi yvela
saarCevno komisiaSi; Tumca, Sualedur raionul saarCevno komisiebSi opoziciis
warmomadgenlebi ar iyvnen. maisis saparlamento arCevnebis moaxloebisas yvela
doneze iyo uzrunvelyofili mravalpartiuli warmomadgenloba, raionuli saarCevno
komisiebis CaTvliT. parlamentma miiRo cvlileba, romlis mixedviT saparlamento
arCevnebis Sedegad 7%-ianis nacvlad 5 %-iani barieris gadalaxviT partias eZleoda
parlmanetSi Sesvlis ufleba. aRniSnuli reformis ganxorcielebamde prezidentma da
parlamentma daniSnes csk-s axali Tavmjdomare, magram opoziciuri partiebi
irwmunebodnen, rom kandidati winaswar iyo prezidentis mier SerCeuli da rom
procesi ar Seesabameboda saarCevno kodeqsiT dadgenil gamWvirvale proceduras.
saboloo angariSSi saparlamento arCevnebis Sesaxeb euTo-m aRniSna, rom saarCevno
komisiebis saqmianobaSi mravali darRveva iyo dafiqsirebuli.
arCevnebamde parlamentma moaxdina momavali
parlamentis restruqturizacia; axali parlamenti Sedgeboda 75 maJorotari deputatisagan,
romelic arCeuli iyo erTmandatian saarCevno olqebSi, xolo danarCeni 75 deputatis
arCeva moxda proporciuli partiuli siebis sistemiT. euTo-s saboloo angariSSi
saparlamento arCevnebis Sesaxeb weria: "saarCevno sistema Seicvala gnm-s
da opoziciur partiebs Soris konsensunsis miRwevis gareSe... opoziciur partiebs
ar undodaT erTmandatiani saarCevno olqebi, radgan miaCndaT, rom es gnm-is
sasargeblod keTdeboda da opoziciis danawevrebulobis gamo erCivnaT regionaluri
proporciuli saarCevno olqebi." ... erTiani saarCevno kodeqsi (esk)
"ar moiTxovs, rom erTmandatiani saarCevno olqebi iyos Tanabari an fardobiT
zomis. aRniSnuli arCevnebis dros amomrCevelTa raodenoba individualur saarCevno
raionebSi meryeobda 6,000-dan 140,000-mde. aseTma didma sxvaoba, saarCevno
uflebebis Zireuli principi Searyia, kerZod ki, xmebis Tanasworoba. konstituciis da esk-s Secvlisas parlamentma
am Seusabamobis gamosworeba ar scada.
registraciasTan dakavSirebuli moTxovnebis garda,
mTavroba ar zRudavda politikuri partiebis formirebis process; iusticiis saministros
registraciisa da licenzirebis departamentis monacemebiT daregistrirebuli iyo 189
partia, saidanac 179 aqtiurad moRvaweobda. Tumca, politikuri opoziciis zogierTi
wevri 21 maisi arCevnebis Semdeg ramdenimejer scemes. miRebulia informacia imis
Sesaxeb, rom politikurad aqtiuri pirebi, romlebic mmarTveli partiis wevrebi ar
iyvnen, periodulad iseT problems awydebodnen, rogoricaa maT winaaRmdeg
ganxorcielebuli samarTlebrivi devna korufciis braldebiT. 15 ivliss, parlamentma
cvlileba Seitana saarCevno kanonSi, romlis mixedviT eqvs opoziciur partias uari
eTqva saxelmwifo fondebis gamoyenebaze imis gamo, rom maT uari ganacxades
arCevnebis Semdgom adgilebis miRebaze parlamentSi. zogierTma opoziciuri
politikuri partiis wevrma ganacxada, rom isini mTavrobam dasaja axali
parlamentis saqmianobaSi monawileobis armiRebisaTvis. 30 dekembers parlamentma ganaaxla
opoziciuri partiebis dafinanseba da Seqmna fondi, romlidanac dafinansdeboda yvela
politikuri partiis kvleviTi samuSao (gamokiTxvebi) da treningebi.
8 ivliss, ECHR-ma daadgina, rom 2004 wels namdvilad dairRva leiboristuli partiis
arCevnebSi monawileobis ufleba adamianis uflebebis evropuli konvenciis
protokolebis mixedviT. ECHR-ma
mTavrobas mosTxova leiboristuli partiisaTvis 1,043 evros (daaxloebiT 1, 460
dolaris) gadaxda xarjebisa da zaralis asanazRaureblad. sasamarTlom daadgina,
rom 2004 wels ori saarCevno raionis amoReba (qobuleTi da xulo) erTiani
saarCevno procesidan ar Seesabameboda kanonis uzenaesobis konkretul moTxovnebs,
ris Sedegadac mosaxleobis did nawils, daaxloebiT
60,000 amomrCevls waerTva saarCevno uflebiT sageblobis SesaZlebloba. 16 ianvars
finansTa saministrom ganacxada, rom leiboristul partias es Tanxa gadauxada eleqtronuli
gadaricxvis meTodiT.
wlis
bolos mTavrobas jer ar hqonda dadgenili im piris vinaoba da adgilsamyofeli,
romelic 2005 wels sastikad gausworda valeri gelaSvils, opozicioner parlamentars.
opoziciuri partiebi acxadebdnen, rom es iyo xelisuflebis mxridan SurisZieba
prezident saakaSvilisa da misi ojaxis kritikisaTvis.
150-adgilian parlamentSi 7 qalia. Svidi
vicespikeridan erT-erTi qali iyo, xolo parlametis saproceso komitetis
Tamjdomare aseve qalbatonia.
parlamentSi iyo xuTi umciresobis warmomadgeneli:
ori somexi da sami azerbaijaneli. 2006
wlis adgilobrivi mTavrobis reformirebis Sedegad eTnikuri umciresobebis mier
dakavebuli adgilebi municipalur sabWoebSi Seesabameboda qveynis TiToeuli
regionis eTnikur mosaxleobas. qalaqis xelmZRvanelebs Soris iyvnen eTnikuri umciresobebis
liderebic.
korufcia mTavrobaSi da gamWvirvaloba
kanoni
iTvaliswinebs sisxlis samarTlis sasjels oficialuri korufciisaTvis; maSin
rodesac mTavroba am kanonebs efeqturad icavda dabal doneze korufciasTan
brZolaSi, rac Sesabamisad Semcirda prezidentis mier ganxorcielebuli reformebis
Sedegad, maRali donis oficiozi, informaciis Tanaxmad dausjelad CaerTo
korufciaSi. msoflio bankis mier saxelmZRvanelo indikatorebi aRricxavdnen
korufcias rogorc seriozul problemas.
sajaro moxeleebi da samoqalaqo sazogadoebrivi
organizaciebi zogadad Tanxmdebian, rom mcire korufcia 2003 wlis vardebis
revoluciis Semdeg Semcirda. miuxedavad amisa, maRali rangis korufcia problemad
rCeba da damkvirveblebi fiqroben, rom antikorufculi brZolis meqanizmi ufro
metad dasjisaken iyo mimarTuli maSin, rodesac ufro didi aqcenti unda
gakeTebuliyo prevenciaze da amasTan iyo ufro spontanuri, vidre sistematuri da procesSi
sazogadoebis CarTulobac naklebi iyo.
korufciis braldebiT dakavebuli ramodenime politikurad aqtiuri braldebuli
acxadebda, rom isini SerCeviTi devnis msxverpli iyvnen (ix. nawili 1. d).
30
ivliss Sinagan saqmeTa saministros konstituciuri usafrTxoebis departamentma qrTamis
aRebis braldebiT daapatimra ekonomikuri ganviTarebis ministris moadgile, beqa
oqroscvariZe da ekonomikuri ganviTarebis saministros privatizaciis
departamentis ufrosis moadgile, laSa moiswrafiSivili. am SemTxvevasTan
dakavSirebiT aseve dapatimrebuli iyo Tamaz maCalaZe, romelmac rusTavi-Tbilisis
gzatkecilis gaswvriv Senobebisa da miwis Sesyidvis mcdelobis procesSi oficialur
pirebs qrTami SesTavaza. wlis bolos mimdinareobda gamoZieba.
2007
wels mixeil qareli, Sida qarTlis regionis yofili meri, daakaves qrTamis aRebisa
da ukanono biznes-garigebebis braldebiT.
cota xniT adre, adgilobrivi administraciis ramodenime warmomadgeneli -
goris gubernatori vasil maxaraSvili, qalaqis sabWos Tavmjdomaris moadgile nugzar
papunaSvili da gaioz Zanadia, daakaves korufciis braldebiT. mogvianebiT, imave
TveSi qareli giraoTi gamouSves. 2007 wlis noemberSi prokuraturam qarelis
winaaRmdeg oTxi damatebiTi braldeba wamoayena. qareli braldebis mosasmenad ar
gamocxadda da mis dasapatimreblad orderi gaica.
29 aprils goris raionis sasamarTlom miiRo qarelis dauswreblad
gasamarTlebis gadawyvetileba; sasamarTlo wlis bolosac mimdinareobda. 23 ivliss safrangeTis xelisuflebam daapatimra
qareli parizSi da saqarTvelos mxarem misi eqstradicia moiTxova. wlis bolos safrangeTis xelisuflebam qareli gaanTavisufla
piradi Tavdebobis qveS; mimdinareobda eqstradiciis Sesaxeb Txovnis ganxilva. presaSi gamoqveynebuli informaciiT, qarelma
politikuri TavSesafari moiTxova.
2006
wels, Sinagan saqmeTa saminisitrom aRZra sisxlis samarTlis saqme, romelSic figurirebda
kompania Sps "kolizeumi" da quTaisis sajaro moxeleebi. Sinagan
saqmeTa saministrom quTaisis meris moadgiles, teritoriuli administraciis
samsaxuris ufrosis movaleobis Semsrulebels da quTaisis meriis TxuTmeti wevrs
brali wauyena samsaxureobriv gulgrilobaSi da uflebamosilebis gadametebaSi. maTY
aseve bralad edebodaT dokumentaciis gayalbeba da Sps “kolizeumisaTvis” 553,392 lariT (daaxloebiT 335,000 dolari) metis
gadaxda, vidre unda gadaexadaT qalaqis saxuravebis SekeTebisaTvis. 2007 wlis oqtomberSi yvela maTgani damnaSaved
iyo cnobili, dajarimda da probaciis pirobiT iqna ganTavisuflebuli. maT aseve
aekrZalaT sami wlis ganmavlobaSi sajaro samsaxurSi muSaoba.
2007 wlis maisSi, daviT kekua, Sinagan saqmeTa
saministros generaluri inspeqciis ufrosis moadgile, winaswar patimrobaSi iyo
gadacemuli gaxmaurebuli mkvlelobis gamoZiebis procesSi narkotikebis Cadebis
gamo. 2007 wlis oqtombrSi igi ipoves gardacvlili Tavis kameraSi Tbilisis #7 sapyrobileSi.
damkvirveblebi SeSfoTebas gamoTqvamdnen imasTan dakavSirebiT, rom gamoZieba
misi gardacvalebis Sesaxeb jer kidev ar iyo dasrulebuli.
kanoniT
gaTvaliswinebulia mTavrobis Sekrebebisa da dokumentebis sajarooba. Tumca zog
SemTxvevaSi mTavroba am sajaroobas ar icavda. kanonis Tanaxmad, saxelmwifo
uwyebam unda uzrunvelyos sajaro informaciis gacema moTxovnisTanave an
moTxovnidan ara ugvianes 10 dRis manZilze, moTxovnili ifnormaciis gacema
gaurkveveli vadiT SeiZleboda gadadebuliyo, xolo zog SemTxvevaSi moTxovnis
ignorirebac ki xdeboda.
nawili 4 - mTavrobis damokidebuleba saerTaSoriso
da arasamTavrobo organizaciebis mier adamianis uflebebis darRvevis saeWvo
faqtebis gamoZiebisadmi
adamianis uflebebis dacvis sxvadasxva adgilobrivi
da saerTaSoriso jgufebi Cveulebriv moqmedebdnen mTavrobis mxridan SezRudvebis
gareSe, iZiebdnen da aqveynebdnen adamianis uflebebis dacvasTan dakavSirebul
Sedegebs. Tumca, maSin rodesac zogierTi arasamTavrobo organizacia mWidrod
urTeirTobda mTavrobasTan da oficialuri pirebic aseve maTTan TanamSromlobdenen
da iziarebdnen maT Sexedulebebs, sxvebi gamoTqvamdnen ukmayofilebas mTavrobis
wevrebis mxridan diskriminaciis gamo.
adamianis
uflebebis dacvis ZiriTadi sakiTxebi, rac daZabulobas iwvevda arasamTavroboebsa
da mTavrobas Soris Seexeboda patimrebTan arasaTanado damokidebulebas, giraos
sistemis araTanmimdevrulobas, daSinebas da saprezidento kampaniis dros
administraciuli resursebis gamoyenebas, dausjel Zaladobas opoziciis
warmomdgenlebis mimarT, kerZo sakuTrebis uflebis xelyofas, politikurad
motivirebul dapatimrebebs da policiis mier 2007 wlis 7 noembers gadametebuli
Zalis gamoyenebis dausjelobas.
separatistul
teritoriebze SesvlasTan dakavSirebuli sirTuleebis, kadrebis naklebobis, usafrTxoebis
mxriv mZime pirobebis gamo gaero da euTo monitorings mxolod periodulad axdenda,
Tumca periodulad mainc aqveynebdnen kvlevis Sedegebs, angariSebs da
rekomendaciebs. situacia gauaresda agvistos konfliqtis Semdeg, rodesac rusuli
jarebi ar uSvebdnen anda zRudavdnen damkvirveblebis Sesvlas samxreT oseTisa da
afxazeTis teritoriaze iseve, rogorc saqarTvelos sxva teritoriebze, sadac
savaraudod xdeboda eTnikurad motivirebuli Tavdasxmebi.
zogierTi arasamTavrobo organizacia kvlavac
fiqrobda, rom saxalxo damcvelis samsaxuri iyo adamianis uflebebis dacvis
yvelaze obieqturi saxelmwifo organo. saxalxo damcvelma, sozar subarma daikava
opoziciis mxare Sua weliwadSi da maTTan erTad miiRo monawileoba ramdenime
saprotesto aqciaSi. konstituciiT
mandatirebuli ofisi axdenda adamianis uflebebis monitoringsa da iZiebda Zaladobis
da darRvevebis SemTxvevebs. samsaxuri zogadad mTavrobis mxridan Carevebis
gareSeE muSaobda da misi muSaoba efeqturad iTvleboda garda ramdenime
SemTxvevisa. miuxedvad imisa, rom mTavrobam am samsaxuris dafinanseba
gaagrZela, misi wliuri dafinanseba ar gazrdila.
wlis ganmavlobaSi generaluri prokuraturis
sagamoZiebo samsaxuris mier saxalxo damcvelis subaris saCivaris gamoZiebas didi
progresi ar ganucdia; subarma saCivarSi ganacxada, rom igi scemes, rodesac is
cdilobda demonstrantebsa da Sinagan saqmeTa saministros specialuri operaciebis
qvedanayofis wevrebs Soris Setakebis Tavidan acilebas.
kanonis Tanaxmad, saxalxo damcveli subari
parlaments weliwadSi orjer abarebs angariSs. Tumca, misi gamosvla parlamentSi,
romelic 2007 wlis dekembersaTvis iyo dagegmili, minimum orjer gadaido. subaris ganmartebiT,
xelisuflebam gadado misi angariSi imis gamo, rom is akritikebda mTavrobis
qmedebas 2007 wlis saprotesto aqciebis dros. 15 ivliss subarma parlaments warudgina
angariSi, romelic moicavda 2007 wlis periods da xazs usvamda 2007 wlis noembrSi
policiis mxridan demonstrantebis mimarT gadametebuli Zalis gamoyenebas, presis
Tavisuflebisa da sazogadoebrivi TavSeyris uflebis SezRudvas, qonebriv
uflebebTan dakavSirebiT kanonis uzenaesobis dakninebas, somxursa da qarTul
eklesiebs Soris davis mogvarebis mniSvnelobas. 30 dekebris gamosvlaSi man wlis
pirvel eqvs Tveze isaubra da Seexo msgavs Temebs, Tumca aseve isaubra opoziciuri
kandidatebis devnasa da arCevnebis dros gayalbebaze. subarma xazi gausva, rom mTavrobam
jer kidev saTanadod ar gamoiZia 2007 wels momxdari adamianebis cemis faqtebi.
ianvris
arCevnebis Semdeg, saxalxo damcvelis samsaxurma csk-s mosTxova videoCanawerebi
im saarCevno olqebidan, sadac damkvirveblebma problemebi daafiqsires. saboloo jamSi,
saxalxo damcvelma miiRo moTxovnilidan ramdenime video Canaweri, isic sakmaod didi
dagvianebiT da sajaro kamaTis Sedegad. csk-m Canawerebis gadacemis dagvianeba imiT axsna, rom Tavad ar
hqonda asobiT kasetis gadamowmebis saSualeba.
saxalxo damcvelis uflebamosileba ar moicavs devnis
an sxva samarTlebrivi qmedebis ganxorcielebis uflebas. saxalxo damcvelma
gaaprotesta iusticiis saministros wesebi, romelic krZalavs penitencialur
sistemaSi kamerebisa da Camwerebis gamoyenebas, radgan es cixeebSi momxdari Zaladobis
Sesaxeb saCivrebis dasabuTebas uSlis xels.
Zaladobis faqtis gamoZiebis ufleba aqvs adamianis
uflebebis samoqalaqo integraciis saparlamento komitets, Sinagan saqmeTa
saministros adamianis uflebebis dacvis danayofs da erovnuli uSiSroebis sabWos mrCevels
adamianis uflebebis dacvis sakiTxebSi.
kanonis mixedviT, adamianis uflebebisa da fundamentur TavisuflebebTan
dakavSirebuli darRvevebis gamoZieba evaleba generalur porkuraturas. generaluri
prokuraturis adamianis uflebebis dacvis ganyofileba warmodgens iuridiul
departamentis winaSe angariSvaldebul, sameTvalyureo funqciis mqone ganStoebas
da damoukidebeli sagamomZiebo ufleba ar gaaCnia. adamianis uflebebis erTeuli ZiriTadad
muSaobda samarTaldamcavi uwyebebis warmomadgenlebis mxridan Zaladobis aRmofxvra-Sekavebaze.
gaero-s adamianis uflebebis samsaxuri soxumSi agrZelebda afxazeTSi
adamianis uflebebis monitorings da regionSi dakavebis/sapatimro dawesebulebebis
monaxulebas. 2007 wels afxazeTis de-faqto xelisuflebam Tanxmoba ganacxada gaero-s
adamianis uflebebis dacvis oficrebis daSvebze da gaero-s sami samoqalaqo
policiis oficris ganlagebaze galis seqtoris StabbinaSi. aRniSnuli piroba
Sesrulda. agvistos konfliqtis Semdeg euTo-s
adamianis uflebebis dacvis oficeri samxreT oseTis teritoriaze aRar SeuSves.
nawili 5. diskriminacia, sazogadoebrivi Zaladoba
da adamianebiT vaWroba (trefikingi)
kanoni
krZalavs diskriminacias rasis, sqesis, religiis, unarSezRudulobis, enis,
socialuri statusis niSniT. Tumca, xelisufleba xSir SemTxvevaSi ver uzrunvelyofs
kanonis am moTxovnis Sesrulebas.
qalebi
gaupatiureba
iTvleba danaSaulad, Tumca colqmrul urTierTobaSi momxdari gaupatiureba sisxlis
samarTliT ar aris gaTvaliswinebuli. saqme aRiZreba mxolod dazaralebulis mier
Semotanili saCivris safuZvelze. pirveli SemTxveva isjeba 7 wlamde Tavisuflebis
aRkveTiT. ganmeorebiTi SemTxveva an seriuli gaupatiureba isjeba 10 wlamde
Tavisuflebis aRkveTiT. dazaralebulis dafexmZimeba, Sidsis virusiT inficireba an
gansakuTrebuli sisastike isjeba 15 wlamde Tavisuflebis aRkveTiT. mcirewlovanis
gaupatiureba isjeba 20 wlamde Tavisuflebis aRkveTiT. wlis ganmavlobaSi
dafiqsirda 100 gaupatiurebis faqti, romlidan 66 gamoiZies da 22 sasamarTloSi
gadaigzavna. damkvirvelebi fiqroben, rom xSirad gaupatiurebis Sesaxeb
gancxadeba ar keTdeba socialuri stereotipebis gamo da aseve imitom, rom policia
yovelTvis ar iZiebs gaupatiurebis SemTxvevebs.
ojaxuri da sxva tipis Zaladoba qalebis mimarT
problemas warmoadgens. Sinagan saqmeTa saministros statistikis mixedviT, wlis
ganmavlobaSi policiam reagireba moaxdina ojaxuri konfliqtebis 2,576
SemTxvevaze, xolo 2007 wels dafiqsirebulia ojaxuri konfliqtis 2,056 SemTxveva.
ojaxuri
Zaladoba iuridiulad ganmartebulia, rogorc ojaxis erTi wevris
konstituciuri uflebebisa da Tavisuflebis darRveva meore adamianis mier, fizikuri,
fsiqologiuri, ekonomikuri an seqsualuri Zaladobis an iZulebis gziT; Tumca,
ojaxuri Zaladobis Camdenebi isjebodnen arsebuli sisxlis samarTlis muxlebis
mixedviT, rogoricaa fizikuri Seuracxyofa an gaupatiureba. kanoni dazaralebuls
aZlevs uflebas dauyovnebliv moiTxovos samarTlebrivi dacva moZaladisagan, xolo
policia droebiT aRmkveT orders gascems
amgvari moZaladis winaaRmdeg. aRmkveTi orderi wlis ganmavlobaSi gaica 141
SemTxvevaSi. droebiTi orderi sasamarTlos mier unda iqnas damtkicebuli 24 saaTis
ganmavlobaSi da aRmkveTi orderi, romelic eqvsi TviT moZalades dazaralebulTan
310 futis siaxloves misvlas, erToblivi qonebiT (rogoricaa sacxovrisi an
manqana) sargeblobas, ukrZalavs. dazaralebuls ufleba aqvs moiTxovos
aRmkveTi orderis uvado gagrZeleba. Sinagan saqmeTa saministrom SeimuSava forma,
romelic unda Seavsos policiam aRmkveTi orderebis gasacemad, magram am
sakiTxebSi policiis treningi Tbilisis gareT ar Catarebula.
adgilobriv arasamTavrobo organizaciebs gaxsnili
aqvT cxeli xazi da TavSesafari Zaladobis msxverpli qalebsTvis, magram
finansebisa da struqturis naklebobis gamo maTi funqcionireba SezRudulia.
26 dekembers, # 625 prezidentis brZanebulebiT Camoyalibda
uwyebaTaSorisi sabWo, romelic imuSavebs ojaxuri Zaladobis problematikaze da
moaxdens saministroebisa da arasamTavrobo organizaciebis saqmianobis
koordinirebas problemis aRmosafxvrelad.
qalebis motaceba ojaxis Seqmnis mizniT gavrcelebuli
ar iyo. aseTi motacebebi ufro xSirad urTierTSeTanxmebiT xdeboda. policia aseT
SemTxvevaSi iSviaTadad iRebda zomebs,
Tumca kanoniT motaceba sisxlis samarTlis danaSaulia. adgilobrivi arasamTavrobo organizacias
samcxe-javaxTis regionSi gaxsnili hqonda cxel xazi da TavSesafari motacebis mcdelobis
msxvelplTaTvis, romlebsac gamtaceblisagan gamoqcevis Semdeg TavianT ojaxSi
dabrunebis uflebas ojaxis wevrebi ar aZlevdnen.
prostitucia
warmoadgens sisxlis samarTlis danaSauls. prostitucia iyo farTod gavrcelebuli,
gansakuTrebiT TbilisSi. zogierTi arasamTavrobo organizacia acxadebda, rom
prostituciis problema kvlavac aqtiurad dgas mZime ekonomikuri pirobebis gamo.
seqsualuri Seviwroveba da Zaladoba qalTa
winaaRmdeg samuSao adgilze iyo
problematuri sakiTxi. kanoni krZalavs seqsualur Seviwrovebas samuSao adgilze.
Tumca, xelisufleba ver axerxebda kanonis efeqturad gatarebas da amgvari
SemTxvevebis gamoZieba iSviaTad xdeboda.
kanoni iTvaliswinebs qalTa da mamakacTa
Tanasworobas. Tumca sinamdvileSi es ase ar gaxlavT. arasamTavroboebis
gancxadebiT, qalTa diskriminacia samuSao adgilze realobaSi arsebobs, Tumca
konkretuli SemTxvevebi ar yofila dafiqsirebuli. parlamentis spikeri kvlavac
xelmZRvanelobda genderuli Tanasworobis sabWos, romlis wevrebi arian
parlamentarebi, aRmasrulebeli xelisuflebis warmomadgenlebi, saxalxo damcvelis
aparatis da arasamTavrobo organizaciebis warmomadgenlebi. genderuli Tanasworobis
samTavrobo komisiis Tavmjdomarea saxelmwifo ministri; komisia amzadebs
rekomendaciebs genderuli Tanasworobis Sesaxeb saerTaSoriso xelSekrulebebis da
konvenciebis danergvis da ganxorcielebis Taobaze. saxalxo
damcvelis samsaxurSi arsebobda
specialuri jgufi, romelic qalTa da bavSvTa sakiTxebze muSaobda.
qalTa
mdgomareoba dasaqmebis bazarze sagrZnoblad gaumjobesda; Tumca qalebs ZiriTadad
eTmobaT dabalanazRaurebadi da dabali rangis samuSao adgilebi, maTi
profesionalizmis da akademiuri kvalifikaciis miuxedavad; qalTa xelfasebic
CamorCeba mamakacTa xelfasebs. amis Sedegad mravali qali samuSaos eZebs
sazRvargareT. gaero-s ganviTarebis gegmis Tanaxmad, damsaqmeblebi xSirad ar
gascemen orsulebze da bavSvebze gaTvaliswinebul SeRavaTebs.
bvSvebi
kanoni
iTvaliswinebs bavSvTa uflebebis da keTildReobis dacvas. miuxedavad amisa,
samTavrobo samsaxuris areali SezRudulia
boSaTa bavSvebi rogorc wesi Sin ibadebian, xolo
maTi mSoblebi xSirad maTi dabadebis faqts oficialurad ar aregistrireben imis
gamo, rom samedicino daxmarebis da sxva sajaro momsaxurebis misaRebad aucilebelia saidentifikacio sabuTi; xolo
saidentifikacio dokumentis arqonis da mSoblebis mxridan daxmarebisaTvis mimarTvis survilis ararsebobis gamo bevri
boSa bavSvi ver sargeblobs samedicino da sxva momsaxurebiT.
ganaTleba oficialurad ufaso iyo umaRles
saswavleblamde, magram praqtikaSi zogierT raionebSi, gansakuTrebiT ki afxazeTis
da samxreT oseTis separatistul rgionebSi, resursebis nakleboba aferxebda
skolebis funqcionirebas da gavlenas axdenda ganaTlebis xarisxze. zogjer skolis Senoba araadeqvaturia, iq araa
gaTboba, biblioTeka, dafebi. xSirad
mSoblebs skolis sasargeblod garkveuli Tanxebis gadaxdas aiZulebdnen. bevrma
mSobelma ver SeuZina bavSvebs wignebi da saskolo inventari da zogjer
moswavleebi aiZules skolidan gasuliyvnen imis gamo, rom am mosakrebels ver an
ar ixdidnen. ganaTlebis saministros mixedviT, mdgomareoba skolebSi
gaTbobis TvalsazrisiT gaumjobesda,
magram zogierT skolaSi saskolo inventari, rogoricaa dafebi, kvlavac problematuria.
agvistos konfliqtis dros dazianda 55 skola. iZulebiT gadaadgilebul pirTa TavSesafrebi moewyo 165 skolaSi, 169 bavSvTa
baRSi da cxra umaRles saswavlebelSi. zogierTi maTganidan xalxi ar gasula, ramac
Tbilissa da gorSi saswavlo wlis dawyeba gadaavada.
gamovlenilia bavSvebis, gansakuTrebiT quCis
bavSvebis mimarT Zaladobis SemTxvevebi, Tumca Zaladobis aseTi tipi ar aris
farTod gavrcelebuli sazogadoebaSi. dafiqsirda bavSvebis, gansakuTrebiT gogonebis,
seqsualuri eqspluataciis SemTxvevebi. bavSvebis seqsualuri eqspluatacia da
bavSvTa pornografia isjeba sam wlamde Tavisuflebis aRkveTiT. Sinagan saqmeTa
saministrom daafinansa mcirewlovanTa reabilitaciis centri, sadac bavSvebs da
mozrdilebs utardebaT regularuli samedicino da fsiqologiur daxmareba meurveebTan
dabrunebamde. quCis bavSvebi da upatrono bavSvTa saxlebSi mcxovrebni xSirad trafikingis msxvepli xdebian.
mZime ekonomiurma pirobebis gamo gaizarda quCis
bavSvebis raodenoba. wlis ganmavlobaSi arasamTavrobo organizaciam
"gadavarCinoT bavSvebi" aRricxa, rom oTx mTavar qalaqSi daaxloebiT
1,600 quCis bavSvi iyo, saidanac 800 TbilisSi fiqsirdeboda. arasamTavrobo
organizacias "bavSvi da garemo" da aseve ganaTlebis saministros
gaxsnili aqvT TavSesafari TbilisSi, Tumca es ori TavSesafari quCis bavSvebis
mxolod mcire nawilis momsaxurebas
axerxebs. mTavrobas quCis bavSvebis dasaxmareblad
bevri ar gaukeTebia. gaero-s dafinansebiT "minesotas advokatebi adamianis
uflebebis dacvisaTvis" mier momzadebuli angariSis mixedviT, ganaTlebis
saministros miaCnda, rom quCis bavSvebi warmoadgenen adgilobriv problemas,
romelic municipalitetebma unda gadawyvitos da ara saministrom.
iyo dausabuTebeli informacia imis Sesaxeb, rom
quCis bavSvebi policiis mxridan Zaladobis obieqtebi xdebodnen, Tumca sapatrulo policias
regularulad gadahyavda quCis bavSvebi 24-saaTian cetrSi an bavSvTa saxlSi.
centrSi ar iyo sakmarisi resursi bavSvebis mkurnalobisa da reabilitaciisaTvis,
xolo bevri maTgani gasabruebeli an qimiuri saSualebebis momxmarebeli iyo an
gonebrivi aSliloba aReniSneboda.
afxazeTsa
da samxreT oseTSi mimdinare konfliqtebis Sedegad iZulebiT gadaadgilebulTa Soris
aRmoCnda mravali aTasi bavSvi. ruseTTan agvistos konfliqtis Semdeg, maTi ricxvi
kidev ufro gaizarda. konfliqtamdec UNICEF-is gancxadebiT am regionebSi jandacvis sakiTxebi
mougvarebeli iyo, imunizaciis maCvenebeli dabalia, skolebi mZime pirobebSia da
arsebobs sakvebis ukmarisobis problema.
TavSesafrebi
ver uzrunvelyofen bavSvebs saTanado kvebiT, CasacmliT, ganaTlebiT da samedicino
momsaxurebiT. Senobebi cudad aris uzrunvelyofili gaTbobiT, wyliT da
eleqtroenergiiT. personali xSirad TavSesafaris sakvebs da fuls iyenebda piradi
saWiroebebisaTvis.
adamianebiT vaWroba
kanoni
krZalavs adamianebiT vaWrobas; Tumca arsebobs qalebis da gogonebis qveynis SigniT
trefikingis an qveynidan gayvanis SemTxvevebi seqsualuri, SromiTi an sxva saxis
eqspluataciis mizniT; xolo kacebis trefikingi xdeboda mxolod SromiTi
eqspluataciis mizniT.
qveyana
ZiriTadad asrulebs satranzito, warmoSobis adgilis da Zalze iSviaTad – daniSnulebis
adgilis funqcias. qalebi gahyavT Tbilisidan TurqeTSi da arabeTis emiratebSi,
sadac maT sastumroebSi, barebSi, restornebsa an saxlebSi amuSaveben. bevri
maTgani muSaobda garTobis da prostituciis sferoSi. qarTveli erovnebis
msxverplebi ZiriTadad iyvnen Tbilisidan an gaRaribebuli industriuli
centrebidan, mag. quTaisi da rusTavi. adgilobrivi arasamTavroboebis angariSebis
mixedviT, mamakacebi gahyavT ruseTSi da sxva
qveynebSi, sadac maT mSeneblobaze, soflis meurneobaSi da sxva fizikur
samuSaoze amuSaveben. gamovlenilia sxva qveynebidan qalebis TurqeTSi
saqarTvelos gavliT gayvanis faqtebi.
bavSvebi
iSviaTad xdebodnen trefikingis msxverpli, Tumca, quCis bavSvebi da bavSvTa
saxlebSi mcxovrebni riskis jgufs warmoadgendnen. trefikingis msxverpli muSaxelisa da prostituciaSi
gayiduli qalebis samuSao da sacxovrebeli pirobebi gansakuTrebiT mZime iyo.
arsebobs informacia, romlis Tanaxmad iZulebiT
gadaadgilebuli pirebi adamianebiT movaWreebis ZiriTad samiznes warmodgendnen.
ruseTTan agvistos konfliqtis Semdeg gaCda saSiSroeba imisa, rom 30,000 axlad gadaadgilebuli adamiani
potenciurad trefikingis samizne gaxdeboda; magram wlis bolosTvis informacia
imis Sesaxeb, rom iZulebiT gadaadgilebuli pirebis irgvliv trefikingis faqteba imata,
ar yofila.
mTavroba afxazeTis da samxreT oseTis separatistul
regionebs ver akontrolebs da Sesabamisad, afxazeTis da samxreT oseTis
separatistul regionebSi trefikingis braldebebis gadamowmeba ver moxerxda.
trefikerebi
arian adgilobrivi damnaSaveebi, romlebsac saWiro kavSirebi aqvT sazRvargareT.
arseboben saerTaSoriso masStabis trefikerebic. isini megobrebisagan,
ojaxebisagan, turistuli an dasaqmebis saagentoebidan miRebuli dasaqmebis
perspeqtiviT ityuebdnen potenciur msxverpls.
sisxlis samarTlis
kodeqsi krZalavs adamianebiT vaWrobas, maTi seqsualuri, SromiTi an sxva saxis
eqspluataciis mizniT. adamianebiT vaWroba zrdasrulTa SemTxvevaSi isjeba 7-dan
20 wlamde Tavisuflebis aRkveTiT, mcirewlovanTa trefikingi isjeba 8 wlidan uvado
patimrobiT, damamZimebeli garemoebebis gaTvaliswinebiT. mcirelovanad iTvleba 18
wlamde asakis nebismieri piri. kodeqsi krZalavs trefikingis lokalur da gare
formebs da ar ganasxvavebs danaSaulis am or tips.
samoqalaqo
saproceso kodeqsi iTvaliswinebs trefikeris, misi ojaxis wevrebis, naTesavebis
da trefikerebTan kavSirSi myofi pirebis qonebis konfiskacias, Tu aRniSnuli
qoneba SeZenilia trefikingiT naSovni TanxebiT. CamorTmeuli sakuTreba
gamoiyeneba trefikingis msxverplis moTxovnebis dasakmayofileblad, xolo qonebis
darCenili nawili gadadis saxelmwifo sakuTrebaSi. procesis dros dazaralebuls
SeuZlia trefikerisagan moiTxovos miyenebuli zianis sisxlis samarTlebrivi wesiT
anazRaureba. kanoni krZalavs trefikingis msxverplis momsaxurebiT sargeblobas,
rac isjeba samidan 15 wlamde Tavisuflebis aRkveTiT.
wlis
bolos, sasamarTloebSi aRiZra 16 axali sisxlis samarTlis gamoZieba trefikingis
saqmeze. wlis ganmavlobaSi sasamarTloebma gamoitanes 7 gadawyvetileba 10 damnaSavis
winaaRmdeg. erTerTi saqme Seexeboda mcirewlovanTa trefikings. damnaSaveebs miesajaT
cxridan 10 wlamde Tavisuflebis aRkveTa. arcerT saqmeSi ar iyo gareuli saxelmwifo
moxele an saerTaSoriso organizaciis TanamSromeli.
trefikingis
winaaRmdeg brZolis uwyebaTaSorisi sabWo koordinirebas uwevs saxelmwifo
organoebis mier trefikingis winaaRmdeg Catarebul zomebs. adgilobrivi
arasamTavrobo da saerTaSoriso organizaciebi aqtiurad monawileobdnen sabWos
saqmianobaSi, romelic ikribeboda kvartalSi erTxle. 2007 wlis ivlisSi sabWom
daamtkica trefikingis msxverplTa reabilitaciis da sazogadoebaSi reintergaciis
strategia. aRniSnuli strategia aris trefikingis msxverplTa daxmarebis da dacvis
sakiTxebisadmi miZRvnili dokumentebis seriis bolo dokumenti. generalur
prokuraturas, finansTa saministros, saerTaSoriso organizaciebs da adgilobriv
arasamTavrobo organizaciebs daevalaT aRniSnuli strategiis sisruleSi moyvana,
romlis mixedviT TiToeul dazaralebulze, misi saWiroebebis gaTvalisiwnebiT, unda
SemuSavdes konkretuli reabilitaciis gegma. dazaralebulTa dacvisa da daxmarebis
saxelmwifo fondi meTvalyureobs uwevs individualuri gegmebis momzadebasa da
ganxorcielebas.
mTavrobas gaxsnili aqvs TavSesafarebi da cxeli xazi
baTumsa da TbilisSi. qveyanaSi arsebobs trefikingis msxverplTa dacvis da
reabilitiaciisa da maTi sazogadoebaSi integrirebis sistema.
sazogadoebrivi informirebulobis mZlavri kampania grZeldeba
mesame welia, romlis farglebSic trefikingis Sesaxeb informacia xelmisawvdomi
gaxada samarTaldamcavebis veb-gverdebidan, sajaro samsaxurebis Sesaxeb
gancxadebebidan, antitrefikinguli satelevizio programebidan da broSurebidan
qveynis yvela Semosasvlel wertilSi.
garda amisa, adgilobrivma da saerTaSoriso arasamTavrobo organizaciebma
gaagrZeles TavianTi iniciativebis ganxorcieleba trefikingTan brZolis farglebSi,
atarebdnen seminarebs da sazogadoebrivi cnobierebis amaRlebis RonisZiebebs.
am RonisZiebebs aqtiur mxardaWeras
uwevdnen uwyebaTaSorisi koordinaciis sabWos wevrebic.
saxelmwifo departamentis wliur angariSs
adamianebiT vaWrobis Sesaxeb SegiZliaT gaecnoT veb-gevrdze: www.state.gov/g/tip.
unarSezRuduli pirebi
kanoni krZalavs
unarSezRuduli adamianebis diskriminacias, Tumca praqtikaSi es problema naklebad
prioritetulia. unarSezRuduli adamianebis diskriminacia dasaqmebis, ganaTlebis,
jandacvis saSualebebis gamoyenebis an sxva saxelmwifo samsaxuris sferoSi
warmoadgenda problemas da sazogadoebis mxridan unarSezRuduli adamianebis
diskriminaciis faqtebic fiqsirdeboda. administraciuli kodeqsi adgens
sazogadoebriv SenobebSi unarSezRuduli adamianebisaTvis specialuri Sesasvlelis
Seqmnas da iTvaliswinebs jarimas am moTxovnis SeusruleblobisaTvis. TumcaRa,
mxolod ramodenime sazogadoebriv Senobas aqvs amgvari Sesasvleli.
wlis ganmavlobaSi saxelmwifom gadadga ramdenime
nabiji unarSezRuduli pirebis saWiroebebis dasakmayofileblad. martSi iusticiis saministros sajaro reestrma
samsaxurSi aiyvana eqvsi unarSezRuduli piri, romlebic muSaoben satelefono
konsultaciebis samsaxurSi, sadac moqalaqeebs uxsnian maT uflebebis da awvdian
informacias registraciis Sesaxeb. piloturi programis farglebSi, unarSezRudulma pirebma
gaiares treningi da miiRes saWiro aparatura, romelic saxlidan gausvlelad muSaobis
saSualebas aZlevT. imave TveSi, Tbilisis municipalur avtobusebis parks daemata
40 avtobusi, aRWurvili vertikaluri liftiT, rac unarSezRudul pirebs am
avtobusebiT sargeblobis saSualebas aZlevs.
wlis oficialuri monacemebis mixedviT, qveyanaSi
160,638 unarSezRuduli piria. 2007 wlis monacemebidan gamomdinare, qveyanaSi
11,024 SezRuduli SesaZleblobis mqone bavSvia, Tumca realuri cifri savaraudod
ufro maRalia.
erovnuli
/ rasobrivi / eTnikuri umciresobebi
kanonis Tanaxmad,
yvela saxelmwifo moxele unda flobdes saxelmwifo enas, qarTuls, rac
zogierTi umciresobis warmomadgenlis TqmiT maT saxelmwifo samsaxurSi muSaobis
saSualebas ar aZlevs. masala, romelic
sajarod vrceldeboda, xSirad mxolod qarTul enaze ibeWdeba. xelisufleba acxadebs,
rom ar aris valdebuli yvela oficaluri sabuTi umciresobebis enaze gamoaqveynos.
wlis ganmavlobaSi saprezidento da saparlameto arCevnebis dros biuletenebi da
saarCevno masalebi umciresobebis enebze xelmisawvdomi iyo. 2007 wels ganaTlebis
saministrom gadaTargmna pirveli, meSvide da meaTe klasebis saxelmZRvaneloebi
umciresobebis enebze (somxuri, azerbaijanuli da rusuli). wlis ganmavlobaSi
gadaiTargmna meore, merve da meTerTmete klasebis saxelmZRvaneloebi. saxelmZRvaneloebi
gadaeca umciresobebis skolebs umciresobebiT dasaxlebul regionebsa da TbilisSi.
afxazeTSi
galis raionSi macxovrebeli eTnikuri qarTvelebisaTvis ar iyo xelmisawvdomi
ganaTlebis miReba qarTul enaze. praqtikulad is maswavleblebi, romlebmac ar
icodnen afxazuri, gakveTilebs atarebdnen qarTul enaze. Tumca isini, vinc ase
iqceoda, xSirad ganicdidnen agresias da devnas afxazeTis de-faqto xelisuflebis
mxridan.
eTnikuri somxebiT dasaxlebul axalqalaqis raionSi,
bevri eTnikuri somexi iTxovs, rom mTavrobam somxur enas mianiWos provinciuli enis
statusi, radgan Zalze cota flobs qarTuls da amitom ver awarmoebs yoveldRiur
saqmianobas qarTulad. isini aseve uCivian, rom mTavrobam ar uzrunvelyo qarTuli
enis kursebi. qvemo qarTlSi, sadac azerbaijanuli mosaxleoba dominirebs, eTnikur
azerbaijanelebs msgavsi saCivrebi aqvT.
22 ivliss, vahan Caxaliani da ruben Caxaliani,
orive “gaerTianebuli javaxis” wevrebi (arasamTavro organizacia, romelic
qveyanaSi eTnikuri somxebisaTvis avtonomias iTxovs), gaasamarTles sazogadoebrivi
wesrigis darRvevisaTvis, dakavebis dros winaaRmdegobis gawevisaTvis,
samarTaldamcavi organoebis oficrebis daSinebisa da cecxlsasroli iaraRis
ukanonod SenaxvisaTvis. 2006 wels am
mamakacebma scades axalqalaqis municipalitetis SenobaSi SeWra, romlis drosac policieli
daWres. danaSaulis adgilas aseve imyofeboda mesame piric, wlis bolosaTvis mis
winaaRmdeg sisxlis samarTlis saqme mimdinareobda, miuxedavad imisa, rom mis
mimarT oficialuri braldeba ar iyo wayenebuli da arc dapatimrebuli ar iyo.
eTnikuri umciresobebiT dasaxlebul raionebSi eTnikuri
somxebi, azerbaijanelebi, berZnebi, afxazebi, osebi da rusebi saubroben an
TavianT mSobliur enaze an rusulad. kanoni avaldebulebs eTnikuri umciresobebis
warmomadgenel moswavleebs qarTulis, rogorc meore enis, swavlas, xolo mTavrobam
daafinansa 200-ze meti dawyebiTi da saSualo rusuli, azerbaijanuli da
somxurenovani skolebi, raTa iq eswavlaT iseT adamianebs, visi mSobliuri enac ar
aris qarTuli. zurab Jvanias saxelobis saxelmwifo marTvis skola quTaisSi
umciresobebis warmomadgenlebs specializirebul kurss sTavazobs. skola aseve xels
uwyobs erovnuli umciresobebiT dasaxlebuli teritoriebidan momavali sajaro
moxeleebis integracias zogadad qarTul sazogadoebaSi. TbilisSi, eTnikuri
umciresobebis umetesoba yoveldRiur urTierTobebSi qarTulad saubrobs.
mTavrobam, eTnikuri uimciresobebis integraciis
mizniT garkveuli zomebi ganaxorciela, mag. qarTuli enis swavleba, ganaTleba,
politikuri dialogis gamarTva, informaciis xelmisawvdomobis gaumjobeseba. wlis
ganmavlobaSi zogadi unarebis gamocdebi pirvelad bardeboda erovnuli
umciresobebis enebzec. mTavrobam meti yuradReba dauTmo SeiaraRebul ZalebSi da
policiaSi momsaxure pirebisaTvis qarTuli enis swavlebas.
2007 wlis ivlisSi parlamentma daamtkica kanoni
musulmani mesxebis – 1944 wels stalinis mier gadasaxlebuli erovnuli umciresobis
jgufis, repatriaciis Sesaxeb. kanoni miRebuli iqna 1999 wels evrosabWos mimarT nakisri
valdebulebebis farglebSi, rodesac saqarTvelom valdebuleba aiRo 2011 wlisaTvis
daemTavrebina mesxebis gadmosaxleba. am kanonis safuZvelze mTavrobam 1
ianvridan daiwyo gadmosaxlebis Sesaxeb gancxadebebis miReba im mesxebisagan,
visac gadasaxlebis damadasturebeli sabuTebi hqonda. aRniSnuli kanonis miReba
gaxda parlamentis opoziciuri wevrebisa da mediis kritikis sagani, radgan isini
Tvlidnen, rom mesxebiT dasasaxlebel teritoriebze eTnikuri da demografiuli
balansi Zalze saTuTi iyo da am teritoriaze eTnikurad sagrZnoblad didi somxuri
Temi iyo dasaxlebuli. wlis bolosaTvis repatriaciis Sesaxeb gancxadeba Semotanili
hqonda 1,700-ze met mesxs. araoficialuri monacemebis Tanaxmad, axalcixesa da
abasTumanSi dabrunda da dasaxlda 150 meti mesxi. 26 dekembers parlamentma kenWi
uyara gancxadebebis miRebis vadis gagrZelebas 2009 wlis 1 ivlisamde.
sxva sazogadoebrivi Zaladoba da diskriminacia
homoseqsualizmi ar isjeba kanoniT, Tumca
sazogadoebis farTo fenisaTvis amgvari mcneba miuRebelia.
kanoni krZalavs diskriminacias Sidsis niSniT.
Tumca amgvari darRvevis winaaRmdeg sasjeli ar arsebobs. arasamTavroboebis
gancxadebiT socialuri garemoebebi, diskriminaciis SiSi, mraval adamians
aiZulebs uari Tqvas testirebaze an mkurnalobaze. zogi samedicino muSaki, gans.
kbilis eqimebi uars acxadeben Sidsis virusis mqone pacientebis mkurnalobaze.
adamianebi xSirad malaven daavadebas samsaxuris dakargvis SiSiT.
nawili 6. mSromelTa uflebebi
a. asociaciebis
uflebebi
kanonis Tanaxmad, yvela moxeles, maT Soris
sajaro moxeles, ufleba aqvs Seqmnas an
gawevriandes profesiul kavSirSi, da mSromelebi axorcieleben am uflebas. Tumca
arsebobs garkveuli SezRudvebi samarTaldamcavi uwyebebis da prokuraturis
TanamSromelTaTvis. profkavSirebis warmomadgenlebis gancxadebiT, SromiTi kodeqsi
zRudavs maTi uflebebis ganxorcielebis meqanizmebs. profkavSirebi yvelaze xSirad
moTxovdnen rvasaaTiani samuSao dRis dawesebas da damatebiTi samuSao drois ormagad
anazRaurebas. kodeqsi iTvaliswinebs rva saaTian samuSao dRes, Tu sawinaarmdego
piroba ar aris dadgenili damsaqmebelsa da muSaks Soris gaformebuli SromiTi
xelSekrulebiT. kritikosTa TvalsazrisiT, amgvari piroba, samuSao adgilebis
mwvave naklebobis fonze, zedmet uflebamosilebas aniWebs damqiravebels. maT
aseve miuReblad miaCniaT moTxovna, romlis Tanaxmadac seqtoruli profesiuli
kavSiris Sesaqmnelad saWiroa 100 TanamSromlis gaerTianeba.
mTavari profesiuli gaerTianeba aris saqarTvelos
profesiuli kavSirebis konefederacia, romelic warmoadgenda profkavSirebs 26
seqtorSi da aerTianebda 261.750 muSaks. arseobobda sajaro moxeleebis, soflis
meurneobis da xelovnebis sferos muSakTa ramodenime mcire kavSiri; isini ar
arian konfederaciis wevrebi. moixedavad imisa, rom didi organizaciebis muSakTa
umetesoba profkavSiris wevri iyo, maTi Zalaufleba mainc ar Seesabameboda maT
mravalricxovan wevrobas. wevrTa Zalze mcire nawili aqtiurobda da, kritikosTa
azriT, swored es aZlevda xelmZRvanelobas Tavisuflad moqmedebis saSualebas.
kanoni uzrunvelyofs profesiuli kavSirebis
saqmianobaSi Caurevlobas. kanonis
Tanaxmad kavSiris wevrebs aqvT gaficvis ufleba; Tumca, kanoni awesebs gaficvis maqs.
periods - 90 dRe. zogadad mSromelebi sargeblobdnen kanoniT miniWebuli gaficvis
uflebiT. damsaqmebelma unda gasces gaficvis sanqcia, xolo gaficvis monawileebma
sami dRiT adre werilobiTi Setyobineba, xolo erTi saaTiT adre ki - gafrTxileba unda
gaugzavnon damsaqmebels. saqarTvelos profesiuli kavSirebis konefederaciis
gancxadebiT, gaficvebis iSviaToba
SezRudvebiTa da samsaxuris dakargvis SiSiTaa ganpirobebuli.
b.
koleqtiuri organizebis da garigebis/molaparakebis ufleba
kanonis
Tanaxmad muSakebs ufleba aqvT gaaformon erToblivi garigeba, da kanoni
iTvaliswinebs sasjels maTTvis, vinc uars ganacxadebs molaparakebaze. Tumca,
saxelmwifo xSirad ar icavs am uflebas. saxalxo damcvelis aparati acxadebs, rom
damsaqmeblebs ar moeTxovebaT xelqveiTebisaTvis samsaxuridan daTxovnis Sesaxeb
winaswari Setyobinebis gadacema, rac warmoadgens kodeqsis erT erT sust aspeqts.
koleqtiuri garigebebis praqtika ar iyo gavrcelebuli. saqarTvelos profesiuli
kavSirebis konefederaciam gaaforma
daaxl. 115 aseTi garigeba/xelSekruleba da sami xelSekruleba seqtorebTan. susti
xelmZRvaneloba da koleqtiuri garigebebis Sesaxeb informaciis nakleboba
amcirebda amgvari garigebebis ricxvs da masStabebs.
kanoni krZalavs damsaqmeblebis mxridan kavSiris an
misi wevrebis mier organizebuli saqmianobis diskriminacias da damsaqmeblebi
SeiZleba daisajon amgvari darRvevebisTvis da daevaloT samsaxurSi muSakebis
dabruneba da maTTvis xelfasebis gadaxda. miuxedavad am kanonisa, spkk da misi
erovnuli kavSirebi kvlav iuwyebodnen, rom zogierT SemTxvevaSi menejmenti
afrTxilebda TanamSromlebs da ukrZalavda maT profesiuli kavSirebis Seqmnas.
wlis ganmavlobaSi, spkk-m gamoacxada ramodenime SemTxvevis Sesaxeb,
rodesac damsaqmeblebi emuqrebodnen kavSiris wevrebs samsaxuridan gaTavisuflebiT
kavSirSi wevrobisaTvis. 2007 wlis dekemberSi foTSi kavSiris wevrebi samsaxuridan
gaaTavisufles profkavSiruli saqmianobisaTvis, xolo maTi ofisi dailuqa. portis xelmZRvanelobasTan molaparakebebis
Semdeg muSakTa umravlesoba samsaxurSi aRadgines da ofisi gaixsna. TerTmeti
muSaki samsaxurSi aRar aRadgines da amitom profkavSirebma saqme sasamarTloSi
Seitanes, romelic Semdgom waages. xSiri iyo Setyobinebebi imis Sesaxeb, rom
damsaqmeblebi TanamSromlebs samsaxuridan gagdebiT emuqrebian da aSineben, maT
Soris sajaro seqtorSi momuSaveebsac, profkavSirebSi aqtiurobis gamo. es SeexoT
maswavleblebs, samTo seqtorSi, navTobsadensa da portebSi momuSaveebs da
Tbilisis municipalur mTavrobas. spkk-s mixedviT, wlis ganmavlobaSi 70-ma
adamianma samsaxuri savaraudod dakarga imitom, rom profesiuli kavSirebis wevri
iyo. sxva SemTxvevebSi SeuZlebeli iyo imis dasabuTeba, rom gaTavisufleba
kavSirSi wevrobis gulisaTvis moxda, radgan kontraqti umetes wilad moklevadiania
(erTTviani) da kontraqtis damTavreba dasaxelda SromiTi xelSekrulebis Sewyvetis
mizezad. iyo ramdenime SemTxveva, rodesac damsaqmeblebi ar ixdidnen savaldebulo
sawevros, Tanxas xelfasidan uqviTavdnen muSaks da ricxavdnen kavSiris angariSze. aseTi SemTxvevebi profkavSirebsa da
damsaqmeblebs Soris molaparakebebis gziT mogvarda.
saeqsporto
zonebi ar arsebobs.
g.
iZulebiTi an savaldebulo Sromis
akrZalva
kanoni
krZalavs iZulebiT an savaldebulo Sromas, Tumca iyo qalebis da bavSvebis
trefikingis SemTxvevebi qveynidan an qveynis gavliT - seqsualuri eqspluataciis
mizniT, xolo mamakacebis SemTxvevaSi –iZulebiTi Sromis mizniT (ix. nawili 5).
arasamTavrobo
organizaciebi da profkavSirebi aprotestebdnen kodeqsis debulebas, romlis
mixedviT savaldebulo / iZulebiTi Sroma nebadarTulia sagangebo viTarebis an
bunebrivi kataklizmebis dros da romelic ar iTvaliswinebs aseTi Sromis
anazRaurebas. SromiTi kodeqsis Tanaxmad, damsaqmebels ufleba aqvs 90 wuTiT
gazardos an Seamciros samuSao dRe, SromiTi xelSekrulebis pirobebis Seucvlelad.
arasamTavrobo organizaciebis azriT, es piroba xelqveiTebs aiZulebs imuSaos
damatebiTi saaTebi yovelgvari kompensaciis gareSe, rac arRvevs iZulebiTi Sromis
konstituciiT gaTvaliswinebul akrZalvas.
d. arasrulwlovanTa
Sromis akrZalva da dasaqmebis minimaluri asaki
arsebobs
kanonebi da normebi samuSao adgilze arasrulwlovanTa eqspluataciisagan
dasacavad, Tumca dafiqsirebulia arasrulwlovnebiT vaWrobis faqtebi maTi
komerciuli seqsualuri eqspluataciis mizniT.
saxalxo
damcvelis aparatma ganacxada, rom mozardTa uflebebs ar eTmoba saTanado
yuradReba da es aris Sromis kodeqsis erTerTi umTavresi naklovaneba. umuSevrobis
maRali done ganapirobebs, rom uamravi axalgazrda muSa-mosamsaxure Tanaxmaa
imuSaos dabal xelfasze da amitomac arasrulwlovanTa Sroma iSviaTobas
warmoadgenda qveynisaTvis. Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministro
valdebulia izrunos arasrulwlovanTa Sromis Sesaxeb kanonebis aRsrulebaze.
miuxedavad imisa, rom oficialuri monacemebi ar iyo xelmisawvdomi, zogadad
arasrulwlovanTa Sroma ar iTvleboda seriozul problemad. 2007 wles Catarebuli
gamokiTxvis Sedegebis mixedviT dasaqmebul arasrulwlovanTa daaxloebiT 77.4
procenti muSaobda saojaxo fermebSi, xolo 18.4 procenti saojaxo sawarmoebSi.
wlis ganmavlobaSi, mTavrobam, damsaqmebelTa kavSirma
da profesiuli kavSirebis konfederaciam xeli moaweres sammxriv SeTanxmebas, rac
pozitiur iqna aRqmuli, Tumca es SeTanxmeba wlis manZilze ar ganxorcielebula.
dasaqmebis minimaluri asaki ari 16 weli; Tumca
gamonaklis SemTxvevebSi 14-15 wlis bavSvebs ufleba aqvT imuSaon mSoblebis
TanxmobiT. 18 wlamde mozardebs ekrZaleba arajansaRi an miswisqveSa saqmianoba,
xolo 16-dan 18 wlamde mozardebma unda imuSaon Semcirebuli samuSao saaTebi da
akrZaluli aqvT Rame muSaoba. Sromis kodeqsiT nebadarTulia 14 wlamde asakis
bavSvebTan SromiTi xelSekrulebis dadeba sportis, xelovnebis, kulturisa da
sareklamo sferoebSi. janmrTelobisa da
socialuri dacvis saministros socialuri dacvis departements evaleba SromiTi darRvevebis
aRmoCena, pretenziebis ganxilva da SromiT kanonmdeblobasTan da regulaciebTan
Sesabamisobis uzrunvelyofa. socialuri
dacvis departaments adgilze hyavs mxolod ori TanamSromeli da erTi Sromis
inspeqtori, romelic ganixilavs dasaqmebasTan dakavSirebiT qveynis yvela
kuTxidan Semosul sakiTxebs. departamenti mxolod SromiT aspeqtebTan dakavSirebul
sakiTxebze axdens reagirebas. garda amisa, ministris erTi moagile da erTi
mrCeveli am SromiT problemebze arian koncentrirebulni. saministro akontrolebs
Sromis standartebTan Sesabamisobas da saWiroebisamebr, amzadebs rekomendaciebs.
janmrTelobisa da socialuri dacvis saparlamento komiteti zogadad akontrolebs
SromiT politikas da saministros mier momzadebul winadadebebs ganixilavs.
e.
misaRebi samuSao pirobebi
arc
saxelmwifo moxelis minimaluri xelfasi, daaxl. 70 aSS. dolari (115 lari) TveSi,
da arc kerZo seqtoris muSakis minimaluri xelfasi, daaxl. 12 aSS. dolari (20
lari) TveSi, ar Seesabameba cxovrebis misaReb standarts. saSualo xelfasi dabalia
Tviur saSualo xelfasze, rogorc kerZo aseve saxelmwifo seqtorSi. oficialuri
saarsebo minimumi iyo daaxlovebiT 79 aSS. dolari (130 lari) erT sulze, da 139
aSS. dolari (230 lari) oTxsulian ojaxze. aradeklarirebuli savaWro saqmianoba,
ojaxis wevrebis da megobrebis daxmareba, sasoflo-samurneo produqciis gayidva
xSirad warmoadgenda xelfasis danamats. Sromis, jandacvis da socialuri
uzrunvelyofis saministro valdebulia uzrunvelyos minimaluri xelfasi. saqarTvelos
profesuli kavSiris inspeqtori meTvalyureobas uwevda xsenebuli moTxovnis
Sesrulebas.
SromiTi
kodeqsi adgens 41-saaTian samuSao kviras da 24 saaTs dasvenebas kviraSi, Tu
sawinaarmdego ar aris dadgenili SromiTi xelSekrulebiT. saxalxo damcvelis
aparati xazs usvavs orsuli qalebis uflebebis ugulebelyofas, rac warmoadgens
SromiTi kodeqsis ererT yvelaze mniSvnelovan defeqts. kodeqsi ar icavs orsul
qalebs samsaxuridan daTxovnisagan dekretuli Svebulebis dros. kodeqsis Tanaxmad,
samuSao dRis xangrZlivobas gansazRvravs damqiravebeli, Tu sawinaarmdego ar aris
dadgenili SromiTi xelSekrulebiT, Tumca namuSevari saaTebis raodenobam kviraSi
ar unda gadaaWarbos 41 saaTs. Sesvenebebi da gamosasvleli dRe ar Sedis samuSao
droSi. samuSao dReebs (cvlebs) Soris Sesvenebam ar unda gadaaWarbos 12 saaTs.
kodeqsis Tanaxmad, TanamSromlis mier bunebrivi kataklizmebis, sawarmoo
incidentebis Tavidan acilebis an maTi Sedegebis gamosasworeblad namuSevari
damatebiTi samuSao saaTebi ar anazRaurdeba. orsuli qalebis an axlad
mologinebuli qalebis samsaxurSi datoveba damatebiTi droiT, maTi Tanxmobis
gareSe, akrZalulia. damatebiTi samuSao saaTebi gulisxmobs SromiTi xelSekrulebiT
gaTvaliswinebuli samuSao saaTebis miRma namuSevar dros. Tu SromiTi xelSekruleba
ar adgens samuSao saaTebs, aseT SemTxvevaSi damatebiT samuSao drod iTvleba dro,
romelic gadascdeba 41 saaTs kviraSi. damatebiTi samuSao saaTebis Sesaxeb
pirobebs adgenen mxareebi.
mTavrobam
daawesa samuSao adgilze jandacvis da usafrTxoebis standartebi. TumcaRa, saxalxo
damcvelis aparati usafrTxo samuSao pirobebis SeqmnasTan dakavSirebul
warumateblobebs asaxelebs Sromis kodeqsis yvelaze mniSvnelovan naklovanebad.
kanoni iTvaliswinebs maRal anazRaurebas saSiSi samuSaoebisaTvis da uflebas
aZlevs muSaks uari Tqvas sicocxlisaTvis saxifaTo valdebulebis Sesrulebaze,
samsaxuris dakargvis safrTxis gareSe; Tumca sinamdvileSi amgvari dacva TiTqmis
ar yofila uzrunvelyofili.